Prezentowana książka omawia fenomen późnego politycznego pisarstwa Jarosława Marka Rymkiewicza, na które składają się tomy tworzące cykl określany mianem „tetralogii polskiej” (Wieszanie, Kinderszenen, Samuel Zborowski, Reytan. Upadek Polski), a także tzw. „wiersze obywatelskie”. Teksty te – wraz z publicznymi wypowiedziami pisarza – pod koniec pierwszej i w drugiej dekadzie XXI wieku konstytuowały zjawisko „społecznego wpływu” Rymkiewicza odnotowywane przez licznych badaczy i komentatorów. Autor publikacji, wykorzystując narzędzia literaturoznawcze, kulturoznawcze, filozoficzne i socjologiczne, odkrywa zawoalowany, skrywany, sens twórczości poety, niejednokrotnie podważając lub czyniąc problematycznym dobrze utrwalony w rymkiewiczologicznej doksie obraz pisarza – „krwawego wieszcza prawicy”.
******
The Story – the Nation – the Death. Regarding the Late Political Writing of Jarosław Marek Rymkiewicz
The presented book discusses the phenomenon of late political writing of Jarosław Marek Rymkiewicz, which consists of volumes forming a series known as ‘Polish tetralogy’ (Wieszanie [Hanging], Kinderszenen, Samuel Zborowski, Reytan. Upadek Polski [Reytan. The Fall of Poland]) as well as the so-called ‘civil poems.’ These texts – including the public statements of the author – at the end of the first and during the second decade of the 21st century created the phenomenon of ‘social impact’ of Rymkiewicz reported by numerous researchers and broadcasters. The author of the publication, using the literary, cultural, philosophical, and sociological tools, discovers the veiled, hidden meaning of the poet’s work, repeatedly challenging and making problematic the well-established in the Rymkiewicz’s doxa image of the writer – ‘the bloody bard of the Right Wing.’
Niniejsza publikacja stanowi pogłębioną eksplorację dialogu akademickiego pomiędzy polskimi i ukraińskimi intelektualistami na emigracji, prowadzonego w Stanach Zjednoczonych w latach 1939–1991. W tym okresie, ukształtowanym przez napięcia zimnowojenne i dominujące wpływy Związku Radzieckiego, Zachód – zwłaszcza Stany Zjednoczone – postrzegały Ukrainę wyłącznie jako część imperium rosyjskiego. Taka percepcja marginalizowała historię i tożsamość narodową Ukrainy. Autorka podkreśla wysiłek polskich i ukraińskich uczonych na emigracji, mający na celu podważenie tego uproszczonego, rusocentrycznego punktu widzenia i opowiedzenie się za uznaniem Ukrainy jako odrębnego podmiotu w badaniach nad Europą Środkowo-Wschodnią.
Centralnym wątkiem książki jest tytułowa „Rzeczpospolita uczonych” – wspólnota intelektualna, która pomimo różnic narodowościowych i politycznych jednoczyła Polaków i Ukraińców w dążeniu do dialogu i współpracy akademickiej. To nawiązanie do dawnej Rzeczypospolitej symbolizowało ideę solidarności i wspólnego dziedzictwa, które intelektualiści pragnęli wykorzystać do budowy nowej, bardziej otwartej na współpracę rzeczywistości akademickiej, przezwyciężając podziały polityczne i konflikty historyczne. Publikacja rzuca także światło na współczesne próby „dekolonizacji” myślenia o dziejach Europy Środkowo-Wschodniej, co stało się szczególnie widoczne po rosyjskiej agresji na Ukrainę w 2022 roku. Książka stanowi krytyczny głos w toczącej się debacie na temat zmiany zachodniego postrzegania Ukrainy, podkreślając potrzebę oderwania się od wieloletniej marginalizacji kraju w badaniach naukowych.
*********
This publication offers an in-depth exploration of the academic dialogue between Polish and Ukrainian intellectuals in exile, conducted in the United States between 1939 and 1991. During this period, shaped by Cold War tensions and the Soviet Union’s dominant influence, the West – particularly the U.S. – viewed Ukraine solely as part of the Russian Empire. This perception marginalized Ukraine’s history and national identity. The author highlights the efforts of Polish and Ukrainian scholars in exile to challenge this simplistic, Russia-centric viewpoint and advocate for Ukraine’s recognition as a distinct subject in studies of East-Central Europe.
