Co roku pół miliona młodzieży z krajów zachodnich podróżuje do Indii, Nepalu, Tajlandii w poszukiwaniu guru, koczuje na plażach, podejmuje przypadkowe prace, by zarobić na swoje utrzymanie. Efektem takich podróży są często nowe orientalne grupy religijne, które po pewnym czasie wkomponowują się we współczesną kulturę Zachodu.
Próby stworzenia synkretyzmu kulturowego i religijnego myśli Wschodu z chrześcijaństwem niosą ze sobą deformację postaci Jezusa Chrystusa. Na przykład Maharishi, założyciel medytacji transcendentalnej, kwestionuje sens i potrzebę cierpienia Jezusa: „Nie sądzę, żeby Chrystus kiedykolwiek cierpiał lub miał cierpieć. (...) Jak mogło cierpienie być związane z Tym, który był wszelką radością, wszelkim szczęściem, który twierdził, że tym wszystkim jest?”. Zaś według kultu hinduskiego Self-Realization Fellowship Jezus nie jest jedynym Synem Boga, ponieważ jest wielu joginów – Chrystusów. Gdy żył na ziemi, praktykował jogę lub podobną medytację. Jest wcieleniem Elizeusza. Został ukrzyżowany, aby wziąć na siebie złą karmę innych. Jego zmartwychwstanie było tylko materializacją atomów, a nie realnego ciała...
Pościg zaduszny Harrego Dudy to drugi po Godzinie światła (1985) wielki utwór poety podzielony na 23 rozdziały. Koncert wyobraźni na wysokiej strunie artystycznej sprawności i erudycji, ujęty w ""misteria"". ""gusła"" i ""intermedia"" - w kontekstach metafizycznych, przyrodoznawczych i historycznych, sagi rodzinnej i przeżywania osobistej przeszłości, a także zdarzeń środowiskowych (z niepozbawionym akcentów satyrycznych ""kluczem"", jednak o charakterze ponadczasowym, więc niewymagającym identyfikowania konkretów) - wszystkoto sprawia, że mamy do czynienia z dziełem na wskroś oryginalnym, praktycznie bez odpowiedników, wymykającym się współczesnym ""modom"" i praktykom literackim. Frapujący ślad naszego czasu, z którym zmaga się świadomość poety. A jednocześnie zapis samotności - egzustencjalnego dramatu człowieka.
Jak pięknie różnią się nasze mózgi
Rozwój nowoczesnych metod obrazowania pozwala coraz lepiej badać budowę i działanie ludzkiego mózgu. Wiemy, że pod wpływem wielu czynników – m.in. wieku, diety czy stylu życia – zmienia się mózg każdego z nas. Na dostosowanie się do nowych, nawet bardzo trudnych warunków, pozwala mu niezwykła plastyczność. Coraz lepiej zaczynamy także rozumieć, jak pracują tzw. nietypowe mózgi, np. osób z zaburzeniami, które doświadczają rzeczywistości w inny sposób, niż osób neurotypowych. Poznanie tej odmiennej perspektywy umożliwia znacznie bogatsze spojrzenie na otaczający nas świat.
Czy mózg ma płeć? Dlaczego potrzebujemy bogactwa neuroróżnorodności? W jaki sposób pracują nietypowe umysły? Jak zmienia się podejście do osób z autyzmem?
W Temacie Miesiąca:
Lekcja mistrza zen
Włodzisław Duch w rozmowie z Anną Mateją
Mózg kobiecy, mózg męski?
