Książka stanowi opis lokalnej społeczności potomków Polaków przymusowo przesiedlonych w 1936 roku z terenów Ukraińskiej SSR do północnego Kazachstanu. Polscy spiecpieresieleńcy po upadku ZSRR, w sytuacji braku efektywnych działań polskich elit politycznych, podjęli różnorodne próby repatriacji w ramach nie tylko polskiego, lecz głównie rosyjskiego i niemieckiego systemu powrotu. Wielomilionowa skala i szeroki zakres geograficzny samego procesu dają autorowi podstawy do twierdzenia o odrębności socjologii powrotu do grupy własnej na tle innych kierunków migracyjnych.
Never at Home. The Sociology of Returns to the Own Group After the Fall of the USSR on the Example of the Polish Community in Kazakhstan Settling Down in Russia, Germany and Poland Within Governmental Repatriation Systems
The book describes the local community of the descendants of the Poles who, in 1936, were forced to relocate from the Ukrainian SSR to Northern Kazakhstan. After the fall of the USSR, when the Polish political elites did not take effective steps, the so-called Polish spiecpieresieleńcy made various attempts to repatriate not only within the Polish, but also Russian and German repatriation systems. The multimillion scale and the wide geographical range of the process itself give the author grounds for claiming that the sociology of returns to the own group against the background of other migration directions was clearly distinct.
Rola i zadania psychologa we współczesnej szkole
Książka prezentuje autorski model pracy psychologa w szkole, który zakłada, że praca psychologa w szkole powinna obejmować monitoring procesu wychowawczego i edukacyjnego dokonującego się w szkole, a następnie szeroko zakrojone działania promocyjne, profilaktykę i – w przypadku zaistnienia problemów – interwencję. Model pozwala na całościowe ujęcie aktywności psychologa w środowisku szkolnym, w tym na zaplanowanie i sprawdzenie skuteczności podejmowanych przez niego działań, które zostały opisane z odwołaniem się do realiów szkolnych.
******
The book presents the authorial model of the psychologist's work at school which assumes that this work should include monitoring of the educational process taking place at school, followed by extensive promotional activities, prevention and, in the event of problems, intervention. The model allows holistic approaches to the psychologist's activity in the school environment, including planning and checking the effectiveness of his/her actions, which were described with reference to school realities.
W monografii przedstawiono relację pomiędzy doświadczaniem podróży w jej fizycznym aspekcie a praktykami pisarskiego opracowywania doświadczenia. Autorka dostrzega w narracjach Hermanna Hessego, Claude’a Lévi-Straussa, Mircei Eliadego i Carla Gustava Junga charakterystyczne dla tych pisarzy figury – magiczne mosty, trójkąt, labirynt i mandalę. Pomagają one wyrazić sens odbytych przez nich podróży do Indii, wypełniając treścią topos drogi.
******
The Figures of a Journey. Hesse, Eliade, Jung, Levi-Strauss – on the Way to India and Back
The monograph explores the relation between experiencing a journey in its physical aspect and the practice of its literary rendering. In the narratives of Herman Hesse, Claude Lévi-Strauss, Mircea Eliade and Carl Gustav Jung the author sees the figures characteristic of these authors: magic bridges, a triangle, a labyrinth and a mandala. They help express the meaning of the authors’ travels to India, giving substance to the topos of a journey.
The present, seventh, volume of the series From Queen Anne to Queen Victoria offers profitable re-visitations of old themes, as well as explorations of new themes and problems. The volume focuses on the literature, culture, and political and social history of Britain in a period when the structures of industrial modernity were being created, and examines Britain’s imprint on the global cultural heritage, including class, gender and race-based hierarchies that persist in varying degrees into the present.
Autor podejmuje problematykę tak zwanych niskich obiegów współczesnej polskiej muzyki popularnej (muzyka emitowana na pocztówkach dźwiękowych, weselna, szeroko pojmowana muzyczna twórczość samorodna, disco polo, przyśpiewki stadionowe, amatorski rock). Analizuje upodobania muzyczne polskiej klasy ludowej oraz społeczne funkcjonowanie charakterystycznych dla tych upodobań gatunków i stylów muzyki, uwzględniając szczególne momenty w polityce kulturalnej i najważniejsze przełomy historyczne: „odwilż” 1956 r., skutki wydarzeń 1968 r., rodzimy model kultury masowej w latach 70., sytuację po stanie wojennym, transformację systemową.
