Felietony teatralne 2008-2017 Konserwatysta to człowiek, który sprzeciwia się zmianom – tak długo, aż staną się nieuniknione. Nie wymyśliłem tego zdania. Nie mogę sobie przypomnieć, gdzie je słyszałem, ani wyśledzić źródła. Aliści podpisuję się pod nim chętnie; wyraża to, co mi jest bliskie. Cenię to, co i dla konserwatystów jest ważne. Ciągłość myślenia o kulturze – i nie tylko o niej. Uwzględnianie w myślowej robocie tego, co ktoś już wykombinował, niezakładanie, że każde własne myślątko ma wymiar odkrycia. Niechęć do uproszczeń, do zerojedynkowych wizji świata, do sloganów i manipulacji. Sympatię do stwierdzenia To nie jest takie proste. Cenię tradycję – intelektualną, estetyczną, etyczną – choć pilnuję się, by jej nie absolutyzować. Zwłaszcza wtedy, gdy ma tendencję (a ma często) do przekształcania się w rutynę, w lenistwo poznawcze, w bezmyślne tak było zawsze, więc tak jest normalnie. Nie nudzę się z założenia czymś, co wydaje się staroświeckie; nudzę się czymś staroświeckim,jeśli rzeczywiście jest nudne. A bywa, i nierzadko. O wiele bardziej alergicznie reaguję jednak na ekstatyczne (i nieuleczalne mimo tylu pouczających nieszczęść) ubóstwienie postępu. Owego przodem do przodu (a tył też do przodu), jak mawiał lokaj i zamordysta Edek u Mrożka. Na kult nowinek, których wartością ma być samo to, że są nowe, a nie to, czy cokolwiek ważą w konfrontacji ze starym. Sam fakt konfrontacji ma im gwarantować fory. Jeżę się na wszystkie te mody artystyczne i intelektualne, stadne zachowania, które sprawiają, że w kulturze coś się gremialnie nosi, coś się ceni, coś jest obowiązkowo ważne. Na nowoczesny żargon, który łączy akolitów w koła wtajemniczonych pełnych wyższości nad resztą zjadaczy kultury. Na łatwość ogłaszania radykalnych przełomów, otwierających się epok i modernizacyjnych przepracowań, które heroldowie postępu skłonni byliby wpoić zacofanym współziomkom w drodze edukacji surowej i bezwzględnej.Dla dobra edukowanych, rzecz jasna.A nasz teatr cielęcym zachwytem nad każdą radykalną nowością i łatwością stemplowania wszelkiej tradycji pieczątką „ramotka” grzeszy namiętnie i powszechnie. Pewnie grzeszył zawsze, dziś nastąpiło jednak w tym względzie potężne wzmożenie. Co więc ma w świecie sceny konserwatysta do roboty? Ano to, co w zdaniu na początku. Może oprotestowywać zmiany, może też oceniać, które są rzeczywiście nieuniknione – bo odbiór kultury się zmienia, choć niekoniecznie w doktrynerską, postępową stronę. Może patrzeć, jak to, co wymyślili młodzi, gra z tym, co było dawniej, dostrzegać nieoczekiwane indukcje i filiacje. Tudzież może samego siebie do niektórych zmian przekonywać, swój tradycjonalistyczny łeb na nie otwierać. Piszę o teatrze od czterdziestu lat, obserwuję go jeszcze dłużej. Powiedziałem sobie kiedyś, że gdy się przyłapię na tym, iż wspomnienia z przeszłości będą mi przysłaniały i dezawuowały każdy dzisiejszy artystyczny twór – poszukam sobie innego zajęcia. Jeszcze do tego nie doszło. Pisywałem recenzje w wielu czasopismach – w „Teatrze”, w „Twórczości”, w „Polityce” (najdłużej, 16 lat), w „Przekroju”, w „Zwierciadle”; „Dialogu”, w którym pracuję od 1984 roku nie liczę, bo recenzji sensu stricte pismo nie zamieszcza. W 2008 roku Mieczysław Orski namówił mnie na pisanie do wrocławskiej „Odry”. Pomyślałem sobie wtedy, że, mając trochę więcej miejsca, niż go zwykle daje dziś prasa, spróbuję komentować życie sceniczne, podkładając pod opisy współczesnych dzieł swoją pamięć, swoje doświadczenie, swoją edukację z lat siedemdziesiątych, czasu bardzo specyficznego w polskim teatrze i bardzo odmiennego od zdarzeń dzisiejszych. Jacek Sieradzki