Zbigniew Sołtys
Neuroróżnorodni. Jak zmieniało się myślenie o autyzmie
Ewa Furgał
Nietypowe światy Olivera Sacksa
Michał Jędrzejek
Ponadto w numerze:
„Nie czuję się lojalna wobec Chrystusa, mogę się czuć lojalna wobec Jezusa” Hannah Arendt
Kryzys w Wenezueli. Czy 20 lat socjalizmu odpowiada za upadek jednego z najbogatszych państw Ameryki Płd.? – Joanna Gocłowska-Bolek
Inteligent w polityce. O zyskach i stratach płynących z politycznego zaangażowania Bartłomiej Sienkiewicz w rozmowie z Andrzejem Brzezieckim
„Scenografia to myślenie przez emocje”. O znaczeniu przestrzeni w teatrze Andrzej Witkowski w rozmowie z Katarzyną Pawlicką
Stacja: Literatura – Opowiadanie Jakuba Kornhausera „Dekada w żyznym kraju”
Czy Czytelnik sięgający po tę książkę równie chętnie sięgnąłby po książkę poświęconą wprost dobru? Czy nie bywamy wszyscy w sytuacji Leontiosa z dialogu Platońskiego, który nie mógł oprzeć się pokusie nacieszenia – umęczenia – swoich oczu obrazem ohydy zła, śmierci, rozkładu? Czy może przeciwnie – racją, która skłania nas do poszukiwania odpowiedzi na pytanie o zło, jest aż nazbyt realne, aż nazbyt dojmujące doświadczenie obecności niewytłumaczalnej po ludzku ani po bosku złowrogiej siły? Gdzie szukać źródła tej siły, której doświadczamy, w której uczestniczymy, lecz której nie znamy?
„Teksty składające się na niniejszą książkę są tak umiejętnie dobrane, że implicite zawarty w nich materiał na hipotetyczne polemiki nie przesłania ani nie podważa jej myśli przewodniej, którą, jak się wydaje, można rozumieć tak: zło to problem dla filozofii, i to nie byle jaki, banalny problem. To właśnie ten problem – problem nad problemami, prawdziwy archetyp filozoficznych problemów, rdzenny i nieusuwalny, dramatyczny i bolesny, a dramat i ból, jaki generuje, jest u źródła filozoficznego myślenia w nie mniejszym stopniu niż zdziwienie czy wątpienie (tę intuicję Józefa Tischnera przypomina zresztą autor jednego z tekstów). Podjęcie takiego problemu warte było trudu redaktorów i autorów tej książki i warte jest szacunku jej najbardziej nawet krytycznych czytelników”.
Z recenzji dr. hab. Jana Kiełbasy
Autorka przybliża metakolaż, omawiając hybrydową koncepcję metafory oraz sposoby myślenia metaforycznego w filozofii, nauce czy ideologii. Wielowątkowy opis różnych metafor, pełniących funkcję modeli myślenia, ukazuje ich podobieństwo do szyby. Patrzymy przez nią, poznając świat, ale nie wiemy, czy jest ona całkiem przeźroczysta, porysowana, a może matowa lub mająca własne rysunki i barwy, które nakładają się na to, co usiłujemy przez nią zobaczyć. Metafory bowiem tworzą kategorie poznawcze, które stanowią źródło interpretacji napływających danych. Ta ich podwójna rola stawia nas wobec pytania o prawdziwość poznania opartego na tym mechanizmie oraz o zakres niepewności poznawczej, czyli tzw. manowców. Autorka podaje wiele przykładów dochodzenia do takich granic poznania i próbuje zgłębić zagadnienia dotyczące roli tego mechanizmu w myśleniu, również naukowym, jego wpływu na poznanie i ocenę jego wartości. Lektura publikacji pozwala nie tylko na teoretyczne zapoznanie się z metakolażem, lecz także, dzięki podjęciu własnych przemyśleń, może przyczynić się do udoskonalenia tego procesu poznawczego i do zwiększenia szans na lepszą interpretację zmiennej rzeczywistości.
Książka Grzegorza Świątoniowskiego to zbiór filozoficznych miniesejów na tematy bardzo różne, od klasycznej metafizyki po filozoficzne implikacje biologii. Jądrem i nerwem całości jest namysł nad przyszłością kosmosu i obserwującej go świadomości. Sam autor mówi: „Żywię głębokie przekonanie, że świadomość (…) nie jest ostatnim wyrazem złożoności. Nie widzę bowiem przesłanek (…), dla których świadomość miałaby wyrwać się naturalnemu biegowi spraw naszej rzeczywistości. Stąd wystarczy poczekać. Oczywiście dostatecznie długo”.