******
The Musical Adventures of Folk Taste. Polish Popular Music in Society After 1956
The author discusses the problem of the so-called low circulation of contemporary Polish popular music (music released on flexi discs, wedding music, a broad range of amateur music production, football chants, amateur rock music). He analyses music tastes of the Polish working class and the social functioning of genres and styles of music, characteristic of these tastes, reflecting on the crucial moments in cultural policy and the most important turning points in history: “Polish thaw” in 1956, the consequences of the 1968 events, the indigenous model of mass culture in the 1970s, the situation after the martial law and the transformation of the political system in 1989.
Książka stanowi próbę interdyscyplinarnego spojrzenia na kulturę muzyczną XX i XXI wieku przez pryzmat „tapety akustycznej”. Autorka wskazuje powiązania między koncepcjami funkcjonalnymi, w których muzyka tła jest instrumentem społecznego wpływu (Muzak i audiomarketing), a koncepcjami artystycznymi (Erik Satie i musique d’ameublement, Brian Eno i muzyka ambient) w zamyśle kompozytorskim nastawionymi na tworzenie neutralnego tła. Podejmuje problematykę inżynierii akustycznej w przestrzeni publicznej, łącząc trzy zasadnicze perspektywy badawcze: muzykologiczną, psychologiczną i marketingową, z uwzględnieniem podejścia teoretycznego, historycznego i empirycznego.
Music on the Periphery of Attention. From Musique d’ameublement to Audiomarketing
The book is an attempt to obtain the interdisciplinary insight into the musical culture of the 20th and 21st centuries through the prism of "acoustic wallpaper". The author indicates the connections between functional concepts, in which background music is an instrument of social influence (Muzak and audiomarketing), and artistic concepts (Erik Satie and musique d'ameublement, Brian Eno and ambient music) intended to create a neutral background filling the public space. She deals with the issues of acoustic engineering in the public space, combining three basic research perspectives: musicological, psychological and marketing, taking into account theoretical, historical and empirical approaches.
Pierwszy polski przekład jedenastu opowiadań Shin’ichiego Hoshi, legendarnego przedstawiciela japońskiej literatury science fiction. Teksty z tomu Akuma no iru tengoku (Diabeł w raju; wyd. 1961) ukazują się w tłumaczeniu studentów Instytutu Lingwistyki Stosowanej z przedmową i pod redakcją naukową Dariusza Głucha z tego Instytutu oraz z ilustracjami Emily Kitabatake.
Utwory Hoshiego są pełne zaskakujących pomysłów i opisów wynalazków, których podobieństwo do współcześnie używanych urządzeń bywa uderzające, a poruszane w nich tematy, takie jak ochrona środowiska, nadmierna eksploatacja zasobów naturalnych, przeludnienie, kondycja jednostki w społeczeństwie, samotność, poczucie bezradności i wyobcowania, nigdy nie były bardziej aktualne niż dzisiaj.
Selected Short Stories
The first Polish translation of eleven short stories by Shin’ichi Hoshi, a legendary Japanese science fiction writer. The texts from the volume Akuma no iru tengoku (Heaven with a Demon, published in 1961) have been translated by the students of the Institute of Applied Linguistic, edited and prefaced by Dariusz Głuch from the Institute and illustrated by Emily Kitabatake.
Interdyscyplinarny opis funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego osób zakażonych wirusem HIV leczonych według najnowszych standardów światowych. Autorzy podsumowują wyniki wieloletnich pionierskich w Polsce badań nad wpływem starzenia się na przebieg infekcji HIV, charakteryzując funkcjonowanie neuropsychologiczne badanych osób HIV+ oraz analizując stan struktur i aktywność mózgu w odniesieniu do funkcji neuropsychologicznych i chemosensorycznych uczestników projektu.
Książka przeznaczona jest dla psychologów klinicznych, lekarzy i personelu medycznego, pedagogów zajmujących się zakażeniem HIV i chorobami neuroinfekcyjnymi, a także dla studentów, pracowników socjalnych i osób chcących specjalizować się w pomocy takim chorym i ich bliskim.
Neuropsychological functions of HIV-infected people in the era of highly effective antiretroviral therapy. Reports from research from the Harmonia project
An interdisciplinary description of the cognitive and emotional functioning of HIV-infected individuals treated according to the latest world standards. The authors summarize the results of many years of pioneering research in Poland on the impact of aging on the course of HIV infection, characterizing the neuropsychological functioning of HIV+ subjects and analyzing the state of brain structures and activity in relation to the neuropsychological and chemosensory functions of the project participants.
