Tytułowe "figury zmiany" to wyobrażenia, które pojawiają się w literaturze i kulturze szeroko rozumianego modernizmu i są ściśle związane z doświadczeniami Europy Środkowo-Wschodniej. Stanowią także rodzaj wglądu w przestrzeń i strukturę kulturowego imaginarium kształtującego się dynamicznie pod wpływem przemian niesionych przez nowoczesność. Autorzy swoją uwagę kierują szczególnie na literackie wyobrażenia odznaczające się wyrazistością i jakąś trwałością, które integralnie łączą się z przestrzenią Europy Środkowo-Wschodniej w okresie modernizacyjnych przemian 1864-1939. Jest to próba zrekonstruowania repertuaru wspólnych i ważnych dla tego obszaru wyobrażeń (na temat postaci, narracji, wydarzeń itp., fikcyjnych i faktycznych) oraz związanych z tymi manifestacjami znaczeń.The Modernist Imaginarium of Central and Eastern Europe. The Figures of ChangeThe title 'figures of change' are images that appear widely in literature and culture of Modernism in its broad sense and are closely related to the experience of Central and Eastern Europe. They are also a kind of insight into the space and structure of the cultural imaginarium developing dynamically under the influence of changes brought by modernity. The authors direct their attention particularly on literary ideas characterized by clarity and some durability that are strongly connected to the space of Central and Eastern Europe during the period of modernization changes in 1864-1939. It is an attempt to reconstruct the repertoire of common and important ideas for this area (about characters, narratives, events, etc., fictional and factual) and the meanings associated with these manifestations.
O co biega w „Panu Tadeuszu”? Jak zrozumieć „Świteziankę”? Czy „Dziady” naprawdę są dziaderskie?
Zanim wyrwiesz z głowy wszystkie włosy, naostrzysz noże i topory, zmieciesz z powierzchni ziemi listę lektur obowiązkowych (tfu!) wraz z całym zastępem wieszczy, usiądź wygodnie, wyciągnij popcorn i podejdź do tego na chillu.
Przeczytasz tu o wszystkich książkach, które musisz poznać przed egzaminem ósmoklasisty, i przekonasz się, że o lekturach można mówić prosto i po ludzku.
- Sprawdzisz, czy Balladyna to zawistna drama queen, czy może bardziej morderczy Kopciuszek.
- Odkryjesz, dlaczego w „Zemście” Klara ciągle trolluje Papkina.
- Spojrzysz na Scrooge’a z „Opowieści wigilijnej” jak na pana marudę, niszczyciela dobrej zabawy i pogromcę uśmiechów dzieci.
- Przekonasz się, że Guślarz z „Dziadów” to rodzaj mrocznego life coacha, co zamiast dyplomu z psychologii ma zestaw zaklęć i świeczkę.
- Zrozumiesz, że spór o zamek w Soplicowie jest jak wiejska „Gra o tron”, w której biegają niedźwiedzie, a nie smoki.
Zrób sobie najbardziej wciągającą i zabawną powtórkę ever! Przekonaj się, że i ty umiesz w lektury.
„Zemsta na lekturach. Megapowtórka przed egzaminem ósmoklasisty” to idealna propozycja dla uczniów przygotowujących się do egzaminu ósmoklasisty oraz wszystkich, którzy chcą ogarnąć lektury szybko i bez stresu.
Książka obejmuje wszystkie lektury wymagane na egzaminie ósmoklasisty:
– „Akademia Pana Kleksa” – Jan Brzechwa
– „Kajko i Kokosz. Szkoła latania” – Janusz Christa
– „Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa” – C.S. Lewis
– „Chłopcy z Placu Broni” – Ferenc Molnár
– „Hobbit, czyli tam i z powrotem” – J.R.R. Tolkien
– „Opowieść wigilijna” – Charles Dickens
– „Zemsta” – Aleksander Fredro
– „Kamienie na szaniec” – Aleksander Kamiński
– „Dziady”, „Świtezianka”, „Pan Tadeusz”, „Reduta Ordona” – Adam Mickiewicz
– „Balladyna” – Juliusz Słowacki
– „Mały Książę” – Antoine de Saint-Exupéry
– Wybrane fraszki, pieśni i treny – Jan Kochanowski
– „Artysta” – Sławomir Mrożek
– „Latarnik”, „Quo vadis” (fragmenty) – Henryk Sienkiewicz
– „Syzyfowe prace” – Stefan Żeromski
Krzysztof Pleśniarowicz przygląda się "dramatyzacji ballady" - procesowi dialogiczności i wielogłosowości poezji Józefa Czechowicza, stanowiącemu drogę do dramatu. Znajdziemy tu analizę utworów dramatycznych poety powstałych w ostatnich latach jego życia jako konsekwencja tego procesu oraz dążenie do moralitetu współczesnego, pogodzenia estetycznego z etycznym. Autor dzieli dramaty Czechowicza na subiektywne i epickie, a w swoistej "balladyzacji dramatu" dostrzega przyczyny niepowodzeń tych utworów na scenie oraz uzasadnienie ich sukcesów w radiowym "teatrze wyobraźni". Omawia ponadto dwie prapremiery teatralne dramatów Czechowicza: Czasu jutrzennego w inscenizacji Wilama Horzycy (1939) oraz Niegodnego i godnych w realizacji Tadeusza Kantora (1945).To bardzo dobra książka dla znawców polskiej poezji pierwszej połowy XX wieku oraz miłośników dramatu i teatru. Oryginalna, konsekwentnie skomponowana, uważna i rzetelna, cechująca się wrażliwością na detale. Potrzebna zarówno do poszerzenia naszej wiedzy o twórczości Józefa Czechowicza, jak i do dyskusji o wartościowaniu w literaturze współczesnej w wymiarze szerszym niż tylko poetycki.Z recenzji dr. hab. Jana Wolskiego, prof. URKrzysztof Pleśniarowicz - profesor zwyczajny na Uniwersytecie Jagiellońskim, założyciel i kierownik Katedry Kultury Współczesnej UJ, współtwórca Instytutu Kultury UJ. W latach 1994-2000 dyrektor Cricoteki - Ośrodka Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora; w latach 2008-2016 prodziekan Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej UJ. Autor, współautor i redaktor trzydziestu siedmiu książek z historii i teorii literatury oraz teatru, opublikowanych w Polsce, Wielkiej Brytanii, Rumunii i na Węgrzech, a także ponad dwustu artykułów i recenzji w dwunastu językach.