Autor, francuski socjolog i filozof, miał na koncie wiele książek, między innymi biografię Foucaulta, gdy uświadomił sobie, że o ile przez lata zajmował się wykluczeniem i homofobią, o tyle nigdy nie przeanalizował tego, co naznaczyło całe jego życie: podziału klasowego i biedy. Wraca na prowincję, do rodzinnego domu i opisuje wszystko to, czego zawsze tak bardzo się wstydził i przed czym uciekał: poczucie krzywdy, upokorzenia, potrzebę społecznego uznania. Opowiada o swoich rodzicach ? matce sprzątaczce i ojcu robotniku ? o ich rozpaczliwych staraniach, by przebić szklany sufit, polepszyć byt, dokształcić się; o ich politycznych wyborach, życiowych decyzjach, a wszystko to podbudowuje wnikliwą analizą społeczeństwa kapitalistycznego i francuskiej prowincji. Eribon odpowiada na wiele pytań, które można by odnieść także do polskiego społeczeństwa i sposobów, w jakie ono ewoluuje. Świetnie napisana książka, która pomaga zrozumieć wiele aktualnych zjawisk polityczno-społecznych, w tym protest żółtych kamizelek.
Jaki efekt wizerunkowy można osiągnąć za pomocą jakich działań werbalnych? Odpowiedź na to kluczowe w prezentowanej książce pytanie sformułowano na podstawie badań, w ramach których ponad pół tysiąca respondentów czytało teksty czterech różniących się w opiniach felietonistów (Krzysztofa Vargi, Piotra Zaremby, Magdaleny Środy, Szymona Hołowni), a następnie określało ich cechy wizerunkowe oraz wypisywało te fragmenty, które stały się podstawą do przypisania wskazanych epitetów. Analiza odpowiedzi pozwoliła zdefiniować cechy wizerunku komunikowanego językowo i utworzyć katalog wykładników tych cech. To pierwszy, a zarazem jedyny taki katalog powstały na bazie empirycznych danych, przydatnych nie tylko do działań badawczych, lecz także do praktycznego projektowania komunikacji wizerunkowej.
„Publikacja jest nowatorska ima charakter pionierski. [...] Konstruktywistyczna koncepcja trzech rzeczywistości, która stanowi inspirację dla autorki, wskazuje/potwierdza dwa akty: komunikowanie własnego wizerunku przez autora i kreowanie wizerunku autora przez odbiorcę/interpretatora. Autorka koncentruje się na tym drugim. [...] Monografia może trafić do językoznawców, medioznawców, mediolingwistów, komunikologów, zarówno specjalistów, jak i adeptów tych dziedzin. Powinna dać do myślenia czynnym dziennikarzom, uświadamiając im kreacyjną rolę odbiorcy”.
Z recenzji prof. dr hab. Małgorzaty Kity
Książka jest wynikiem kilkuletnich badań terenowych zrealizowanych w środowisku osób zajmujących się przedwojennymi cmentarzami na terenach postmigracyjnych Polski. Małgorzata Zawiła przedstawia społeczne procesy przypisywania znaczeń zniszczonym i zapomnianym cmentarzom, podlegającym obecnie działaniom mającym na celu ich zachowanie, a także praktyki oswajania nekropolii oraz powstanie związanych z tym wspólnot nieformalnych i organizacji. Te trzy elementy, przedstawiające relację ludzi i starych, nieczynnych cmentarzy, zostały nazwane dziedziczynieniem. Książka może zainteresować wszystkich zajmujących się społecznymi procesami pamięci, studiami nad dziedzictwem kulturowym oraz związkami między ludźmi a elementami rzeczywistości materialnej.
Małgorzata Zawiła – religioznawczyni, badaczka i wykładowczyni, pracuje w Instytucie Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się socjologią religii, a w szczególności religijnością współczesną oraz studiami tanatologicznymi. Autorka i współredaktorka monografii oraz artykułów.