At the heart of the book is the concept of the “Republic of Scholars” – an intellectual community that, despite national and political differences, united Poles and Ukrainians in their pursuit of dialogue and academic collaboration. This reference to the old Polish-Lithuanian Commonwealth symbolizes the shared heritage and solidarity that these scholars sought to harness in order to overcome political divisions and historical conflicts. The publication also sheds light on early attempts to “decolonize” the historical narrative of the region – an effort that has gained increasing relevance following Russia’s war against Ukraine in 2022. It offers a critical voice in the ongoing debate over shifting the Western perception of Ukraine, emphasizing the need to break away from the country’s long-standing marginalization in scholarly research.
Czytelnik tej książki nie tylko będzie mógł się przyjrzeć skomplikowanym początkom studiów ukraińskich i polskich w Stanach Zjednoczonych, które z trudem wybijały się na niepodległość w świecie zdominowanym przez rusocentryczną sowietologię, ujrzy też szeroką panoramę życia intelektualnego polskiej i ukraińskiej emigracji. Przede wszystkim jednak czytelnik będzie miał okazję przyjrzeć się dokładniej meandrom polsko-ukraińskiego dialogu historyków przed 1991 rokiem.
Prof. dr hab. Aleksandra Hnatiuk, prof. em. Studium Europy Wschodniej, Uniwersytet Warszawski
Próby przekształcenia Federacji Rosyjskiej w państwo narodowe, obywatelskie lub stabilne państwo imperialne nie powiodły się. Obecna struktura opiera się na kruchych fundamentach historycznych, nie posiada jednolitej tożsamości narodowej, czy to obywatelskiej, czy etnicznej, i wykazuje ciągłe walki między nacjonalistami, imperialistami, centralistami, liberałami i federalistami. Inwazja militarna Rosji na pełną skalę na Ukrainę w lutym 2022 roku oraz nałożenie dławiących międzynarodowych sankcji gospodarczych zintensyfikują i przyspieszą proces rozpadu państwa. Porażkę Rosji pogłębia niemożność zapewnienia wzrostu gospodarczego, poważne nierówności społeczno-gospodarcze i defekty demograficzne, pogłębiające się dysproporcje między Moskwą a jej różnorodnymi podmiotami federalnymi, niepewna piramida polityczna oparta na personalizmie i klientelizmie, pogłębiająca się nieufność do instytucji rządowych, rosnąca alienacja społeczna wobec skorumpowana elita rządząca i rosnąca niewiara w oficjalną propagandę. Bardziej intensywne represje mające na celu utrzymanie integralności państwa w pogarszających się warunkach gospodarczych zwiększą ryzyko gwałtownych konfliktów.
Paradoksalnie, choć Władimir Putin objął władzę, aby zapobiec rozpadowi Rosji, można go zapamiętać jako osobę, która przyspieszyła upadek kraju. Nowe jednostki terytorialne wyjdą na powierzchnię w miarę pogłębiania się kryzysu wiarygodności Moskwy w obliczu szerzącej się niezdolności do rządzenia, walk o władzę wśród elit, polaryzacji politycznej, radykalizmu nacjonalistycznego oraz odrodzenia regionalnego i etnicznego. Państwa wschodzące nie będą jednolite w swoich wewnętrznych strukturach politycznych i administracyjnych. Pomiędzy niektórymi podmiotami prawdopodobne są konflikty graniczne i roszczenia terytorialne, podczas gdy inne mogą przekształcić się w nowe stany federalne lub konfederacyjne. Stany Zjednoczone muszą opracować skuteczną strategię zarządzania rozpadem Rosji poprzez wspieranie regionalizmu i federalizmu, uznanie suwerenności i separacji, kalibrację roli innych głównych mocarstw, rozwój powiązań z nowymi podmiotami państwowymi, wzmacnianie bezpieczeństwa krajów graniczących z Rosją oraz promowanie transatlantycyzmu lub transpacyfizm wśród państw wschodzących.
In 1970, an essay with the arresting title Will the Soviet Union Survive until 1984 appeared in the West, the work of a then little-known Soviet dissident, Andrei Amalrik. Amalrik predicted the collapse of the Soviet Union under the weight of internal decay, national antagonisms, and a failed war. Soviet scholars in the West regarded the book as an amusing curiosity, to be read but not to be taken seriously. More than 50 years later, Bugajski’s analysis of Russian weakness reminds us that while the challenges Europe and the U.S. face are serious, Russia’s are worse. Bugajski has given us an important book and a timely one that runs against a trend of strategic pessimism in the West. Writing mostly before Russia’s full-on invasion of Ukraine in February 2022, Bugajski analyzes Russian internal weakness and systemic decay, both political and economic; outlines in admirable detail centrifugal forces within the Russian Federation; sketches out potential scenarios for Russian collapse; and attempts to unpack international implications for Russia’s neighbors, Europe, and United States.