"Ty mnie nie maluj na kolanach, ty mnie maluj dobrze". To zdanie ze starej krakowskiej anegdoty doskonale oddaje trud pracy nad przekładem literackim. W raju, jak chętnie myślimy, wszyscy z pewnością mówili po polsku. Musimy się jednak pogodzić z tym, że ani Tomasz Mann nie był Polakiem, ani nawet Dostojewski nie pisał po naszemu. Aby zrozumieć znaczenie przekładu dla literatury wydawanej w Polsce, warto przeczytać, co o swojej pracy mówią uznani tłumacze Flauberta, Nabokova, Joyce'a, Woolf, Mrqueza, Coetzeego oraz wielu innych autorów. Przedzieranie się przez gąszcze językowych pułapek, oddanie ducha oryginału bez szkody dla języka ojczystego , "fałszywi przyjaciele" i prawdziwi wrogowie - to tylko kilka z wielu trudności związanych z pracą nad przekładem. Przejęzyczenie pokazuje nam, jak bardzo tłumacze się trudzą, by nas na nowo zaprowadzić do raju - raju literatury.O pracy nad przekładami fascynująco opowiadają: Ryszard Engelking, Jan Gondowicz, Magda Heydel, Andrzej Jagodziński, Jerzy Jarniewicz, Ireneusz Kania, Michał Kłobukowski, Małgorzata Łukasiewicz, Carlos Marrodn Casas, Piotr Sommer, Anna Wasilewska oraz Teresa Worowska.
To pierwsze kompleksowe omówienie pisarstwa Burroughsa w języku polskim naświetlające konteksty właściwe dla poszczególnych jego dzieł (Beat Generation, pisarstwo eksperymentalne) oraz aspekty recepcji książek pisarza w jego czasach i obecnie. Autorzy dużo uwagi poświęcili działalności Burroughsa na gruncie sztuk nieliterackich oraz jego wpływowi na kulturę współczesną. Książka przeznaczona zarówno dla odbiorców akademickich (literaturoznawcy, studenci kierunków anglistycznych i amerykanistycznych), jak i dla szerokiego grona czytelników zainteresowanych literaturą amerykańską.William Seward Burroughs II, pisarz, malarz, buntownik, wizjoner, narkoman, zabójca, urodził się w 1914 roku w Saint Louis w stanie Missouri w rodzinie spadkobierców wynalazcy maszyny do liczenia, po którym nosił imiona i nazwisko. Zaczął pisać w latach 40. za namową przyjaciół, m.in. Allena Ginsberga. Jego pierwsza powieść, "Ćpun", została dobrze przyjęta. Najważniejsza publikacja książkowa Burroughsa, "Nagi lunch", szybko zyskała status dzieła kultowego, zakazanego. Dla jednych obrzydliwa, dla innych, na przykład Paula Bowlesa, bawiąca do łez. Jest to zbiór szkiców i skeczy. Ich bohaterowie to często osoby, które Burroughs poznał w Tangerze, gdzie spędził kilka lat, ciesząc się swobodą tamtejszych obyczajów i zapamiętale pisząc. Odwiedzali go przyjaciele, znani już wówczas pod grupowym mianem bitników, i pomagali w złożeniu w całość tekstu Nagiego lunchu. Lata 60. Burroughs spędził w Londynie, eksperymentując z technikami kompozycji kolażowych - słownych, wizualnych i dźwiękowych. Tam powstała trylogia "Nova" oraz powieść "The Wild Boys", w której nie ma żadnych postaci kobiecych. W następnej dekadzie przebywał w Nowym Jorku i przyjmował hołdy od młodych fascynatów jego twórczości i osoby. Pojawiał się w filmach, teledyskach, telewizyjnych programach komediowych oraz nagrywał płyty z muzykami rockowymi. Znudzony wielkomiejskim targowiskiem próżności, wyjechał na wieś, do Lawrence w stanie Kansas. Tam mieszkał ze swoimi kotami i wiernym sekretarzem aż do śmierci w roku 1997. W Kansas powstały ostatnie jego powieści, "The Place of Dead Roads" i "Western Lands", wiele obrazów, dziennik z relacjami ze snów, a także libretto do opery Roberta Wilsona "The Black Rider" z muzyką Toma Waitsa. Jest to adaptacja opery "Wolny strzelec", w której młody myśliwy, zwiedziony przez diabła, zabija swoją narzeczoną. W młodości Burroughs zastrzelił swoją żonę, Joan Vollmer, podczas zabawy w Wilhelma Tella. Jak potem twierdził - zwiedziony przez diabła.The volume is the first comprehensive presentation of William Burroughs's writing in Polish. It discusses contexts relevant for his major works (the Beat Generation, experimental literature) as well as some key aspects of the reception of his books at the time of their publication and now. A lot of attention has been devoted to Burroughs's non-literary artistic activities and his influence on contemporary culture. The volume is addressed to academic as well as general readers who are interested in American literature.