Ryzyko, konflikt, katastrofa - te gwałtowne, destrukcyjne kategorie w coraz większym stopniu wyznaczają horyzont rozwojowy współczesnych postindustrialnych społeczeństw, żyjących w trwałej niepewności i poczuciu braku stabilnych ram; przyrost świadomości i wiedzy nie tylko nie łagodzi tych odczuć, ale wręcz je generuje i pogłębia. Tworzenie się „społeczeństw światowego ryzyka” (by użyć formuły Ulricha Becka) pozostaje w ścisłym związku ze środowiskiem: konflikty zbrojne są niemal zawsze wojnami o kurczące się zasoby naturalne, łączą się ze zmianami klimatycznymi (erozja gleby, globalne ocieplenie, kwaśne deszcze), które z kolei przyczyniają się do powstawania takich zjawisk, jak masowe migracje, zanik lokalnych gałęzi przemysłu i rzemiosł, zmiany stylu życia, konflikty społeczne i militarne. Autorzy artykułów zebranych w niniejszym tomie eksplorują właśnie różnego rodzaju napięcia, sploty, linie uwarunkowań między destrukcją w obrębie historii a jej reprezentacjami artystycznymi i filozoficznymi. Zjawiska przez nich opisywane wyznaczają dwa pola problemowe: pierwsze dotyczy ekopoetyki konfliktów historycznych i katastrof (ale też ryzyka w obrębie nieantropocentrycznie pojmowanej dziejowości środowiska naturalnego), drugie zaś ma bardziej abstrakcyjny, teoretyczny charakter - wiąże się z negocjowaniem warunków mówienia o „sztuce ekologicznej” konstruktach Natury w filozofii i estetyce.
(ze Wstępu)
Książka jest pierwszą w Polsce publikacją monograficzną poświęconą szerokiej działalności kulturalnej i publicystyczno-badawczej Mieczysława Tretera – wybitnego, acz dziś niemal zapomnianego estetyka, krytyka sztuki, muzealnika i kuratora, aktywnego przede wszystkim w okresie międzywojennym. Autorka gruntownie odtwarza jego system estetyczny, wyrosły w dużym stopniu na postromantycznej myśli o sztuce, próbując jednocześnie włączyć wypowiedzi krytyczne Tretera w oś sporów o pryncypialne kwestie artystyczne epoki. Analizuje przy tym nie tylko jego zmieniające się poglądy odnośnie sztuki czy samej krytyki, ale również specyfikę języka krytycznego, tj. stylistyczno-retoryczne ukształtowanie dyskursu. Omawia wreszcie działalność organizatorsko-wystawienniczą Tretera, wraz z jej recepcją w ówczesnej prasie polskiej i zagranicznej, przybliżając tym samym kulisy artystycznej sceny tamtych lat – widzianej jako pole ścierających się tendencji oraz walki o dominację w świecie sztuki.
"Jest to praca niewątpliwie pionierska i w takim ujęciu wręcz wyjątkowa, ponieważ odbiega daleko od tradycyjnej biografii i zmierza w stronę bardzo kompetentnej i źródłowo udokumentowanej analizy rozległego obszaru naszej krytyki tego okresu. (…) Mieczysław Treter jawi się tu jako spiritus movens większości działań instytucjonalnych związanych chociażby z propagandą sztuki polskiej poza granicami, ale przede wszystkim jako „krytyk środka”, próbujący godzić (…) Scyllę sztuki i krytyki konserwatywnej z Charybdą nowoczesności".
Z recenzji prof. dr. hab. Waldemara Okonia
Dr Diana Wasilewska – historyk i krytyk sztuki (UAM), polonistka (UMK), absolwentka podyplomowego studium Laboratorium Reportażu (UW). Autorka monografii naukowej poświęconej krytyce artystycznej międzywojnia Przełom czy kontynuacja? Polska krytyka artystyczna 1917–1930 wobec tradycji młodopolskiej (2013), współautorka książki Lekcja historii Jacka Kaczmarskiego (2012), stypendystka Fundacji Lanckorońskich (2009), kierownik grantu NCN. W badaniach naukowych zajmuje się przede wszystkim krytyką artystyczną dwudziestolecia międywojennego, ze szczególnym uwzględnieniem retorycznego aspektu jej języka. Pracuje na Wydziale Sztuki Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
Mała Biblia Trzeciego Tysiąclecia – jest książką przedstawiającą i sumującą myśli wielu znakomitości , znawców i specjalistów filozofii, etyki, moralistyki, psychologii oraz teologii. Książka składa się z 63 rozdziałów. Jej jednolitość myśli skłania do stwierdzenia, że staje się określonym wyznacznikiem do promowania i naśladowania ogólnie rozumianego dobra na podstawie określonej , znanej i przyjętej przez większość społeczeństw nauki, wiedzy oraz etyki. Nie jest jednolitym dziełem pod względem stylu przekazu. Analizując Małą Biblię Trzeciego Tysiąclecia napotykamy na szereg problemów związanych z różnorodnością kulturową oraz różnicami pojmowania i rozumienia zasad współżycia. Należy przyjąć, że treść etyczne została przedstawiona jako wyznacznik wielu filozofów i etyków odnosząc się do ujednolicenia interpretowania dobra, miłości na podstawie nauki która staje się w trzecim tysiącleciu elementarną stroną istnienia. Mała Biblia Trzeciego Tysiąclecia stawia pytanie WIERZYĆ CZY WIEDZIEĆ?