Autorka opisuje nowe technologie stosowane w procesie partycypacji społecznej oraz zależności między danymi i modelem ich wykorzystywania w planowaniu przestrzennym a ideą inteligentnego miasta – smart city. Analizuje procesowy model wykorzystywania danych, definiuje nowe podejście do planowania określane jako procesowe e-planowanie partycypacyjne. Wskazuje też typy danych przestrzennych, które mogą być wykorzystywane na poszczególnych etapach procesu tworzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przedstawiając swoją propozycję procesowego e-planowania partycypacyjnego, odwołuje się do doświadczeń m.st. Warszawy.
Smart City Starts with Modern Spatial Planning
The author describes new technologies used in public participation process and the interdependence between data and their application in spatial planning and the idea of a smart city. She analyses the procedural model of using data, defines a new approach to planning, known as e-participation in planning. She also shows types of spatial data, which can be used at various stages of preparing the local land use plan. Presenting her proposal for procedural e-participation in planning, she cites the experiences of the city of Warsaw.
W książce podjęto próbę ukazania zmienności i niejednoznaczności pojęcia pewności zawodowej nauczyciela, począwszy od budującego doświadczenia wynikającego z osobistego sprawstwa, które daje poczucie pewności w działaniu zawodowym – self-efficacy, aż do stanu ambiwalencji spowodowanej dwoistością własnych doświadczeń w pracy pedagogicznej, przeżywania wielu sprzeczności. Z jednej strony można mówić o pozytywnym wymiarze niepewności stanowiącej przyczynek do innowacyjności nauczycieli i demokratyzacji edukacji. Z drugiej jednak – o niepewności paraliżującej nauczycielską aktywność, powodującej podporządkowanie, prowadzącej do rezygnacji. Może to być zupełne (fizyczne) odejście lub psychiczna nieobecność charakteryzująca się wycofaniem nauczyciela z pełnienia swojej roli zawodowej w sposób twórczy i świadomy. Książka niezbędna zarówno dla teoretyków, jak i praktyków, którzy na co dzień zaangażowani są w sprawy polskiej edukacji.
******
Areas of Uncertainty in Contemporary Teacher’s Work
The books attempts to show the changeable and ambiguous notion of professional certainty of teachers, from the building experience gained from personal self-efficacy, which gives confidence in professional activity, to the state of ambivalence caused by the duality of their own experiences and conflicts in pedagogical work. The authors pay heed to the special relation of the described competence to COVID-19 pandemic and new challenges for teachers in this connection.
Obszerny tom wyraźnie wpisuje się w serię publikacji o konsekwencjach pokoju ryskiego. Niewątpliwie dostaliśmy dużo więcej, niż zapowiada tytuł. Zwraca uwagę bogactwo problemów, o których jest mowa w opiniowanej pracy. Dostrzec można zarówno artykuły poświęcone dużym zagadnieniom międzynarodowym, jak i szkice ilustrujące typowe case studies. Nie bez znaczenia pozostaje to, że tom powstał z udziałem historyków polskich i białoruskich. Zaznaczmy, że w warunkach dyktatury na Białorusi nie jest łatwo o taki dialog historyczny. (Prof. dr hab. Marek Kornat; Instytut Historii PAN w Warszawie / Uniwersytet Jagielloński w Krakowie)
Podpisany 100 lat temu w Rydze traktat pokojowy w procesach geopolitycznych XX wieku zajmuje szczególne miejsce. Przez cały ten czas gorące dyskusje wokół traktatu nie ucichły. Każda ze stron stara się patrzeć z punktu widzenia swoich interesów narodowych, nie biorąc pod uwagę argumentów innych stron, co często prowadzi do subiektywizmu i stronniczości. Traktat ryski wpłynął nie tylko na interesy i granice poszczególnych państw, ale także dotknął losów całych narodów, a nawet każdej jednostki żyjącej na tych terytoriach. Z opublikowanych w tomie artykułów wynika ważny wniosek: historia nie powinna dzielić państw i narodów. Jej obiektywne i bezstronne badanie, uwzględniające błędy przeszłości, powinno pomóc w znalezieniu sposobów na zbliżenie narodów-sąsiadów. (Prof. dr hab. Edmund Jarmusik; historyk, Uniwersytet Grodzieński im. Janki Kupały w Grodnie)
Tematem wiodącym tomu V serii „Polacy na Białorusi” jest tym razem traktat ryski i jego konsekwencje. Dotychczasowy plon serii, pięć bardzo obszernych tomów, już teraz stanowi prawdziwy „niezbędnik” dla wszystkich zainteresowanych tematem. Żadna inna część polskiej diaspory na Wschodzie nie doczekała się w ostatnim czasie prowadzonego z taką konsekwencją projektu badawczego i równocześnie wydawniczego. (Dr hab. Małgorzata Ruchniewicz; prof. Uniwersytetu Wrocławskiego)