"Ech muzyka, muzyka" O, dajcie mi te małe skrzypce Może na skrzypcach wygram Wiatr i pochyłą ulicę I noc, co taka niezwykła Ech, muzyka, muzyka, muzyka Spod smyka zielony kurz Lecą gwiazdy zielone spod smyka Damy karo, bukiety róż. (…) Konstanty Ildefons Gałczyński Jadwiga Mackiewicz – małym melomanom znana jako Ciocia Jadzia – od 1960 roku prowadzi w Filharmonii Narodowej koncerty dla dzieci. Uczy słuchania muzyki. Chcąc „ocalić od zapomnienia” Jej umiejętność i wiedzę, oddajemy w Państwa ręce tę płytę… Głos ma laureatka Orderu Uśmiechu – nagrody przyznawanej przez dzieci. O popisach instrumentów 01 S. Moniuszko-W.Popp – Prząśniczka (parafraza) Barbara Świątek – flet, Janina Baster – fortepian 2:09 02 A. Marcello – Koncert c-moll na obój i orkiestrę smyczkową (Allegro) Janusz Banaszek – obój, zespół kameralistów Filharmonii Narodowej, dyr. Karol Teutsch 4:26 03 x x x - Polka Dziadek 1:56 04 C. Saint-Saëns – „Łabędź” z cyklu „Karnawał zwierząt” 3:20 Wojciech Orawiec – fagot, Maria Orawiec-Dudek – fortepian 05 C. Saint-Saëns – „Słoń” z cyklu „Karnawał zwierząt” Zdzisław Piernik – tuba, Lech Leśniak – fortepian 2:01 06 G. Fuhlisch – „Śmiejący się puzon” Jerzy Górzyński – puzon, Witalis Raczkiewicz – fortepian 3:04 07 W. A. Mozart – Koncert na róg nr 3 Es-dur KV 447 (Allegro) Radek Baborák – róg, Orquesta Sinfónica de RTVE, dyr. Jean-Jacques Kantorow 3:28 08 P. Czajkowski – Taniec neapolitański z „Jeziora łabędziego” Marcin Hiolski – trąbka, Elżbieta Ziomek – fortepian 2:30 09 G. Bacewicz – Kaprys polski 2:32 Konstanty Andrzej Kulka – skrzypce 10 J. S. Bach – Polonez Stefan Kamasa - altówka, Krystyna Borucińska – fortepian 1:40 11 R. Schumann – Marzenie 3:16 Roman Jabłoński – wiolonczela, Krystyna Borucińska – fortepian 12 S. Kusewicki – Valse miniature op. 1, nr 2 2:30 Matthew McDonald – kontrabas, Tomoko Takahashi – fortepian 13 H. Kling – Słoń i mucha, op. 520 5:11 Peter Verhoyen – flet, Bernd Van Echelpoel – tuba, Stefan De Schepper - fortepian

"Zestaw ćwiczeń, kanonów oraz krótkich utworów zawartych w niniejszej książce powstawał z myślą o rozwijaniu kompetencji rytmicznych młodzieżowego zespołu chóralnego, ale można stosować go bez obaw także w innych grupach wiekowych. Odwołuje się w dużej mierze do naturalnych skłonności młodego chórzysty do muzycznej zabawy, spontanicznego reagowania na bodźce dźwiękowe, a także do samolubnego czerpania przyjemności z procesu wytwarzania rytmicznego hałasu. Wykorzystano tu zasoby niskobudżetowej kreacji dźwiękowej, będące w zasięgu każdego adepta chóralistyki: począwszy od dźwięków wokalnych, możliwych do uzyskania za pomocą własnego narządu gębowego, po klaskanie, tupanie czy pstrykanie palcami. Celem prezentowanych zadań rytmicznych i melorytmicznych jest koordynacja ruchowa ciała w czynnościach wokalnych, a w szczególności praca nad zespołowym synchronizowaniem pulsu muzycznego z artykulacją głosek frazy tekstowej. Przedstawione zostaną także kreatywne sposoby użycia do celów muzycznych swoistych cech fonetyki języka polskiego oraz zagadnienia rytmiczne podejmowane w edukacji muzycznej mniej chętnie: synkopy, polirytmia, polimetria i metrum nieregularne. Ćwiczenia w znacznym stopniu nawiązują do stylistyki muzyki popularnej, która stanowi naturalne środowisko powstawania wyrazistych zjawisk rytmicznych (szczęśliwie jest to również naturalny ekosystem młodzieży). Są one stopniowane pod względem poziomu trudności i opatrzone stosownym komentarzem metodycznym, objaśniającym ich cel oraz sposób wykonania, a także podpowiadającym możliwe rozwiązania ewentualnych problemów wykonawczych. Szczegółowe komentarze są również pewną wykładnią mojej metody pracy z chórem, wskazującą istotne zagadnienia i efektywne sposoby osiągania celów". Od Autora Przy wybranych przykładach muzycznych znajdują się symbole odsyłające do do nagrań audio lub audio-wideo dostępnych na kanale PWM.