Dzieje pojęć umysłu i duszy to złożona i splątana sieć rozmaitych ścieżek, a każda z nich najeżona jest przeszkodami; niektóre wiodą donikąd, inne zwodzą już od samego początku albo biegną w ukryciu, jeszcze inne zawracają w stare myślowe koleiny lub wyrywają się w przód w pogoni za jakimiś chimerami.
Założycielskim mitem filozofii zachodniej jest przypowieść Platona o tym, że Sokrates nie umarł. Czym zatem jest to, co z człowieka nie umiera? Tradycja grecka nazywa to psyche, duszą. O duszy mówi się jednak wielorako – he psyche legetai pollachos – by sparafrazować Arystotelesa. Niemniej to ciągle jedna i ta sama dusza. Czym jest ona w istocie, skoro tak wielorako się jawi? Czym jest to, co nas boli, gdy idziemy do tego, który potrafi ją uleczyć, do terapeuty psyche? Jakiej odwagi wymaga od nas uznanie, że coś jej dolega; a nawet samo uznanie, że ona w ogóle jest. Czy jednak jesteśmy w stanie wyzwolić się z przesądów naszej epoki na temat duszy? Jak myśleć o duszy, gdy obwieszczono nam już śmierć Boga i śmierć człowieka? Nowoczesna psychologia, w dużej mierze wywodząca się z amerykańskiej tradycji behawioralnej, bierze klasyczną teologię i antropologię w nawias, by zacząć badanie duszy niejako od nowa. Zachowujemy się niczym dzieci, które na nowo odkrywają świat. Tradycyjne wyobrażenia duszy wydają nam się oderwane od naszego doświadczenia, są niezrozumiałe, urojone, mityczne. Historia psychologii zaczyna się dla nas pod koniec XIX wieku, od psychologii naukowej Wundta, jak gdyby wcześniejsza nauką nie była.
Poznaj źródło filozofii i religii taoistycznej
Rozeznaj się w interpretacjach współczesnego taoizmu
Zdobądź wiedzę o praktykach i zwyczajach taoistycznych
Przewodnik po bogatej historii i współczesnych praktykach taoizmu
Bez względu na to, czy jesteś studentem religioznawstwa, czy po prostu interesuje Cię taoizm, w tej zabawnej i przystępnie napisanej książce znajdziesz uniwersalną wiedzę na temat podstawowych idei taoizmu, korzeni tej religii i jej licznych interpretacji, a także wyczerpujące wyjaśnienie, co to znaczy być taoistą.
W książce:
Podstawy i początki taoizmu
Taoistyczne podejście do życia
Nurty taoizmu we współczesnych Chinach i na Zachodzie
Znaczenie taoistycznej koncepcji, by robić wszystko, nie robiąc nic
Jonathan R. Herman jest profesorem nadzwyczajnym religioznawstwa na Uniwersytecie Stanu Georgia w Atlancie, gdzie prowadzi wykłady z taoizmu, konfucjanizmu, buddyzmu, szintoizmu, religii świata, mistycyzmu komparatywnego oraz teorii krytycznej religioznawstwa. Jest autorem licznych prac na temat różnych aspektów taoizmu, religii chińskiej oraz współczesnych zagadnień religii.