Wśród autorów znajdują się znakomici badacze przeszłości z Polski i Białorusi. Licząca blisko 700 stron książka znacząco poszerza naszą wiedzę o Polakach żyjących na terenach białoruskich, a także o relacjach polsko-białoruskich. Zamieszczone w tomie teksty nie są pozbawione szerszego kontekstu dziejowego, zwłaszcza w odniesieniu do stosunków polsko-sowieckich, bez wątpienia determinujących życie Polaków i Białorusinów w całym XX stuleciu, ale i dzisiaj jeszcze niepozbawionych walorów aktualności. (Prof. dr hab. Mariusz Wołos; Instytut Historii PAN w Warszawie / Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie)
Dr hab. Tadeusz Gawin (ur. 1951, Łosośna k. Grodna) – obywatel Białorusi, emerytowany oficer zawodowy, polski działacz społeczny, historyk. Ukończył Wyższą Wojskową Szkołę Łączności w Orle i Akademię Łączności w Leningradzie. Na stanowiskach dowódczych i sztabowych w wojskach pogranicznych ZSRR w Zabajkalskim, Pacyficznym i Zachodnim Okręgu Pogranicznym. W 1987 roku, w stopniu ppłk., zrezygnował z kariery wojskowej na rzecz zaangażowania w ruch polskiego odrodzenia narodowego w BSRR. Prezes Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego im. Adama Mickiewicza w Grodnie (1988-90); współzałożyciel i prezes Związku Polaków na Białorusi (1990-2000). Doradca d/s narodowościowych przew. RN S. Szareckiego (1996-99); w 1997 roku sygnatariusz „Karty ’97” – ruchu obywatelskiego obrony praw człowieka oraz niezależności i suwerenności państwa białoruskiego. Doktorat na Uniwersytecie Opolskim (2008), habilitacja na Uniwersytecie w Białymstoku (2019). Pracownik naukowy Centrum Studiów Białoruskich przy Studium Europy Wschodniej UW.
Zainteresowanie lingwistów wynikami badań z zakresu dziedzin nauk humanistycznych i przyrodniczych nie słabnie. Wzrosło wręcz w ostatnich latach między innymi na skutek nowych regulacji ministerialnych, dających możliwości bardziej elastycznej ewaluacji pracowników nauki i jednostek akademickich. Zainteresowanie to wynika jednak przede wszystkim z samego przedmiotu lingwistyki. Lingwiści, zajmując się własnościami językowymi i komunikacyjnymi człowieka, nie mogą pominąć systematycznego śledzenia wyników i metod badawczych przedstawicieli nawet tych dziedzin, które tylko w nieznacznym zakresie uwzględniają człowieka, jego genezę, naturę, cele czy też funkcje społeczne. Badania interdyscyplinarne, o jakie tutaj chodzi, są dla współczesnych lingwistów naturalne. Kompleksowe przedstawienie inicjatyw wynikających z tego typu badań w ramach jednej publikacji nie jest sprawą prostą. Prezentowana książka dotyczy przede wszystkim badań cieszących się we współczesnym dyskursie lingwistycznym pełną akceptacją. Nie brakuje w niej także nowatorskich refleksji odnoszących się do relacji rozpiętych na osi lingwistyka a inne dziedziny nauki. Z tymi relacjami mierzą się autorzy w zarysowanych przez siebie zakresach przedmiotowych.
******
Linguistics a la inter. Status and prospects of interdisciplinary research
The interest of linguists in research findings from various fields of humanities and natural sciences is not waning. It has increased in recent years, inter alia, as a result of new ministerial regulations providing opportunities for more flexible evaluation of researchers and academic units. However, this interest stems primarily from the subject of linguistics itself. Linguists, having as their subject the linguistic and communicative properties of humans, cannot do without systematically following the results and research methods applied by the representatives of even those disciplines that only marginally take into account human beings, their genesis, nature, goals, or social functions. The interdisciplinary research involved here is simply natural for contemporary linguists. It is not easy to comprehensively present the initiatives resulting from such research in a single publication. The content of this work deals primarily with research that enjoys full acceptance in contemporary linguistic discourse. It is also full of innovative reflections on a number of relationships conceivable between linguistics and other sciences. These relationships are dealt with by the authors in the subject areas they have outlined.
Autor omawia poglądy sześciu filozofów – Nietzschego, Heideggera, Adorna, Deleuze’a, Derridy i Meillassoux – istotne dla próby stworzenia filozofii nadziei radykalnej. Uwzględnia też przemyślenia Blocha, którego pomysłów nie sposób pominąć, oraz Agambena, mimo iż jego propozycja zupełnie nie odpowiada temu, co potocznie kojarzy się z nadzieją. Przedstawia własną, nawiązującą do myśli hermeneutycznej, propozycję zarysu filozofii nadziei radykalnej.