Album Biblia w obrazach to wyjątkowa publikacja, łącząca w sobie piękno arcydzieł malarstwa i głębię najważniejszych słów Pisma Świętego.Zgromadzono w niej reprodukcje prac najwybitniejszych artystów tworzących na przestrzeni wieków, takich jak Fra Angelico, Pinturicchio, Rafael, Michał Anioł czy Caravaggio, a objaśnieniem do nich są słowa zaczerpnięte z Biblii. Prezentowane tu dzieła sztuki zostały dobrane w wyniku żmudnej kwerendy prowadzonej w Muzeach Watykańskich, a oprócz dzieł malarstwa tablicowego zaprezentowano w niej również wybrane fragmenty malarstwa monumentalnego, wśród których prym wiodą freski z Kaplicy Sykstyńskiej.W książce wyodrębniono dwie części zgodnie z podziałem Biblii na Stary i Nowy Testament, a zgromadzone w niej obrazy ułożono według kolejności ksiąg biblijnych, by były możliwie najpełniejszą ilustracją kluczowych wydarzeń historii zbawienia. Jednocześnie teksty z Pisma Świętego, których szeroki wybór zaprezentowano w tym albumie, pozwalają dostrzec głębię artystycznych interpretacji tworzonych przez mistrzów kolejnych epok i lepiej zrozumieć geniusz artystów, którzy przez swoje dzieła próbowali przekazywać ludziom ponadczasowe prawdy zawarte w słowie Bożym. W ten sposób powstała niepowtarzalna publikacja, opracowana z myślą o tych, którzy pragną poznawać różnorodne malarskie sposoby przedstawiania najpopularniejszych motywów religijnych, i o wszystkich, którzy chcą zgłębiać Pismo Święte, wpatrując się w obrazy ukazujące najważniejsze wydarzenia biblijne.To album przygotowany z wielką edytorską starannością, by długo można się było cieszyć jego pięknem i by sięganie po niego było zawsze wyjątkowym momentem zachwytu estetycznego i duchowej refleksji. Doskonały wybór jako prezent na wszelkie rodzinne uroczystości.

Felietony Wojciecha Tomczyka są przenikliwe i zarazem ostre jak brzytwa. Nieważne, czy tekst dotyczy dramatu Becketta, Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni czy popularnych w latach 90. konkursów audiotele — za każdym razem jest doskonałą anegdotą, polemiką czy ironicznym komentarzem do polskiej rzeczywistości. W Felietonach ożywają serialowe historie, które w czasach PRL-u przeżywała cała Polska, wracają szalone lata 90., nie zabrakło miejsca na niejeden celny komentarz o współczesnych teatrze, operze i filmie. Ale Tomczyk nie stroni od kwestii politycznych i społecznych, w których kultura jest zanurzona. W efekcie książka to portret polskich marzeń: wielkich i niedużych, wzniosłych i przyziemnych, roztropnych i tych mniej, zawsze jednak tak bardzo — naszych. Cała trudność w czytaniu Tomczyka polega na tym, że człowiek nie wie: śmiać się czy przepisywać i za swoje podawać. To jest, niestety, fenomenalne. – Robert Mazurek Chiński mur, Rembertów, sprawiedliwość, melancholia. Jakże dowcipnie Tomczyk zmierza w te różne strony. – Jacek Braciak