Spis treści
Wprowadzenie/7
ROZDZIAŁ 1. TRYNITARNY PROBLEM /17
I. Objawienie czy spekulacja? /18
II. Dogmat w historii /36
III. Precyzacja terminologiczna /46
ROZDZIAŁ 2. TRÓJCA MONOLOGICZNA /55
I. Ontologia ousia /57
1. Ontologia tego, co wspólne /60
2. Ontologia tego, co łączy /68
3. Ontologia tego, co jest tym samym /72
4. Ontologia jednego podmiotu działania /76
5. Ontologia tego, co ogólne/78
II. Ontologia hypostasis /81
1. Monarchia jako udział w ousia Ojca /83
2. Monarchia jako pochodzenie z ousia Ojca /85
3. Monarchia przez taką samą ousia /88
4. Hipostaza Ojca jako zasada /89
5. Ojciec jedynym Bogiem /92
ROZDZIAŁ 3. TRÓJCA DIALOGICZNA /99
I. Relacja ontologicznym fundamentem osoby /101
1. Relacja domaga się wielości /102
2. Relacja jako odnoszenie się do siebie /104
3. Status ontologiczny relacji /106
II. Osoba jako odniesienie do drugiego /108
1. Być w relacji /108
2. Skierowanie ku drugiemu /111
3. Odnoszenie się do siebie /114
4. Ryszard ze św. Wiktora i jego koncepcja osoby /115
5. Relacyjne podejście do Tomasza z Akwinu /122
6. Osoba jest przez drugiego /127
III. Hipostatyczno-ekstatyczna koncepcja osoby /130
IV. Dialog jako perychoreza /135
1. Relacyjne wychodzenie ku sobie /136
2. Dialog jako przenikanie się /139
3. Perychoreza u Jana z Damaszku i konsekwencje /143
V. Dialog jako communio /149
1. Communio trzech /152
2. Communio jako communicatio /155
Zakończenie. Perspektywy /161
1. Ontologiczny fundament /161
2. Dwa poziomy wzajemnych relacji /165
3. Model Trójcy Świętej /170
Spis literatury /177
Summary. Relation and Dialogue. An Introduction to the TrinitarianOntology /187
W zasięgu oddziaływania myśli Romana Ingardena, który "przyznaje pierwszeństwo źródłowemu kontaktowi człowieka z rzeczywistością przed abstrakcyjną, filozoficzną spekulacją", wychowało się i ciągle jeszcze pozostaje wielu polonistów. Jego analiza językowej specyfiki, sposobu istnienia, budowy oraz procesu poznawania i wartościowania dzieła literackiego była - w dobie przemożnego oddziaływania najpierw marksizmu, a potem strukturalizmu - cenna alternatywą metodologiczną, wolną od ideologicznych i doktrynalnych zobowiązań. Ingardenowskie uzasadnienie dla wielości równouprawnionych odczytań utworu literackiego i opartych na nich interpretacjach również i dziś stanowi metodologiczne zaplecze dla badaczy, którzy chcą zachować miarę obiektywności oraz niezależność od aktualnych tendencji i mód panujących w literaturoznawstwie.
Punktem wyjścia dla proponowanej przez Ingardena metody badań literackich jest koncentracja na roli odbiorcy i przekonanie o konieczności poznania indywidualnego dzieła literackiego w wielokrotnej, uważnej lekturze, która - szanując specyfikę oraz kontekst wewnętrzny i zewnętrzny utworu - tworzy solidny punkt wyjścia dla wszelkich dalszych uogólnień, jakimi trudnią się potem filozofia literatury, poetyka, teoria oraz historia literatury, a w pewnym stopniu również krytyka literacka.
Prof. dr hab. Jolanta Dudek
Autorzy proponują, by doświadczenie estetyczne – ujmowane w kategoriach rozproszenia i integracji – traktować jako reprezentatywne dla ogólnie pojętego doświadczenia nowoczesności. Pokazują, w jaki sposób to jedno z podstawowych zagadnień estetyki może być potraktowane jako klucz do zrozumienia przemian nowoczesnej i współczesnej kultury.
Pierwsza część tomu obejmuje teksty, które poruszają najogólniejsze problemy filozoficzne związane z genealogią, statusem i charakterem nowoczesnego doświadczenia. W drugiej autorzy dokonują wieloaspektowej charakterystyki doświadczenia estetycznego, ukierunkowanej na wydobycie tytułowego napięcia między procesami/fenomenami integracji i rozproszenia, badając je w odniesieniu do konkretnych postaci doświadczeń estetycznych. Trzecia część ukazuje artystyczne wymiary doświadczenia estetycznego oscylującego między biegunami integracji i rozproszenia.
Tematyka publikacji jest niezwykle aktualna, zwłaszcza w świetle stopniowego odchodzenia od tradycyjnych opisów i analiz doświadczenia nowoczesności, z którymi można się zetknąć w istniejącej literaturze przedmiotu, oraz pojawiania się nowych związków między badaniami estetycznymi a przemianami w sztuce współczesnej. Zbiór zawiera teksty uznanych uczonych, prezentując tym samym obecny stan badań nad estetyką i filozofią kultury w reprezentowanych przez nich środowiskach.