Nadzieja radykalna wydaje się czymś niedorzecznym, gdyż jej spełnienie wykracza poza aktualną zdolność rozumienia. Przekracza znany nam świat, co przypomina sytuację nadziei religijnej. W odróżnieniu od niej nadzieja filozoficzna oczekuje swego urzeczywistnienia w sferze doczesności, choć w sposób, którego nie jesteśmy w stanie precyzyjnie określić, co wcale nie oznacza jej irracjonalności.
In Place of Religion. The Philosophy of Radical Hope
The author discusses the views of six philosophers: Nietzsche, Heidegger, Adorno, Deleuze, Derrida and Meillassoux, which were essential to the attempt to create the philosophy of radical hope. He also explores Bloch’s thoughts, whose ideas cannot be omitted, as well as the works of Agamben, even though his views are not usually associated with hope. He also outlines his own philosophy of radical hope, which refers to hermeneutics.
Wybór wykładów z lat 2008-2012 dokonany przez samego Autora, prof. dr hab. Miroslava Hrocha, czeskiego historyka i wielki autorytet w środowisku badaczy problematyki narodowościowej.
Autor znany ze swojej wielkiej erudycji sam podkreśla w przedmowie, że „wybrał tematy z jednej strony ogólne, stanowiące niejako wspólny mianownik wykładów z drugiej wątki syntetyzujące”, które w moim przekonaniu wniosły coś nowego czy stymulującego. Jego zdaniem, z czym w pełni się zgadzam, „Europa Środkowa nie może być właściwie zrozumiana, jeśli ograniczymy się tylko do jej terytorium i do narodów, które ją zamieszkują”. Bardzo słuszna jest jego konstatacja, iż „głębsze zrozumienie procesów formowania się narodu jest jednym z ważnych argumentów przeciwko nihilistycznej postawie intelektualistów zachodnioeuropejskich w stosunku do myśli narodowej i świadomości narodowej”.
(Prof. dr hab. Andrzej Żbikowski; Studium Europy Wschodniej, Uniwersytet Warszawski)
Jeszcze 30 lat temu sądzono, że tylko Europa Wschodnia żywi demony przeszłości – uczucia i emocje narodowe. Złudzenie miało ogromną siłę, pozwalało na swoisty paternalizm wobec społeczności definiujących się „narodowo”, lokowanych daleko, „w Europie drugiej prędkości”. W ten sposób praca Miroslava Hrocha, która przedstawia wyniki wieloletnich badań, wskazuje na wagę zjawisk narodowych interpretowanych poza paradygmatem zapóźnienia. Objęcie obserwacją badawczą połowy Europy, zwrócenie uwagi na wspólnoty narodowe, które zwykle umykają obserwacji dziennikarskiej, bo są małe, bo złożone, etc. – stanowi wartość tej książki.
(Dr hab. Hubert Łaszkiewicz; Studium Europy Wschodniej, Uniwersytet Warszawski, Dziekan Wydziału Historycznego KUL 2012-2016)
Wyjątkowo trudno jest pisać recenzję publikacji autora, który za życia stał się uznanym w świecie autorytetem w swojej dyscyplinie. Można by rzec, że stał się klasykiem w środowisku badaczy złożonych problemów narodowościowych. Prezentowana praca składa z wykładów jakie wygłosił Miroslav Hroch w różnych terminach w Studium Europy Wschodniej UW. Największą zaletą książki i wykładów Profesora Hrocha jest najbliższe współczesności autorskie przedstawienie poglądów. Jego przemyślenia są nadal aktualne i przekonywające. Można się z nimi zgadzać, można też z nimi polemizować. Jedno jest pewne – warto je czytać.
(Prof. dr hab. Leszek Zasztowt; Studium Europy Wschodniej, Uniwersytet Warszawski / PAN)
Prof. dr hab. Miroslav Hroch (ur. 1932 w Pradze) – czeski historyk, emerytowany profesor Uniwersytetu Karola w Pradze, doktor honoris causa uniwersytetów w Uppsali (1997), Halle (2003) i Kownie (2007). Wykładał historię powszechną nowożytności na Uniwersytecie Karola do 2014 roku. Jako profesor wizytujący wykładał na wielu uniwersytetach. Światową renomę zdobył głównie dzięki swojej pracy skupionej na problematyce ruchów narodowych w Europie Środkowej i Wschodniej i ogólnie na temacie formowania się nowoczesnych narodów.