Praca dotyczy pięciu sezonów teatralnych, które przypadły na przełomowy i burzliwy pod każdym względem czas: w teatrze na placu św. Ducha następowali po sobie trzej ambitni dyrektorzy (Tadeusz Pawlikowski, Lucjan Rydel, Adam Grzymała-Siedlecki), wybuchły wojna światowa i kryzys ekonomiczny, które rzutowały na losy teatru, ważyły się losy zarówno sceny (jej modelu finansowo-administracyjnego), jak i państwa polskiego. Już sama specyfika wspomnianego okresu przemawia za tym, by baczniej przyjrzeć się życiu teatralnemu. Tym bardziej że Autor przyjął słuszną zasadę włączenia do wykazu repertuarowego, obok regularnych spektakli Teatru im. Juliusza Słowackiego, także innych artystycznych przedsięwzięć, którymi żył Kraków i którym gościny udzieliła scena. […] Dzięki temu obraz życia teatralnego i kulturalnego miasta jest pełniejszy, bardziej wiarygodny, a przy tym niejednokrotnie zaskakujący. Z recenzji wydawniczej dr hab. Doroty Jarząbek-Wasyl Prof. dr hab. Jan Michalik – jeden z najwybitniejszych polskich badaczy teatru XIX i XX wieku, historyk scen krakowskich (w szczególności) i galicyjskich (w ogólności), badacz dramatu i sztuki aktorskiej, inscenizacji, wreszcie teatru jako instytucji. Zajmował się teatrem włościańskim w Galicji, a także teatrem amatorskim, teatrem żydowskim, kabaretem oraz muzyką w teatrze. Był nauczycielem i opiekunem wielu obecnych naukowców. Dokonania Profesora Seniora nie oznaczają bynajmniej, że Jan Michalik osiadł na laurach: jest wciąż czynny naukowo, nieustannie uzupełnia luki badawcze polskiej teatrologii – niniejsze opracowanie jest jednym z wielu na to dowodów.

Książka towarzysząca wystawie Agnieszki Polskiej Auroryt, zawierająca ponad 50 zdjęć prac i kadrów z filmów. Uderza w niej płynna ewolucja praktyki artystycznej Polskiej, od fotografii do kolażu, animacji i wreszcie filmu, a także wciąż ta sama autentyczna fascynacja przetwarzaną przeszłością, wyraźnie ujawniona przez estetyzację pamięci i tęsknoty.

„Tom Granit i tęcza… stanowi próbę monograficznego ukazania dzieła Józefa Czapskiego oraz samego autora jako malarza, pisarza, myśliciela i organizatora życia kulturalnego na emigracji. Jeśli wziąć pod uwagę fakt, że dzieło to jest opisane do tej pory bardzo fragmentarycznie, to trud zebrania autorów, którzy z różnych stron oglądają i analizują dorobek Czapskiego oraz jego sposób myślenia i komunikowania się ze światem, zasługuje na najwyższe uznanie. Układ poszczególnych części daje możliwość stworzenia interesującego i wieloaspektowego wizerunku artysty oraz człowieka, pozwalając czytelnikom na zbudowanie spójnego portretu z rozproszonych w różnych źródłach informacji. Z tak skomponowanej całości wyłania się jeszcze jeden emigrancki los, biografia i doświadczenie wielkiego humanisty”. Z recenzji prof. dr hab. Ewy Jaskółowej Osobowości i dzieła Józefa Czapskiego – bogatej, wielowątkowej, różnorodnej – nie sposób ująć i zamknąć w wąskiej, jednorodnej formule, stąd cztery kategorie czy tropy, które budują i oświetlają jego sylwetkę artystyczną oraz wizerunek osobisty. Zaproponowane w monografii obszary tematyczne – patrzenie, czytanie, spotkania i pamięć – są tylko próbą scalenia dorobku, który wymyka się takim zabiegom, wyraźnie broni się przed nimi, łącząc wątki osobiste i twórczość w jedno dzieło – dzieło życia, tak że jawi się ono jako "granit i tęcza". Badania nad uczestnictwem w historii Czapskiego, jego biografią, twórczością pisarską i malarską pozwalają spojrzeć na tę wybitną postać jako na konsekwentną, suwerenną, rzadko spotykaną tak złożoną osobowość. Niniejszy tom daje szeroki ogląd jego życia i dzieł. Spotkali się w nim literaturoznawcy – teoretycy i dydaktycy, historycy sztuki, historycy oraz muzealnicy, którzy razem tworzą jednorodność w różnorodności. Mamy pewność, że ułożone w tej monografii teksty oddają wyjątkowość każdej z wypowiedzi. Anna Pilch i Anna Włodarczyk

Książka autorstwa pp. Nory Orłowskiej i Andrzeja Orłowskiego (...) jest owocem wieloletnich doświadczeń, jakie Autorzy zebrali prowadząc na Uniwersytecie Gdańskim warsztaty teatralne. (...) studenckie grupy teatralne występowały na wielu pokazach oraz festiwalach organizowanych w kraju i za granicą (...).W syntetycznym wstępie Autorzy wymieniają kilka naczelnych cech, którymi powinna charakteryzować się sztuka teatralna pisana w celach dydaktycznych. (...) sztuki zebrane w książce w pełni spełniają opisane kryteria. Za ich podstawową zaletę uznałbym swoistego rodzaju dynamiczność, tak w sferze treści, jak i w warstwie językowej (...) sztuki naznaczone inteligentnym, czasami nawet dość absurdalnym humorem, które w błyskotliwy sposób nawiązują do aktualnych wydarzeń. Niektóre nie są pozbawione także wyraźnych celów poznawczych i mogą być wykorzystane w szeroko rozumianej praktyce szkolnej.- z recenzji wydawniczej dr. hab. Marka Barana, prof. UŁ