******
Between integration and dispersion. The aesthetic experience in the contexts of modernity
The authors propose an interpretation of the aesthetic experience – presented in categories of dispersion and integration – as representative of the more generally understood experience of modernity. They show how one of the fundamental concepts of aesthetics can be used as a key to understanding the transformations of modern and contemporary culture. The authors deal with issues of the genealogy, status and character of the modern experience, they portray numerous aspects of the aesthetic experience, with a focus on highlighting the tension between integration and dispersion. They also present the artistic elements of the aesthetic experience, oscillating between the two categories.
Marne czasy, kiedy ogłoszono „bankructwo nauki”, minęły, era materialistyczna, kiedy filozofię przejęli „ubodzy duchem”, zakończyła się. We wszystkich dziedzinach wiedzy naukowej i w samej filozofii obserwujemy radykalne burzenie starego i wznoszenie nowego lub w jego przededniu. Okres zwątpienia, dekadencji, chorobliwej niemocy, apatii i kwietyzmu jest poza nami! Niesłychane wstrząsy we wszystkich dziedzinach wiedzy przyrodniczej są jedynie skutkiem potężnego wzrostu i ujawnienia się nowych sił i nowego życia; fascynujące porywy i coraz bardziej rozjaśniające światło naszej przeszłości we wszystkich dziedzinach wiedzy humanistycznej też o tym świadczą; wnikliwe dążenie ducha filozoficznego, prowadzące do najskrytszych jego głębin, w filozofii, w jego własnej samoświadomości ujawnia tę samą cechę naszych czasów! I nie w przededniu wielkiej epoki się znajdujemy, lecz jesteśmy już w niej, w jej niepowstrzymanym pędzie!
I dzisiaj jesteśmy świadkami znamiennego faktu aktualnego wyrażenia ducha naszych czasów! W jednym celu chcemy zjednoczyć swoje różnorodne dążenia i jedna idea jednoczy nasze różnorodne drogi; przyciągnął nas tu ten duch naszych czasów. Jakby skromne nie były nasze własne cele, to wzywa nas do ich realizacji ten sam duch historii, który prowadzi za sobą również całą współczesną kulturalną ludzkość.
Gustaw Szpet z wykładu "Idea nauki podstawowej"
Pisanie książki o daoistycznej praktyce dźwiękowej uprawianej przez chińskich filozofów przypomina wędrowanie po nieznanym kraju ze strzępami mapy w ręce. Wiadomo, że gdzieś znajduje się wyjątkowe miejsce, tylko nie wiadomo dokładnie, jak tam dojść. Brakuje drogowskazów, wyblakła mapa jest bardzo zniszczona i nie ma kogo zapytać o drogę, ponieważ filozoficzna praktyka chińskich uczonych pozostaje w zasadzie praktyką martwą. Głównie dlatego, że wénrén już nie istnieją, ich kultura zanikła w pierwszej połowie XX wieku i kwestie tak subtelne jak sposób pracy z instrumentem guqín i jego dźwiękiem zniknęły wraz z nimi. Są tylko filozoficzne teksty i wątła, niepewna linia przekazu – nieliczni uczniowie uczniów.
Połączenie praktyki dźwiękowej opartej na daoistycznej koncepcji muzyki ze światem współczesnych aktywności dźwiękowych i filozofią zorientowaną na dźwięk również okazuje się wejściem na nierozpoznany teren. Tak odległe w czasie i przestrzeni kwestie mogą jednak mieć wspólny mianownik. Jest nim SŁUCHANIE – praktyka głębokiego i świadomego doświadczania dźwięku, mająca doniosłe konsekwencje poznawcze i filozoficzne. Przedstawiam zatem narrację słuchania, albowiem słuchanie, a dokładnie jego specjalny model, stanowi centralny punkt zarówno chińskiej praktyki filozoficznej, jak i neoawangardowych działań dźwiękowych oraz nowych koncepcji filozoficznych zorientowanych na dźwięk. Słuchanie jest tu metodą poznawczą, sposobem wchodzenia w interakcję ze światem, jest punktem wyjścia i punktem dojścia.