W tej biografii Bruno Schulz nie rodzi się i nie umiera. Nie jest pisarzem ani artystą, ale przedstawia się nam jako uczeń i nauczyciel. Poznajemy go w najzwyklejszych sytuacjach. Uczy się podstaw języka ukraińskiego. Zakłada dobrze skrojony mundurek szkolny. Wybiera temat wypracowania maturalnego. (Czy bardziej interesowała go legenda Napoleona czy biografia Mickiewicza? Raczej nie „potęga pracy”). Podobnie jak inni artyści obejmuje posadę nauczyciela rysunków. Zostaje zwolniony. (Na krótko). Na zajęcia z robót ręcznych zapewnia gwoździe i zawiasy. Choruje na depresję. (Jaki wpływ na to mają warunki pracy?) Kupuje los na loterii, chcąc wreszcie uwolnić się od szkoły. Zawodu nauczyciela jednak nigdy nie porzuca. Szkoła zapewnia mu stabilizację, lecz uniemożliwia pisanie.
Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Gdański.
Publikacja ukazała się przy wsparciu Instytutu Książki w ramach programu wydawniczego Inne Tradycje.
Książka ukazuje drogę dojrzewania twórczości i myśli Juliusza Słowackiego odzwierciedloną w tropach funeralnych: istniejących niezwykle licznie w dziele poety motywach śmierci, żałoby, grobu, cmentarza, martwych ciał, melancholii i innych tanatycznych wątkach. Rozważania wiążą się z obszarem egzystencji oraz wyobraźni poetyckiej, implikując tym samym kontekst interdyscyplinarny, odsyłający do sztuki (głównie malarstwa), architektury sepulkralnej, filozofii, myśli religijnej i antropologii.To Move the Curtain of the Grave: Cemetery Landscape and Funeral Motifs in Juliusz Słowacki's WorksThe book shows maturation of Juliusz Słowacki's work and thoughts reflected in funeral tropes: death, mourning, grave, cemetery, dead bodies, melancholy and other thanatic motifs existing in an extremely large number in Słowacki's works. The reflections are related to the area of existence and poetic imagination, thus implying an interdisciplinary context, referring to art. (mainly painting), sepulchral architecture, philosophy, religious thought and anthropology.
Autor jest już doskonale znany czytelnikom dzięki książce Na skraju Imperium i inne wspomnienia, która od lat nieprzerwanie cieszy się dużym zainteresowaniem i bardzo dobrą opinią wśród odbiorców.Mieczysław Jałowiecki pozostawił jednak po sobie również inne teksty wspomnieniowe, a także obszerny materiał ikonograficzny. Tomik Gaudeamus. Szkice z lat minionych - zilustrowany autentycznymi rysunkami i akwarelami autora - zawiera wspomnienia dotyczące lat 1895-1901, gdy Mieczysław Jałowiecki studiował na Politechnice Ryskiej, w Imperium Rosyjskim.Na książkę składa się 27 wspomnień o wydarzeniach i sprawach związanych ze studiami autora oraz z jego wakacjami spędzanymi w rodzinnym majątku Syłgudyszki na Wileńszczyźnie. Jako czytelnicy Jałowieckiego mamy okazję przyjrzeć się bujnemu życiu polskich studentów w Rydze, którzy nie tylko oddawali się nauce, ale i uczestniczyli w miejscowych wydarzeniach towarzyskich (tu na uwagę zasługuje zwłaszcza piękne wspomnienie balu), stawali w szranki pojedynków (menzura - raczej słabo znana w polskiej literaturze), na różne sposoby rywalizowali ze studentami innych narodowości, głównie z Rosjanami. W czasie studiów autor należał do korporacji Arkonia, jednej z najstarszych polskich korporacji studenckich. Dzięki wspomnieniom Jałowieckiego możemy zapoznać się z funkcjonowaniem tego typu organizacji i przyjrzeć się obyczajom korporantów. Jako uzupełnienie wspomnień akademickich w książce pojawiają się też epizody dotyczące wakacji na Wileńszczyźnie (przygody na polowaniach) oraz służby wojskowej autora w rosyjskim pułku kawalerii pod Petersburgiem.