Książka Grzegorza Wójcika jest analizą literackiej oraz filmowej twórczości pokolenia roczników siedemdziesiątych i wczesnych osiemdziesiątych, doświadczającego zjawisk epoki transformacji po 1989 roku oraz okresu końca wieku. Bohaterami poszczególnych rozdziałów są zarówno tytułowi NICponie, jak i ich utwory, których fabuła oraz postacie często odzwierciedlają postawy i przemyślenia samych autorów. Jednak zakres podjętych tematów jest znacznie szerszy i obejmuje zagadnienia dotyczące socjologicznego oraz medialnego wizerunku NICponi, opisywanych w publikacjach prasowych i opracowaniach naukowych. Wójcikowi udaje się więc oddać zarówno portret generacji, jak i koloryt rzeczywistości, w której przyszło jej tworzyć.Książka łączy materiał literacki i filmowy, stwarzając barwną panoramę pokoleniowych postaw oraz dokonań artystycznych. Ze względu na różnorodność przywołanych przykładów może ona trafić do szerokiego grona czytelników, szukających w książce obrazu własnej generacji albo też wizerunku historycznych już doświadczeń. Ze względu na temat, jest to ciekawa pozycja na rynku wydawniczym, zapełniająca lukę w opracowaniach dotyczących literatury i kina młodych twórców na przełomie wieków.

Mówimy: Jak z Barei i Bareja wiecznie żywy, dialogi z Misia czy Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz weszły do potocznego języka, a kadry z tych filmów pojawiają się w internetowych memach komentujących działania polityków.W 2019 roku, na dziewięćdziesiąte urodziny Stanisława Barei, Rafał Dajbor przypomina króla polskiej komedii poprzez jego aktorów i najsłynniejsze kwestie.Wszyscy znamy nieśmiertelne: Jest zima, to musi być zimno albo Golę się, jem śniadanie, idę spać, ale co tak naprawdę wiemy o ludziach, którzy wypowiedzieli je na ekranie? Każdy z bohaterów tej książki ma na swoim koncie niezapomniane epizody, ale ich życiorysy pełne są dramatycznych wydarzeń: alkoholizm, nieudane związki, frustracja zawodowa, występy w produkcjach uznawanych za reżimowe, przedwczesna śmierć.Poprzez anegdoty, wspomnienia rodziny i znajomych, cytaty z prasy, Dajbor odtwarza ich biografie i odkrywa kulisy powstania kultowych scen kina Barei.

Francis Als odbył w latach 20102014 wiele podróży do Afganistanu, co miało związek z zaproszeniem artysty do udziału w dOCUMENTA (13). Publikacja ta jest zbiorem materiałów z różnych źródeł, takich jak filmy, obrazy, rysunki, kolaże, pocztówki, szkicowniki oraz inne formy dokumentacji, składających się na Projekty afgańskie Alsa. Podobnie jak w wypadku storyboardu lub archiwum, dokumentacyjna, a zarazem narracyjna struktura książki przywodzi na myśl dziennik podróży z przedstawieniami wizualnymi i notatkami.

n the book by Łukasz Ronduda, Art Poland 70s., members of the avant-garde discuss the opening of the Polish avant-garde art movement of the 1970s, which resulted in a never before seen pluralization of attitudes and actions in Polish art. Particular sections are presented by artists such as Marek Konieczny, Paweł Freisler, Ewa Partum, Zbigniew Warpechowski, Andrzej Partum, Krzysztof Zarębski, Natalia LL, Andrzej Lachowicz, Krzysztof Zarębski, KwieKulik, Zbigniew Dłubak, Jan Świdziński, Krzysztof Wodiczko, Henryk Gajewski, Anastazy Wiśniewski, Zygmunt Piotrowski, Paweł Kwiek, Jan S. Wojciechowski, Grzegorz Kowalski, Elżbieta and Emil Cieślar, Wiktor Gutt, Waldemar Raniszewski, art collectives like the Film Form Workshops (Józef Robakowski, Wojciech Bruszewski, Paweł Kwiek, Ryszard Waśko) and the Motion Academy. Artists Piotr Uklański conceived the book to debunk the image of this art movement as one filled with cold black and white conceptual monstrosities, exposing it to be a reservoir of refined, revolutionary and humorous intellectual strategies that meld seamlessly with a fascination with beauty, aesthetics, erotica, fetishism, political visualism and fundamental existential questions. The artist’s design defends the visuality of the images presented in the album, in an attempt to give them an opportunity to generate new interpretations irrespective of the book’s text.