Rafał Mazur, doktor filozofii (UJ) oraz muzyk. W pracy filozoficznej prowadzi badania nad improwizacją jako modelem działania spontanicznego i kreatywnego oraz bada chiński system myślenia i poznawcze praktyki dźwiękowe. Rozwinął i uzasadnił tezę o użyteczności daoistycznych strategii działania w sytuacjach nieoczekiwanych, łącząc chińskie praktyki pracy z umysłem z improwizacją we współczesnych praktykach dźwiękowych. Obecnie pracuje nad projektem Improviser mind – meditative mind, poszukując narzędzi poznawczych właściwych dla spontanicznego improwizowania.
Od 20 lat zajmuje się swobodną/spontaniczną improwizacją w muzyce. Twórca koncepcji sound oriented improvisation, czyli spontanicznej aktywności dźwiękowej, oraz dao of improvisation – warsztatów doskonalenia zdolności improwizatorskich przy użyciu strategii działania i metod pracy z umysłem wykorzystywanych w chińskich sztukach walki.
Redaktor działu Filozofia w magazynie kulturalnym „Fragile”, autor wielu artykułów naukowych i popularnonaukowych poświęconych filozofii chińskiej, filozofii improwizacji oraz sztuce improwizowanej.
Świat jest w kryzysie. Niszczymy naszą planetę w takim tempie, że przetrwanie ludzkości jest zagrożone. Mimo postępu i rozwoju miliony wykluczonych żyją w ubóstwie. Ludzie czują niepokój i boją się o przyszłość swoich dzieci. Światowi przywódcy wydają się bezradni lub niezainteresowani tym, co dzieje się wokół nas.
Dr Scilla Elworthy, trzykrotnie nominowana do pokojowej Nagrody Nobla, udowadnia, że kryzys można zatrzymać, a Ziemię da się jeszcze uratować. Kluczem do tego ma być nowy rodzaj przywództwa. Zainspirowana postaciami aktywistów, działaczek, duchowych przywódców czy mniszek, Elworthy pokazuje, jak zwykli ludzie mogą zmierzyć się z wyzwaniami XXI wieku.
Podstawowym warunkiem uratowania naszej planety jest całkowite przewartościowanie tego, czym jako kierujemy się jako ludzkość. Rozprawiając się z przestarzałym systemem wartości nastawionym na podbój, walkę i eliminację słabszych, Elworthy proponuje zupełnie nową opowieść o świecie. Co wydarzyłoby się – pyta autorka – gdyby kobiety mogły odgrywać większą niż dotychczas rolę w światowym przywództwie? Jak wyglądałaby rzeczywistość, gdybyśmy porzucili konkurencję i rywalizację na rzecz otwarcia się na drugiego człowieka? Czy troska o dobro wspólne mogłaby zatrzymać wyniszczającą środowisko pogoń za wzrostem gospodarczym?
Dr Scilla Elworthy – aktywistka społeczna i pisarka, trzykrotnie nominowana do pokojowej Nagrody Nobla. Jej działania mają zasięg międzynarodowy. W 1982 roku założyła Oxford Research Group, co umożliwiło prowadzenie światowego dialogu na temat broni jądrowej z udziałem Chin, Rosji oraz zachodnich naukowców i wojskowych. W 2002 roku z jej inicjatywy powstała Peace Direct – organizacja wspierającą lokalnych działaczy na rzecz pokoju w rejonach ogarniętych konfliktami. W 2013 roku otrzymała nagrodę za całokształt pracy od Voice of a Woman.
Ta książka pomoże ci odkryć swoją wewnętrzną siłę – zdolność tak potrzebnego dziś działania na rzecz rozwiązania globalnych problemów i budowy świata dla wszystkich.
arcybiskup Desmond Tutu, laureat Pokojowej Nagrody Nobla
To godna uwagi pozycja, która jest jednocześnie intensywnym kursem odpowiedzialnego rozwoju w czasach głębokiej zmiany społecznej i ekologicznej.
dr Jean Houston, konsultantka ONZ ds. rozwoju społecznego
Potrzebujemy osób takich jak dr Elworthy, żeby powstrzymać wybuch wojny. To moje wieloletnie i osobiste marzenie.
Dalajlama
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?