Autor wielu publikacji z tej tematyki: "Die Vorkämpfer der nationalen Bewegung bei den kleinen Völkern Europas" (1968); "Na prahu národní existence" (1999); "Social Preconditions of National Revival in Europe" (1985); "Male narody Europy" (2003); "European Nations. Explaining Their Formation" (2015); "Studying nationalism under changing conditions and regimes" (2018) i wielu innych.
Profesor Michał Masłowski przybliża Czytelnikom tematykę mitów i symboli, wykazując ich podobieństwa i różnice, i tym samym poszerzając ogólną wiedzę o Europie Środkowo-Wschodniej.
Do zrozumienia Europy Środkowo-Wschodniej niezbędna jest wyprawa do labiryntu mitów i symboli narodowych naszego subkontynentu. Niełatwo byłoby do tej drogi znaleźć lepszego przewodnika od Michała Masłowskiego. Pewną ręką prowadzi on czytelnika przez zakręty tego swoistego świata, gdzie szybko można zbłądzić, ponieważ każdy, (z reguły) zna tylko swoje mity i symbole. Sczytywanie tych mitów i symboli naszych narodów umożliwia nam pojąć nie tylko podobieństwa i różnice tych narracji, ale także ich względność. I to jest prawdopodobnie najważniejszą nauką tej książki – zrozumieć nas samych w zwierciadle innych…
Symboliczne i mityczne wyobrażenia narodów stają się podstawą do badań nad dziejami, a zwłaszcza kulturową wspólnotą regionu. Autor dokonuje rozrachunku z narodowymi symbolami, przy czym mity i symbole traktuje jako korzenie cywilizacji, podstawę współczesnego wyobrażenia o świecie i źródłem narracji historycznej.
Dr Irena Bilińska; Studium Europy Wschodniej, Uniwersytet Warszawski
Wbrew temu, co długo sądzono, ów kontynent mitów i symboli nie jest archaiczny, czy przestarzały, ale żywy sokami bytu.
Prof. Chantal Delsol; Université Marne-la-Vallée, Paryż
Praca poświęcona została mitom obecnym niegdyś i dzisiaj w świadomości społecznej wybranych wspólnot narodowych, środkowoeuropejskich i z pogranicza oraz kwestiom procesu narodowotwórczego i samoidentyfikacji zbiorowości ludzkich (koncepcje ojczyzny, rola języka narodowego, funkcje literatury, znaczenie stereotypów). Rozważania Autora nie idą w kierunku opracowania całościowego i wyczerpującego tematykę, są natomiast próbą zasygnalizowania wątków najważniejszych dla badanego imaginarium środkowoeuropejskiego.
Dr hab., prof. UJ Kazimierz Jurczak; Uniwersytet Jagielloński / Studium Europy Wschodniej, Uniwersytet Warszawski
Do zrozumienia Europy Środkowo-Wschodniej niezbędna jest wyprawa do labiryntu mitów i symboli narodowych naszego subkontynentu. Niełatwo byłoby do tej drogi znaleźć lepszego przewodnika od Michała Masłowskiego. Pewną ręką prowadzi on czytelnika przez zakręty tego swoistego świata, gdzie szybko można zbłądzić, ponieważ każdy, (z reguły) zna tylko swoje mity i symbole. Sczytywanie tych mitów i symboli naszych narodów umożliwia nam pojąć nie tylko podobieństwa i różnice tych narracji, ale także ich względność. I to jest prawdopodobnie najważniejszą nauką tej książki – zrozumieć nas samych w zwierciadle innych…
Prof. Csaba G. Kiss; ELTE – Eötvös Loránd Tudományegyetem, Budapeszt
Praca stanowi świetne wprowadzenie do wiedzy o Europie Środkowo-Wschodniej, dopełnione przez autora wytłumaczeniem podziału na cywilizacje zachodnią i bizantyjską. Z korzeni tych wyrastają nadal aktualne różnice mentalności i ideologii narodowych. Autor ukazuje decydujące znaczenie kultur w tworzeniu nowoczesnej tożsamości narodów Europy Środkowo-Wschodniej, które musi uwzględniać Unia Europejska w obecnej polityce.