Obszerny, bogato ilustrowany katalog jest próbą ukazania niezwykłego zjawiska: równoczesnego rozkwitu sztuki współczesnej w Wielkiej Brytanii i w Polsce na przełomie lat 80./90. XX wieku, utożsamianego z Young British Artists i polską sztuką krytyczną. Ich przedstawiciele w bezpośredni sposób podejmowali podstawowe dla ludzi kwestie życie i śmierć, seks i przemoc, etyka i polityka tym samym wywołując w swoich krajach żywe i ważne dyskusje, również z udziałem mediów, co pozwoliło przekształcić sztukę współczesną w Wielkiej Brytanii i Polsce z dziedziny niszowej, wzbudzającej zainteresowanie tylko wtajemniczonych, w dziedzinę niemal kultury popularnej. Proces ten dokonywał się w czasie gwałtownych przemian ekonomicznych i społecznych w obu krajach: w Wielkiej Brytanii był to Big Bang, wywołany nagłą deregulacją rynków finansowych w 1986 roku, w Polsce zaś burzliwy proces transformacji ustrojowej po upadku komunizmu w 1989.Prezentację najważniejszych dzieł brytyjskiej i polskiej sztuki lat 90. uzupełniają dokonania artystów młodego pokolenia z Wielkiej Brytanii i Polski, którzy pojawili się po światowym kryzysie finansowym lat 2007/2008. W ten sposób postawione zostało pytanie: czy wybitni współcześni artyści nawiązują do spuścizny swoich poprzedników, czy ją odrzucają, a może najzwyczajniej ignorują? I czy tkwimy ciągle w długich latach dziewięćdziesiątych, czy też żyjemy już w nowych, nienazwanych jeszcze czasach?

Praca za/na drobne to bogato ilustrowany album prac Franciszka Orłowskiego. To pierwsza tak obszerna prezentacja twórczości poznańskiego artysty. Publikacja, wydana przez Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski we współpracy z Galerią Miejską Arsenał w Poznaniu, powstała w ramach programu promocji polskich artystów. Jest próbą spojrzenia na twórczość Orłowskiego z szerszej, międzynarodowej perspektywy. Pomysłodawczynią i redaktorką publikacji jest Magdalena Radomska z Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Przewodnim motywem zarówno publikacji, jak i praktyki artystycznej Orłowskiego, jest pojęcie pracy w najszerszym znaczeniu. Artysta bada miejsce pracy we współczesnym kapitalistycznym społeczeństwie, naznaczonym kryzysem ekonomicznym – podejmuje problematykę prekaryzacji, pracy na czarno, emigracji zarobkowej, biedy i bezdomności. Ze społeczną wrażliwością podchodzi do tematyki klasowości, zadając pytania o własne usytuowanie jako artysty.

A sizable biography of an outstanding Polish composer, organ virtuoso, conductor, teacher and social activist. The book follows him from the day he was born in Polish lands under Prussian rule, through his education in Berlin, experience and prizes gained in Europe and across the world, social and artistic work in Kraków, and until the last years spent in Poznań. The author uncovered new facts from Nowowiejski's life, explaining some misunderstandings and correcting mistakes of past biographers. The story is illustrated with archive photos, documents, manuscripts, posters and press clippings.Obszerna biografia wybitnego polskiego kompozytora, wirtuoza organów, dyrygenta, pedagoga i społecznika. Książka opisuje jego losy od dnia narodzin na terenie zaboru pruskiego, przez studia w Berlinie, zdobywanie doświadczenia i nagród w Europie i na świecie, pracę artystyczną i społeczną w Krakowie, aż po ostatnie lata życia w Poznaniu. Autorka przedstawia też nowe fakty z życia F. Nowowiejskiego, wyjaśnia nieporozumienia i koryguje błędy w dotychczasowej wiedzy o jego życiu. Opowieść ilustrują archiwalne zdjęcia, dokumenty, rękopisy, afisze i wycinki prasowe.