Niniejsza publikacja poszerza wiedzę na temat pisarstwa Melchiora Wańkowicza, jego biografii, wyborów etycznych i decyzji życiowych. Wskazuje konteksty twórczości (takie jak dzieje Polski i historia powszechna), przynosi nieoczywiste odpowiedzi na pytania o miejsce jego dorobku w literaturze polskiej i światowej czy o zaangażowanie pisarza w życie literackie przed wojną i po 1945 roku. Zawarte w tomie artykuły naukowe – interdyscyplinarne analizy porównawcze, interpretacje filologiczne i rozważania historyczne – a także szkice z pogranicza biografistyki i wspomnień dotyczą również związków dzieł Wańkowicza ze sztuką graficzną i edytorską oraz przynależności gatunkowej jego utworów. Wańkowicz. Nie tylko reporter to lektura dla profesjonalistów: filologów, historyków i historyków sztuki oraz studentów kierunków polonistycznych, dla których nazwisko pisarza stanowiło dotąd zabytek należący do przeszłości. Zaczerpnie z niej jednak też każdy miłośnik literatury, w której emocje, erudycja i pasja narracyjna nie wykluczają się, lecz tworzą niepowtarzalną całość wymagającą nowych odczytań. Z jednej strony autorzy szkiców wydobyli z pisarstwa Wańkowicza „moment wieczny”, ową istotowość tematyczną, ponadczasowość ufundowaną na fenomenie chwili utrwalonej piórem nie tylko reportażysty, z drugiej – za pomocą współczesnych narzędzi interpretacyjnych i dzięki możliwym dziś badaniom źródłowym – zdołali umiejętnie przekierować uwagę na nowe obszary, gdzie pierwiastek artystyczny wprowadza interpretatora na poziom idei. […] Interesujące jest też zderzenie sądów i wniosków autorów artykułów, które nierzadko stoją w opozycji do siebie, co jedynie wzmacnia pluralizm humanistycznego osądu, bez pomniejszania jego wagi. Z recenzji prof. dr hab. Violetty Wejs-Milewskiej Olga Płaszczewska, historyk literatury i komparatystka, profesor nauk humanistycznych, wykładowca UJ, z wykształcenia polonistka i italianistka. Autorka licznych artykułów oraz monografii naukowych: Błazen i błazeństwo w dramacie romantycznym (2002), Wizja Włoch w polskiej i francuskiej literaturze okresu romantyzmu (2003, wznowienie 2022), Włoskie przekłady dzieł Juliusza Słowackiego (2004), Przestrzenie komparatystyki – italianizm (2010), Włoskie divertimento. Szkice komparatystyczne (2017), Gabinety, pracownie, mieszkania pisarzy i artystów w literaturze XIX–XX wieku (2021), U poetów. Ćwiczenia z interpretacji (2023), Zatarty ślad. Alfred Jesionowski – opowieść biograficzna (2024), „Historia jak w powieści”. Alfred Jesionowski – przedwojenny inteligent (2024). Redaktorka i współredaktorka kilku monografii naukowych i edycji krytycznych. Członek redakcji krakowskiego dwumiesięcznika „Arcana”. Maciej Urbanowski, historyk literatury polskiej, krytyk literacki, edytor, profesor nauk humanistycznych, profesor honorowy UJ, pracownik naukowy w Katedrze Krytyki Współczesnej na Wydziale Polonistyki UJ, którą kierował w latach 2008–2020. Był współzałożycielem, a w latach 1998–2012 zastępcą redaktora naczelnego dwumiesięcznika „Arcana”. Publikował między innymi w „Dekadzie Literackiej”, „Nowych Książkach”, „Rzeczpospolitej”, „Twórczości”, „Ruchu Literackim”. Wydał kilkanaście książek, z których najnowsze to: Poezja pokolenia wojennego. Esej monograficzny (2025), Wojna, śmiech, polityka… Wędrówki po tematach polskiej literatury nowoczesnej (2023), Paralele, korespondencje, dedykacje w literaturze polskiej XX i XXI wieku (2020) oraz Rok 1920 w literaturze polskiej. Zarys monograficzny (2020). Przygotował do druku wybory pism miedzy innymi Kazimierza Wyki, Jana Emila Skiwskiego i Ferdynanda Goetla, zredagował też liczącą dziesięć tomów serię pism zebranych Stanisława Rembeka.
Tematem tomu jest szeroko rozumiana pochwała – pojmowana zarówno jako autonomiczna forma retoryczna, jak i jako część większej całości artystycznej. Przedmiotem analiz są rozmaite typy utworów zawierających elementy pochwalne – także warianty pochwały ironiczne, niejednoznaczne lub koniunkturalne (pochlebstwo). Poszczególne artykuły przynoszą refleksje nad (zmiennymi historycznie) przedmiotami, strategiami, topiką, funkcjami, celami, uwarunkowaniami i ograniczeniami pochwały. Oscylują wokół problemów „śmiertelności” lub „nieśmiertelności”, motywów i figur służących laudacji oraz ich zależności od kontekstów kulturowych. Rozległy zakres chronologiczny omawianych tekstów pozwala na zarysowanie panoramicznego, komparatystycznego oglądu pochwały w literaturze wielu epok i kultur. Rozpiętość tematyczna monografii (…) jest tak znaczna, że czytelnik może się skupić jedynie na śledzeniu zakresu pojęć „laudacja”/„pochwała” w różnych tekstach i epokach oraz na uchwytywaniu głównych funkcji społeczno-kulturowych. Daje mu to komfort poznawczy, gdyż przeprowadzona w tomie systematyzacja strukturalna i problemowa oraz wskazywanie bardzo różnych intencji podmiotów, które dają się wyczytać z tekstów autentycznie lub pozornie chwalących, uzmysławia rozmaitość problemów związanych z aktami chwalenia. To z kolei uczula na kwestie reguł komunikacji społecznej – tej sprzed wieków i tej dzisiejszej, obecnej w niemal każdej sytuacji rozmowy; dobrze o tym wiedzą wszyscy rodzice, nauczyciele, przełożeni czy… politycy. (…) Atrakcyjnie wyodrębnione (i nazwane) kręgi problemowe, łatwe do wychwycenia przemiany form i formuł laudacyjnych odsłaniające zakresy społecznych funkcji aktów chwalenia, droga od słowa i tekstu do social study – to przesłanki, na których można tworzyć obraz lektury tomu przez czytelników różnych profesji humanistycznych (nie tylko filologów, nie tylko z kręgu akademickiego). Z recenzji wydawniczej prof. dr. hab. Tadeusza Budrewicza Elwira Buszewicz. Profesor w Katedrze Komparatystyki Literackiej na Wydziale Polonistyki UJ. Ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie pracuje od 1988 roku . Jej zainteresowania badawcze skupiają się na zagadnieniach związanych z poezją nowołacińską renesansu i baroku, retoryką, patrystyką, tradycją monastyczną oraz teorią i praktyką przekładu. Zajmuje się również tłumaczeniem średniowiecznych i wczesnonowożytnych tekstów łacińskich. Opublikowała liczne artykuły i książki, w tym m.in. pracę Dawni mistrzowie. Kultura humanistyczna w kręgu Akademii Krakowskiej doby renesansu (2015) oraz Dialogi z cieniami. Dziesięć szkiców o pograniczu imitacji i tęsknoty (2022). Iwona Puchalska. Literaturoznawczyni, komparatystka, związana z Katedrą Komparatystyki Literackiej Wydziału Polonistyki UJ. Zajmuje się operą i teatrem muzycznym, zjawiskiem improwizacji, uwarunkowaniami recepcji utworów muzycznych i literackich XIX–XXI wieku. Autorka m.in. książek: Sztuka adaptacji. Literatura romantyczna w operze dziewiętnastowiecznej ( 2004), Improwizacja poetycka w kulturze polskiej XIX wieku na tle europejskim (2013), Muzyka w okolicznościach lirycznych. Zapisy słuchania w poezji polskiej XX i XXI wieku (2017), Przy Mickiewiczu (2019), Poeta w operze (2019) oraz – wraz z Małgorzatą Sokalską – „Prawdziwa Chopiniada”. Chopin w kontekstach literackich (2024).