Prof. Jan Sokol; Karlova Univerzita, Praga
Michał Masłowski – prof. emereryt literatury polskiej na Sorbonie. Autor prac o romantyzmie i teatrze romantycznym, antropologii kulturowej Europy Środkowej i tematach metafizycznym w literaturze współczesnej. Publikuje po polsku i po francusku, m.in. "Gest symbol i rytuały polskiego teatru romantycznego" (1968), "Zwierciadła Kordiana. Rola i maska bohatera w dramatach Słowackiego" (2001), "Problemy tożsamości. Szkice mickiewiczowskie i (post)romantyczne" (2006), "Etyka i metafizyka. Perspektywa transcendencji poziomej we współczesnej kulturze polskiej" (2011). Autor 10 książek i ok. 150 artykułów. Tłumacz na francuski, z Jacquesem Donguy (Mickiewicz, Słowacki, Norwid, Różewicz, Miłosz, Herbert i in.). Członek PAU, kawaler Polonia Restituta, komandor Palm Akademickich.
Współczesna estetyka kroczy wieloma ścieżkami, które nierzadko wyprowadzają ją poza granice tradycyjnie rozumianej filozofii. Niewątpliwie sprzyja temu wieloznaczność samego terminu estetyka, który w swym pierwotnym, greckim znaczeniu (aisthesis) odnosi się do zmysłowości. To właśnie do różnych sensów zmysłowości odwołują się autorki i autorzy zebranych w tym tomie tekstów, traktując ją jako klucz do rozważań nad twórczością i obrazowością, działaniem i odczuwaniem, wreszcie – nad czasem, przestrzenią i materią. Są to, co więcej, zagadnienia, które zawsze szczególnie interesowały prof. Iwonę Lorenc, której tom jest dedykowany.
******
The Horizons of Aesthetics. Studies Dedicated to Iwona Lorenc
The authors of the texts collected in this volume refer to various aspects of sensuality, treating it as a key to reflections on creativity and imagery, acting and feeling, and ultimately on time, space and matter.
Książka przedstawia losy wybranych duchownych Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, którzy pełnili funkcję kapelanów wojskowych w Wojsku Polskim w latach 1919–1949, zarówno w Rzeczypospolitej, jak i na emigracji. W pracy ukazano zarówno ich działalność duszpasterską, jak również społeczno-polityczną, przy okazji odsłaniając liczne mało dotąd znane epizody z dziejów polskiego prawosławia w XX wieku.
In the Country and Abroad. Military Chaplains of the Orthodox Faith in the Polish Second Republic Army and the Polish Armed Forces in the West
The book presents the fates of the selected priests of the Polish Autocephalous Orthodox Church, who were military chaplains in the Polish army in the country and in exile from 1919 to 1949. The work shows their spiritual and socio-political activities, revealing some of the less known episodes in the history of Polish Orthodoxy in the 20th century.
W publikacji przeanalizowano przykładowe, trudne do zaakceptowania przez obcokrajowców aspekty polskiej obyczajowości, w tym zwyczajów językowych. Omówiono też kulturowe i językowe komplikacje związane ze spotkaniem kultur i języków oraz eksperymenty zmierzające do uczynienia z nauki języka polskiego czynności zajmującej, rozbudzającej zainteresowania i wyzwalającej pozytywne emocje. Słowa kluczowe glottodydaktyka, język polski jako obcy, językoznawstwo, literaturoznawstwo, kulturoznawstwo
******
The Wilderness of Polish Glottodidactics. Studies, Essays and Drafts
The publication analyses the examples of Polish customs, including language habits, which are difficult to accept by foreigners. The book also discusses cultural and language problems, resulting from the meeting of cultures and languages as well as experiments aimed at making Polish language learning an engaging activity, sparking interests and arousing positive emotions.
Strój, obok języka wymysiöeryś, jest najważniejszym wyróżnikiem kulturowej odrębności Wilamowian. Wilamowice – położone na południu Polski miasteczko, zostało założone jeszcze w średniowieczu przez germańskich osadników. Ich potomkowie zajmowali się tkactwem, a także odbywali podróże kupieckie do odległych zakątków Europy. Przywozili z nich m.in. materiały, wzory i krawieckie pomysły, które wzbogacały lokalne stroje, czyniąc z nich nie tylko ważny element budujący wilamowską tożsamość, ale i przedmiot zainteresowania polskich oraz niemieckich badaczy i propagandzistów. W pierwszych latach po II wojnie światowej strój wilamowski był tępiony, a noszące go osoby poddawane represjom. W PRL-u starano się go sprowadzić do roli kostiumu scenicznego, co po części się udało. Dziś lokalni aktywiści i badacze podejmują starania, by przywrócić wiedzę o wilamowskich strojach, uchronić przed zniszczeniem ich stare elementy, ale tworzyć też nowe z dostępnych współcześnie materiałów.