Monografia Między Zachodem a Wschodem. To samo i inne Beaty Szymańskiej dotyka zagadnienia uniwersalnego i towarzyszącego człowiekowi od niepamiętnych czasów – mierzy się bowiem z pytaniami o możliwość zrozumienia innych kultur, o to, co je łączy, a co je dzieli, a także o współistnienie Wschodu i Zachodu. Autorka w sposób erudycyjny i wieloaspektowy odnosi się do literatury i sztuk plastycznych, relacji natura?człowiek (ukazanej tutaj na tle pejzaży ogrodów chińskich i japońskich, a także ogrodu Claude’a Moneta), pojęcia pustki, problemu cierpienia czy znaczenia empatii, które przedstawia w porównawczym ujęciu, sięgając do przykładów pochodzących zarówno z kultury Zachodu, jak i Wschodu. W ośmiu rozdziałach książki pisarka skupia się na wybranych aspektach kultury, które pozwalają jej wskazać i zanalizować kluczowe kwestie dla spotkania Wschodu z Zachodem, a także podobieństwa i różnice w rozumieniu tych dwóch kultur i systemów myślenia. W swoich rozważaniach autorka przywołuje bogactwo tekstów źródłowych (od haiku do poezji Bolesława Leśmiana) i obrazów (jak choćby słynny cykl Dziesięć obrazów z wołami mistrza Kuoana), zaś swoją analizę uzupełnia niezbędnymi odwołaniami do tradycji filozoficznych Wschodu i Zachodu oraz do literatury przedmiotu (obszerna bibliografia, zawarta na końcu tomu, niewątpliwie może służyć jako przewodnik dla wnikliwego czytelnika, który – zachęcony lekturą – zechce zgłębić bardziej szczegółowo omawiane w monografii zagadnienia). Eseistyczna konwencja tomu i nowatorskie – syntetyzujące, lecz jednocześnie dotykające konkretu – ujęcie tematu, a także jednoczesna ponadczasowość i aktualność omawianych treści, sprawiają, że książka stanowi istotny wkład w dyskusję dotyczącą relacji między Wschodem i Zachodem, szczególnie między kulturą Japonii i Chin a europejskim światopoglądem. To wyjątkowe spojrzenie na sztukę, literaturę i filozofię wywodzące się z tradycji kulturowych Wschodu i Zachodu pozwali czytelnikowi lepiej zrozumieć świat, który – niczym ogród – go otacza. „Sztuka stanowi swego rodzaju przekaz tego, co wymyka się filozofii. Rzeczą artysty jest oglądanie świata i postrzeganie go, mówiąc słowami zen, „takim, jaki on jest”, w jego zmienności i nietrwałości, a wytworem dzieła sztuki jest szczególnego rodzaju notatka, uchwycenie momentu, sprawozdanie z metaforycznie i dosłownie rozumianej podróży. Tak właśnie człowiek może doświadczać świata, tak kształtuje się jego relacja z przyrodą. Życie jest podróżą przez otaczającą nas rzeczywistość”. [Fragment z rozdziału 1] „Pisać o kulturze japońskiej (podobnie jak o każdej kulturze) w sposób ogólny, a zarazem skrótowy, jest rzeczą niemożliwą. Można jednak, jak sądzę, skupić się na wybranych problemach, na tyle ogólnych, aby poprzez ich analizę dało się wskazać na pewne kluczowe dla tej problematyki kwestie. Taką kwestią najbardziej ogólną jest ustalanie, co rozumie się przez kulturę danego kraju. Jak wiadomo, dysponujemy niezmierną ilością definicji kultury (rokrocznie ta liczba się zwiększa). Trudno byłoby więc tutaj przyjąć jakąś jedną, określoną definicję”. [Fragment z rozdziału 8] Beata Szymańska ? profesor filozofii i poetka. Jej działalność dydaktyczna i naukowa była realizowana na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się przede wszystkim na filozofii kultury i filozofii Wschodu. Opublikowała siedem książek o charakterze naukowym, monografie poświęcone problematyce filozoficznej i pięć książek popularnonaukowych, zredagowała też podręcznik. Drugim obszarem jej zainteresowań jest poezja. Opublikowała osiem tomików poetyckich i tom opowiadań. Jest członkiem m.in. Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i PEN Clubu.

W Siatkach, czyli zasadach kompozycji typograficznej Kimberly Elam z przenikliwością analizuje najpowszechniejszy, a zarazem najbardziej wyrafinowany i rzadko właściwie rozumiany system organizacji wizualnej: siatki modułowe. Siatki… rozwiewają nieporozumienia narosłe wokół projektowania za pomocą siatek modułowych. Publikacja ta z pewnością na stałe zagości w programach kursów poświęconych typografii. —Be a Design Group Młodym projektantom i studentom siatki modułowe wydają się skomplikowane, statyczne i sztywne. W Siatkach… Elam rzuca wyzwanie tym stereotypom, pokazując, w jaki sposób korzystać z tego systemu w praktyce. —Speak Up Kimberly Elam wykłada na Wydziale Projektowania Graficznego w Ringling College of Art and Design w Sarasocie na Florydzie. Jej książki są powszechnie używane w dydaktyce uniwersyteckiej, a także przez projektantów.