Książka jest pierwszą monografią jednej z największych kolekcji awangard w Europie Archiwum Franciszki i Stefana Themersonów. Honorata Sroka zadaje analizowanym materiałom jedno podstawowe pytanie: jak idee awangardowe realizują się w archiwum? Tytułowa spuścizna nie ogranicza jednak zakresu problematycznego tej publikacji, ponieważ przymiotnik "awangardowe" wiąże się z propozycją nowego teoretycznego spojrzenia na kolekcje artystów. Pokazując przypadek Themersonów na tle innych instytucji - które były awangardowe w tym sensie, że wykorzystywały eksperymentalne idee w sposobie organizacji (muzea, galerie, szkoły) autorka proponuje teorię "awangardowego archiwum" jako narzędzia do analizowania kolekcji artystów zrywających z tradycyjnym paradygmatem zachowywania śladów z przeszłości.Autorka, nie pomijając dotychczasowych ustaleń badaczy twórczości Themersonów, samodzielnie identyfikuje nowe problemy i nowe zakresy badawcze w obrębie themersonologii, podąża własną drogą, prezentuje swoje doświadczenia odbioru intermedialnych realizacji i różnych w charakterze zapisów życia awangardystów. Rezultat finalny jest znakomity, wszak udało się jej wypracować spójny język interpretacji i, co szczególnie cenne, oryginalną koncepcję "awangardowego archiwum" (formuła tytułowa, jak sądzę, wejdzie na trwałe do słownika badaczy awangard).Z recenzji prof. dr. hab. Andrzeja Hejmeja (Uniwersytet Jagielloński)Jest to książka pionierska i odkrywcza. Jestem przekonany, że stanowić będzie ważne opracowanie zarówno dla historyków awangardy, jak również kulturoznawców, literaturoznawców i historyków sztuki. Należy wyrazić uznanie dla Honoraty Sroki za odwagę w podjęciu tak trudnego tematu. Nie przypominam sobie, aby ktokolwiek wcześniej w Polsce przeprowadził tego typu analizy w przypadku opisu poszczególnych archiwów awangardowych pisarzy i artystów.Z recenzji dr. hab. Przemysława Strożka (Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk / Archiv derAvantgarden)To bardzo udana, ambitna i potrzebna monografia. Aby zebrać materiał badawczy, dr Sroka wykonała tytaniczną pracę w archiwach, m.in. w Warszawie, Łodzi, Londynie oraz kanadyjskim Hamilton. Autorka pisze o Themersonach z pasją i erudycją. Jej książka jest owocem projektu, który można określić mianem labour of love to dzieło wyrastające z emocjonalnego przywiązania do przedmiotu badań.Z recenzji dr. hab. Wojciecha Drąga, prof. UWr (Uniwersytet Wrocławski)Dr Honorata Sroka - adiunkta w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk. Kierowniczka kilku projektów badawczych na temat archiwów awangard, autohistorycyzacji artystów oraz eksperymentalnych zapisów życia (finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki, Narodową Agencję Wymiany Akademickiej, Centre franais de recherche en sciences sociales i Uniwersytet Karola w Pradze). Współredaktorka książki A Hundred Years of Avant-Gardes. The Literary Experiment in Poland and Beyond 1917-2017 (Brill, Leiden-Boston 2025).
Obraz i przemoc to pierwszy w Polsce wybór pism o sztuce opublikowanych przez Jeana-Luca Nancy'ego. Zawarte w nim teksty przedstawiają autora jako wytrawnego filozofa sztuki, znakomitego interpretatora wizualnych praktyk artystycznych, zwłaszcza malarstwa. Bodaj nikt inny w ostatnich dekadach nie zdołał wypracować ontologicznej koncepcji obrazu związanego z wyobraźnią krytyczną, która pojawia się w naszym postkrytycznym świecie. W jednym ze szkiców Nancy zadaje pytanie: "Dlaczego istnieje wiele sztuk, a nie tylko jedna?". Otwiera ono obraz na jego ukryty skarb, na mnogość i niepoliczalność zdarzeń oraz kontaktów, w jakie wchodzimy z obrazami. A skoro tak, to prace Nancy'ego zawierają szkic programu emancypacji sztuki i - nas samych - poprzez sztukę. Zdaje się, że jest to największe wyzwanie w konfrontacji z obrazami.Jean-Luc Nancy (1940-2021) - jeden z najważniejszych filozofów francuskich ostatnich kilkudziesięciu lat. Pracę zaczynał w Strasburgu, gdzie nawiązał długoletnią i intensywną intelektualnie przyjaźń z Philippe'em Lacoue-Labarthe'em, z którym przygotował kilka ważnych książek, w tym klasyczną pozycję z zakresu filozofii literatury poświęconą niemieckiemu romantyzmowi, L'Absolu littraire. Thorie de la littrature du romantisme allemand (wydanie polskie niebawem), oraz inwencyjną lekturę psychoanalizy Jacques'a Lacana, Le titre de la lettre. Na myśli Nancy'ego bez wątpienia najsilniej zaważyła dekonstrukcja Jacques'a Derridy. Z czasem jej wpływ malał, ustępując oryginalnej ontologii "bycia-z" oraz "bycia pojedynczego mnogiego". Rozważania Nancy'ego krążą wokół kategorii sensu, dotyku, zmysłowości, a także myśli politycznej i społecznej, którą można określić mianem praktykowania "rozdzielonej wspólnoty", refleksji mającej wpływ na wiele działań emancypacyjnych i artystycznych. Nancy był autorem niezwykle płodnym (wydał ponad czterdzieści pozycji), a jego pisarstwo obejmowało wiele zjawisk: od prac ściśle spekulatywnych, przez ontologię i namysł nad sensualnością, po analizy sztuki.