W niniejszej książce autorzy starają się opisywać te różne procesy, przedstawić ich najważniejszych aktorów oraz społeczną recepcję ich działań. Zgodnie z tytułem „Wilamowianie i ich stroje” jest publikacją o relacji człowieka ze strojem, człowieka z rzeczą. Zarówno materialna, jak i antropologiczna sfera tej relacji, znalazły miejsce w analizach okraszonych bogatym materiałem ilustracyjnym. Autorzy tomu to badacze reprezentujący różne podejścia metodologiczne. Wśród nich szczególne miejsce zajęli naukowcy z Wilamowic będący jednocześnie użytkownikami stroju. Stworzyli oni nowy sposób opisu tego elementu kultury.
******
Vilamovians and their clothing
Aside from their language, Wymysiöeryś, clothing is the main feature of cultural distinctiveness for the inhabitants of Wilamowice, a small town in southern Poland. It was founded in the Middle Ages by Germanic settlers, whose descendants practiced weaving but also traveled as merchants to remote parts of Europe. From their journeys were brought fabrics, patterns and sartorial ideas that enriched local attire, which in consequence became not only an important element constituting Vilamovian identity, but also a subject of interest for Polish and German researchers and political activists. In the years following the World War 2 Vilamovian clothing was eradicated and its users were repressed. During communist rule in Poland there was an attempt to reduce it to a stage costume, and these efforts were partially successful. Today, local activists and researchers endeavor to restore knowledge of Vilamovian apparel, protect their old garments from destruction, but also to create the new ones from contemporary accessible materials.
The authors describe these processes and present the crucial actors involved as well as the social responses to their actions. As the title suggests, “Vilamovians and their clothing” is a book about the relation between people and clothing, between human beings and things. The analysis of this relation, encompassing both the material and the anthropological sphere, is accompanied by a wealth of illustrations. Among the authors of the publication, researchers representing different methodological perspectives, a special place is held by researchers from Wilamowice. As users themselves of the traditional clothing, they have created a new way of describing this element of culture.
Wilamowice – niewielkie miasteczko na południu Polski, pod wieloma względami jest zupełnie wyjątkowe. Zasiedlone w XII wieku przez osadników germańskich, przez długie lata zachowywało swoją odrębność kulturową. Jego mieszkańcy posługiwali się własnym językiem, posiadali odmienne stroje i zwyczaje. Dzięki swoim talentom kupieckim szybko się też bogacili, co przyczyniało się do rozkwitu miasta i jego kultury.
W XX wieku sytuacja zaczęła się jednak zmieniać na skutek wydarzeń wojennych i powojennych. Kultura wilamowska zaczęła zanikać. Dzięki wysiłkom badaczy i lokalnych aktywistów czynione są dziś starania o rewitalizację języka i stroju. Wiele na ten temat już napisano. Tematem całkiem niezbadanym do niedawna pozostawała kwestia kultury muzycznej Wilamowic. Ta książka stara się ten brak uzupełnić.
Na podstawie badań etnograficznych, a także materiałów archiwalnych autorka próbuje dokonać rekonstrukcji dawnej dźwiękosfery Wilamowic, a także pokazać, jak muzyka funkcjonuje tam dziś. Czym jest dla Wilamowian, w jakich sytuacjach staje się ważna, w jaki sposób przyczynia się do postrzegania własnego dziedzictwa i tożsamości. W końcu stara się odpowiedzieć na pytanie, czy jest coś takiego, jak muzyka wilamowska i jaka ona jest.
Książka wzbogacona jest o aneks zawierający teksty wilamowskich piosenek wraz z ich tłumaczeniem na język polski.
******
Without music, without song, the world is gone. Music in Wilamowice
Wilamowice, a small town in southern Poland is, in many ways, absolutely unique. It was settled in the 13th century by Germanic people and for a long time it preserved its distinct culture. The inhabitants of Wilamowice spoke their own language – Wymysorys, wore original clothing and practiced local customs. They were skilled merchants and became a wealthy community, which resulted in the most prosperous period of the town and its culture.
This situation changed in the 20th century when, as a result of dramatic war and post war circumstances, the culture of Wilamowice began to disappear. Today, thanks to the work of local activists and scholars, intensive revitalization of Vilamovian language and traditional dress has begun. This process has been treated in various studies but Vilamovian musical culture remains almost completely unexplored. This book strives to fill that gap.
What kind of music can be called “Vilamovian” and how does it sound? Through her ethnographic and archival research, Maria Małanicz-Przybylska seeks to reconstruct the forgotten soundscape of Wilamowice and describe the modern contexts in which music is used by the local community, as it recovers its heritage and forges its identity.
The book contains an appendix of Vilamovian songs, with their original texts in Wymysorys and translations into Polish.
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?