Pierwsza edycja nigdy dotąd niepublikowanego szkicownika Piotra Michałowskiego – najwybitniejszego malarza polskiego romantyzmu. Po raz pierwszy prezentujemy szkicownik genialnego malarza oraz bohatera walki narodowowyzwoleńczej Piotra Michałowskiego, opatrzony wyczerpującym komentarzem krytycznym Elżbiety Wichrowskiej oraz Jana K. Ostrowskiego, wybitnych znawców jego artystycznych dokonań. Pomiędzy powstaniem a emigracją składa się z dwóch części: przejmującej opowieści o malarzu i jego czasach oraz szkicownika artysty. Album ten, będący oryginalnym rodzajem dziennika intymnego, w sposób nowoczesny prezentuje psychologiczną głębię i niezwykłe komplikacje sytuacji życiowej autora rzuconego w wir zawieruchy dziejowej. Powstawał on w podkrakowskim Podgórzu na początku 1832 roku, tuż po klęsce powstania listopadowego, a przed udaniem się Michałowskiego na emigrację. Rysunki w szkicowniku ukazują sceny powstańcze, życie codzienne wygnańców i pejzaże. Widzimy dzięki nim, że Michałowski przerodził się z błyskotliwego rysownika salonowego w artystę nadzwyczaj poważnie podchodzącego do swego powołania, aby z czasem stać się najwybitniejszym malarzem polskiego romantyzmu. Elżbieta Wichrowska – profesor nauk humanistycznych, historyk literatury i edytor, kierownik studiów doktoranckich na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Autorka książek dotyczących literatury i kultury XVIII i XIX wieku, a także edycji źródeł literackich oraz dokumentu osobistego (w tym dzienników i korespondencji Antoniego Ostrowskiego i osób należących do jego kręgu, m.in. Początki dziennika intymnego w Polsce na przełomie XVIII i XIX wieku. Antoni Ostrowski „Życie najlepszej żony opisane przez czułego męża dla kochanych dzieci”). Autorka powieści podejmujących wątki historyczne i sensacyjne. Jan K. Ostrowski – emerytowany profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu (od 1989) i prezes Polskiej Akademii Umiejętności (od 2018), jako potomek w piątym pokoleniu Antoniego Ostrowskiego – obecnego na kartach tej książki – jest w ten sposób związany rodzinnie z Piotrem Michałowskim, któremu poświęcił dwie książki (1985, 1988). Jest także inicjatorem i kierownikiem programu inwentaryzacji zabytków na Kresach Wschodnich, którego owocem jest 39 tomów opublikowanych w latach 1993-2018.

Druga wojna światowa zagroziła dziełom sztuki w całej Europie. W najnowszej książce Bożena Fabiani stawia sobie pytania: jak przetrwały włoskie dzieła? Kto i jak je ocalił? Jak chroniono je przed zniszczeniami wojennymi? Wszędzie działali ofiarnie cisi bohaterowie, którzy z narażeniem życia ukrywali, przewozili, zabezpieczali obrazy, rzeźby, freski. Żadne muzeum nie ocalało dzięki szczęściu, ale dzięki heroicznej pracy ludzi kochających sztukę. Książka zawiera opowieści o wojennych losach dzieł zilustrowane przez archiwalne fotografie oraz dygresje poświęcone artystom.Szczęśliwy kraj, myślałam, w którym stoją od wieków kamienne solidne domostwa i puchną nienaruszone archiwa. Kiedy ja ćwierć wieku po wojnie przemierzałam Warszawę w poszukiwaniu materiałów do pracy doktorskiej na temat imigracji francusko-włoskiej na dworze królewskim w XVII wieku, pytano mnie ironicznie, czy aby wiem, że była wojna. Przecież papiery spłonęły. Wydawało mi się, że chyba żadne miasto nie ucierpiało tak strasznie jak moja rodzinna Warszawa do końca życia nie zapomnę tej powojennej pustyni ruin, gór gruzów z wydeptanymi tylko ścieżkami, gdzie kiedyś biegły ulice. Italia jawiła mi się jako szczęśliwa kraina obfitująca niezmiennie w piękno, które w niej trwa nienaruszone przez zły los. Jakże się myliłam! Dziś nie mogę się nadziwić własnej ignorancji.Fragment tekstu