Jan Józef Szczepański należał do pokolenia Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Wydawało się, że twórczość przedstawicieli tej formacji pozostanie istotnym zapisem wydarzeń minionych, tymczasem współczesna wojna w Ukrainie i liczne oznaki kryzysu pokazują, że ich literackie świadectwo nabiera niezwykłej aktualności. Co autor Polskiej jesieni może powiedzieć o świecie i o nas samych dziś, w czasie nie-pokoju, w jakim przyszło nam żyć? Czy jego dzieło pozwala lepiej rozeznać się w "międzyepoce" - jak bywa nazywany historyczny moment, w którym żyjemy?Oprócz artykułów podejmujących te pytania można tu przeczytać fascynującą rozmowę z dziećmi Jana Józefa Szczepańskiego oraz blok wspomnień o niedawno zmarłym jej uczestniku, Michale Szczepańskim - pisarzu i edytorze monumentalnych dzienników ojca.Przedstawiony zbiór prac w dużym stopniu rozbudowuje wiedzę o twórczości Jana Józefa Szczepańskiego, poszerzając ustalenia z dotychczasowych monografii o tym pisarzu (Andrzeja Sulikowskiego, Andrzeja Wernera, Beaty Gontarz). Autorzy zamieszczonych tu rozpraw uwzględniają w swych eksplikacjach mniej znane wybitne utwory, a także sięgają po dotąd interpretacyjnie niewykorzystane tematy pisarstwa Szczepańskiego.Z recenzji prof. dra hab. Krzysztofa KrasuskiegoJest to zbiór studiów nie tylko wartościowy merytorycznie, ale też bardzo dzisiaj potrzebny ze względu na konieczność przypomnienia i usytuowania we współczesnym kontekście osoby i twórczości Jana Józefa Szczepańskiego.Z recenzji dra hab. Pawła Rodaka, prof. UW
Kolejny tom serii Pism zebranych Witolda Gombrowicza, powstającej pod redakcją prof. Włodzimierza Boleckiego i honorowym patronatem Rity Gombrowicz.Wspomnienia polskie. Wędrówki po Argentynie utrzymane są w formie swobodnej, pełnej anegdot i dygresji gawędy o czasach przedwojennych, o życiu artystycznym Warszawy i spotykanych ludziach. Książka posiada walor duchowej autobiografii pisarza i jest niezwykle ważna dla zrozumienia innych jego dzieł.Wydanie krytyczne opracowane przez Macieja Urbanowskiego i Ewę Kobyłecką-Piwońską.Wspomnienia polskie pozostają głównym źródłem wiedzy o dzieciństwie i młodości Gombrowicza, jego rodzinie i środowiskach, w jakich przebywał do wybuchu wojny, a wreszcie o okolicznościach, w jakich powstawały jego utwory literackie, także te, które zostały wedle jego relacji zniszczone. Opierali się na tej książce wszyscy, którzy rekonstruowali życie Gombrowicza do września 1939 roku [] Wpisany we Wspomnienia polskie portret międzywojnia jest barwny, ale kreślony jakby z boku i od dołu zarazem. Interesuje Gombrowicza jej wymiar prywatny, nieoficjalny. Od tej strony jest to więc oryginalna mikrohistoria tamtego burzliwego czasu, który jawi się jako gwałtowny i zarazem przerwany przez wybuch wojny skok Polski w nowoczesność. Dzisiaj takie widzenie tamtej epoki jest dość powszechne, w czasach, kiedy powstawały wspomnienia Gombrowicza było ono jednak czymś unikalnym i oryginalnym.Maciej Urbanowski, Posłowie do Wspomnień polskichTrudno zmieścić Wędrówkipo Argentynie w jedną kategorię gatunkową. Są bowiem naraz reportażem, relacją (na przykład z karnawału), etnograficznym opisem, historią przygód, dziennikiem podróży, przykładem nature writing, popularyzatorskim podręcznikiem do filozofii, opowieścią o narodowej tożsamości, studium odmienności kulturowej i panoramą epoki [] Gdyby jednak pokusić się o gatunkowe przyporządkowanie, to najlepiej pasowałby do nich szeroki termin "podróż intelektualna", który - za Dorotą Kozicką - definiuję jako taką relację z podróży, w której opis dokumentarny, podkreślający autentyzm relacji, zostaje podporządkowany opisowi o ewidentnych znamionach literackości.Ewa Kobyłecka-Piwońska, Posłowie do Wędrówek po Argentynie
Zombi który wywodzi się z haitańskiego vodu, choć współczesny kształt zyskał za sprawą amerykańskiej popkultury i dziś zachowuje luźny związek z pierwowzorem oraz pishtaco andyjski potwór wytapiający tłuszcz ze swoich ofiar to dwie monstrualne istoty należące do bogatego imaginarium Ameryki Łacińskiej. W hispanoamerykańskiej literaturze potwory te pojawiają się na większą skalę tak naprawdę od niedawna; boom na prozę o żywych trupach nabrał tempa pod koniec pierwszej dekady bieżącego stulecia; w przypadku pishtacos tradycje są dłuższe, ale literacki korpus wciąż pozostaje szczupły. Fabuły im poświęcone, najczęściej utrzymane w konwencji grozy, postapokaliptycznej katastrofy, rzadziej satyry, przy uważniejszej lekturze odsłaniają złożoną problematykę: dialogują z tym, co globalne, podnosząc lokalne kwestie, budują narodowe fantazje i odsłaniają kompleksy, stają się metaforycznym narzędziem do opisywania współczesnych stosunków społecznych, do refleksji natury politycznej i rozliczeń z przeszłością. Badając hispanoamerykańskie teksty o inwazjach żywych trupów, polityczne i socjologiczne alegorie z udziałem zombi oraz przetwarzające ludową tradycję opowieści o andyjskich podrzynaczach, autor pokazuje, w jaki sposób współczesna literatura popularna z Ameryki Łacińskiej kreśli niejednoznaczny portret swojego regionu, kulturowych przemian i społecznych aspiracji.
Antoni Zając wie chyba wszystko, co dziś można wiedzieć o Leo Lipskim. W jego osobie Niespokojni, powieść na przemian genialna i drażniąca, znaleźli wreszcie idealnego czytelnika. Anarchiwa i kryptografie po prostu kipią od najrozmaitszych odkryć: archiwalnych, interpretacyjnych, literaturoznawczych i filozoficznych. Zgłębiając tajniki przedziwnej powieści Lipskiego z tak niebywałą znajomością rzeczy, Zając napisał zarazem wielką, bardzo mądrą książkę o niepokoju, utracie i miłości no i o samym pisaniu. Adam Lipszyc Osiadły w Tel Awiwie tuż po ii wojnie światowej, schorowany i biedny, Leo Lipski miał jeden cel: ukończyć i wydać Niespokojnych powieść z czasów krakowskich, wyłącznie prawie erotyczną, w której cień katastrofy kładzie się na przedwojennym świecie młodości. Jej widmo odbiera piszącemu dostęp do czystych wspomnień naznacza piętnem zniszczenia rzeczywistość, która o swoim przyszłym losie nic jeszcze nie wie albo dopiero zaczyna go przeczuwać. Lipski dąży do rejestracji ulotnych, trudno uchwytnych w języku aspektów istnienia, które czynią je żywotnym i utrzymują w ruchu, sprawiając, że jest ono niespokojne, nieustępliwie pragnie bycia w świecie. Niespokojni to literackie archiwum przedwojennego życia, widzianego z perspektywy zmartwiałej, pogrążonej w kryzysie teraźniejszości. Pisarz posłużył się nie tylko wspomnieniami, lecz także własnymi utworami pisanymi w latach trzydziestych, czasem cytując ich długie fragmenty. Próbował w ten sposób zrekonstruować swój niewydany przedwojenny debiut.
Nowe, rozszerzone wydanie bogatej korespondencji Tolkiena, wzbogacone o pełne wersje starych listów i ponad 150 niepublikowanych nigdy wcześniej, zawierających odkrywcze spostrzeżenia na temat Hobbita, Władcy Pierścieni i Silmarillionu. Zbiór listów Tolkiena, wybranych i zredagowanych przez jego oficjalnego biografa, Humphreya Carpentera, przy istotnym wsparciu Christophera Tolkiena, ukazał się po raz pierwszy w 1981 roku. Zbiór ten przedstawiał bardzo szczegółowy portret twórcy Śródziemia jako gawędziarza, uczonego, katolika, rodzica, przyjaciela i obserwatora otaczającego go świata. W aktualnym nowym wydaniu zdecydowano się powrócić do oryginalnych maszynopisów i notatek redaktorów, unikając wcześniejszych skrótów i dołączając nowe listy, by przedstawić tę książkę w jej zamierzonym pierwotnie kształcie. Entuzjaści pisarstwa Tolkiena znajdą tu wiele niezwykle interesującego materiału, listy te bowiem zawierają nowe informacje o Śródziemiu, takie jak streszczenie całej intrygi Władcy Pierścieni czy wizję wydania „Opowieści Trzech Er”, a także pozwalają lepiej zrozumieć samego autora i jego świat. Ponadto ten wybór dostarczy satysfakcji każdemu, kto docenia sztukę pisania listów, której J.R.R. Tolkien był prawdziwym mistrzem. „Listy te stanowią intrygujące nowe spojrzenie na życie i dzieła Tolkiena, pozwalając nam pełniej usłyszeć głos jednego z najbardziej ulubionych pisarzy na świecie”. „The National Archives”
Błoński – Flaszen – Kijowski – Puzyna Wielka czwórka, która na zawsze odmieniła oblicze polskiej krytyki. Esej o najwybitniejszych uczniach Kazimierza Wyki, którzy na jego seminarium wypracowali własny, niepodrabialny model lektury, stając się filarami tzw. krakowskiej szkoły krytyki literackiej. Portret „szkoły krytyki” to rodzaj biografii poczwórnej, w której ważniejsze od samych naukowych osiągnięć głównych bohaterów stają się kulisy ich życia i warunki, w jakich tworzyli swoje dzieła i formowali krytyczne postulaty.
Przyzwyczajenie i potrzeba nauczyły nas wiązać publikacje teoretycznoliterackie bądź to z prezentowaniem szkół badawczych, bądź z próbą odpowiedzi na konkretne zagadnienia domagające się rozwiązań. Tym razem postanowiliśmy odejść od tego modelu, by wrócić do podstawy, jaką jest status tekstu w robocie filologicznej. Świadomie zastępujemy tu – w nawiązaniu do Tadeusza Kotarbińskiego – układnie brzmiący termin „praca” – „robotą”. Łączymy tę „robotę” z rzemiosłem filologicznym, zawężając jednocześnie znaczenie słowa „tekst”.
Uznajemy oczywiście zasadność przyjmowania szerzej zarysowanego pojęcia tekstu jako tekstu kultury. Zamierzamy jednak przede wszystkim przypomnieć o wadze samych dokumentów i o intelektualnej płodności dialogu z literaturą. (…) Postulat powrotu do tekstów nie musi czynić z literatury autonomicznego bytu ani niepodważalnego autorytetu, nie ogranicza też zakresu pytań, jakie jej zadajemy. Świadczy o tym rozpiętość tematyczna artykułów zamieszczonych w tym tomie, obejmująca pytania o zasady, analizy szczegółowe i badania historycznoliterackie. (…)
Książkę dedykujemy Profesorowi Karolowi Sauerlandowi, dziękując mu za to, że uczył nas i nadal uczy, jak uprawiać nasze rzemiosło, jak polemizować z tekstami bez ich kaleczenia, wychodzić poza nie i znów do nich wracać, po prostu – jak myśleć filologicznie.
Kamilla Najdek
Autorki i autorzy: Bożena Chołuj, Magdalena Daroch, Ewa Geller, Agnieszka Jezierska-Wiśniewska, Małgorzata Klentak-Zabłocka, Andrzej Kopacki, Iwona Kotelnicka-Grzybowska, Kamilla Najdek, Katarzyna Sadkowska, Barbara L. Surowska, Krzysztof Tkaczyk, Monika Tokarzewska, Anna Wołkowicz
Dla etnografów i etnografek badania terenowe są ważnym sposobem gromadzenia materiału empirycznego, bywają też głębokim doświadczeniem obcości i względności. Niektórzy, by móc wyrazić swoje przeżycia, wątpliwości i fascynacje oraz ambicje literackie, tworzyli – oprócz regularnych monografii terenowych – teksty artystyczne i pisali je „inną ręką”. Później granice między antropologią a literaturą zaczęły się zacierać. Celem książki było wyznaczenie nowego pola badawczego: literackiego pisarstwa etnograficznego. Publikacja została poświęcona analizie polskiej twórczości literacko–etnograficznej, zarówno tej dawniejszej, jak i współczesnej, oraz rozmowom z jej twórcami i twórczyniami: Ireną Borowik, Antonim Krohem, Andrzejem Dybczakiem, Ludwiką Włodek, Michałem Garapichem, Agatą Maksimowską, Michałem Rauszerem, Izabelą Wagner, Kacprem Pobłockim, Agnieszką Pajączkowską, a także Vincentem Crapanzanem. Publikacja Grażyny Kubicy zainteresuje czytelniczki i czytelników, którym bliskie są rozważania o naturze poznania, którzy podążają za nowymi sposobami myślenia o antropologii, wiedzy, praktyce badawczej oraz usytuowaniu badacza i badaczki w nauce i w dynamicznym świecie. To książka mówiąca o „dwuręczności” jako naturalnej predyspozycji wynikającej zarówno z potrzeby opowiedzenia o wydarzeniach, doświadczeniach, afektach i przeżyciach, niemieszczących się w formalnie skrojonych tekstach naukowych, jak i z chęci wynalezienia nowej formuły komunikacji w złożonych obiegach wiedzy humanistycznej i społecznej. Z recenzji dr hab. Katarzyny Majbrody, prof. Uniwersytetu Wrocławskiego Grażyna Kubica, profesorka nauk społecznych, pracuje w Zakładzie Antropologii Społecznej Instytutu Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się historią antropologii, socjologią i antropologią historyczną, pamięcią społeczną, problematyką genderową, herstorią, pisarstwem literacko-etnograficznym i antropologią wizualną. Prowadzi także badania terenowe i archiwalne na swoim rodzinnym Śląsku Cieszyńskim. Jest autorką książek: Luteranie na Śląsku Cieszyńskim (1996); Siostry Malinowskiego, czyli kobiety nowoczesne na początku XX wieku (2006); Śląskość i protestantyzm (2011), Maria Czaplicka: płeć, szamanizm, rasa (2015, angielskie wydanie w University of Nebraska Press, 2020); Das „Männerlager” im Frauen-KZ Ravensbrück, sowie Lagerbriefe und die Biografie des Häftlings Janek Błaszczyk (współautorstwo, 2021). Opracowała Dziennik w ścisłym znaczeniu tego wyrazu Bronisława Malinowskiego (2002) i współredagowała kilka tomów, ostatnio – Bronisław Malinowski and His Legacy in Contemporary Social Sciences and Humanities (Routledge 2024). Wydała też wiele innych tekstów naukowych i literackich, przygotowała kilka wystaw fotograficznych i brała udział w kręceniu filmów kobiecej historii mówionej. Jest członkinią Prezydium Komitetu Socjologii PAN oraz zespołu redakcyjnego pisma „Kultura i Społeczeństwo”. Została uhonorowana m.in. Nagrodą Literacką im. Narcyzy Żmichowskiej, Nagrodą Klio za książkę historyczną oraz Nagrodą im. Kazimierza Dobrowolskiego za książkę socjologiczną.
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?