Daniel Fried, ambasador USA w Polsce (1997-2000), pracownik Konsulatu Generalnego USA w Leningradzie (1980-1981), profesor wizytujący w Studium Europy Wschodniej UW
Autora, znakomitego analityka, nie trzeba w tym miejscu przedstawiać. Podobnie nie wymaga rekomendacji temat książki. Trudno w pewnym sensie o książkę bardziej na czasie. A le czy Rosja jest już państwem upadłym? Czy pominąć zdolności imperium Putina do wykorzystywania nie tyle własnej siły, ale słabości przeciwników?
Prof. dr hab. Andrzej Nowak, Uniwersytet Jagielloński/Polska Akademia Nauk
Celem książki jest ukazanie artystycznych sposobów problematyzowania (nie)istnienia w przestrzeni współczesnej Sofii materialnych uobecnień komunistycznej przeszłości. Wykorzystując narzędzia antropologii wizualnej, kulturowych studiów nad sztuką i miastem, autorka zgłębia najnowszą historię kultury bułgarskiej – szczegółowo nakreśla kontekst historyczny omawianych zjawisk, obejmujący mechanizmy kreowania ładu przestrzennego w drugiej połowie XX wieku, kwestię heterogeniczności przestrzeni dzisiejszej Sofii, a także przemiany w sposobach definiowania sztuki oraz jej znaczenia we współczesności. Przywoływani artyści uznają sztukę za sposób na artykulację zaangażowania – przyjmują postawę aktywistyczną i włączają odbiorców, zapraszając ich do emocjonującej gry, w której polem, przedmiotem oraz stawką jest miasto.
******
(Non-)existent Places. The Landscape of Socialist Sofia as a Space of Bulgarian Artistic Practices after 1989
The book aims to present the artistic ways of problematising the (non-)existence of material manifestations of the communist past in the space of present-day Sofia. Using the tools of visual anthropology as well as cultural studies on art and the city, the author delves into recent history of Bulgarian culture, providing a detailed overview of the historical context, including the mechanism by which the city space was arranged in the second half of the 20th century, the spatial heterogeneity of today’s Sofia, and the present changes in ways of defining art and its meaning. The discussed artists consider art a way of articulating engagement – taking on an activist stance, they invite the audience to join in on an exciting game, whose field, object and stake is the city.
Die im Band publizierten 18 Studien greifen die Problematik der Beziehungen zwischen Märchen und Gesellschaft aus diversen kulturellen Perspektiven auf und berücksichtigen ein reiches Spektrum von Forschungsfragen, methodologischen Ansätzen und zu analysierenden Materialien. Denn in den Beiträgen wird nicht nur auf die Frage eingegangen, wie das Märchen mit der sozialen Problematik zurechtkommt, sondern auch darauf, wie das Märchen in der Gesellschaft funktioniert. Untersucht werden Texte aus dem albanischen, amerikanischen, burmanischen, deutschen, georgischen, österreichischen und nicht zuletzt polnischen Kulturkreis. Von daher weist das Buch auf den Reichtum und die Vielschichtigkeit des thematischen Komplexes „Märchen und Gesellschaft“ hin und bietet hoffentlich Impulse und Anregungen zur weiteren Beschäftigung mit ihm.
******
„Bajka i społeczeństwo”
Publikacja stanowi obszerną próbę spojrzenia na wieloaspektową problematykę związków między bajką a społeczeństwem, zaprezentowaną przez badaczy pochodzących z różnych ośrodków badawczych: Gruzji, Niemiec, Szwajcarii i Stanów Zjednoczonych. Autorzy pokazują możliwości zaistnienia problematyki społecznej w bajce oraz funkcjonowania bajki w społeczeństwie. Teksty cechuje zróżnicowany charakter oglądu badawczego, ponieważ odnoszą się one do albańskiego, amerykańskiego, austriackiego, birmańskiego, gruzińskiego, niemieckiego i polskiego kręgu kulturowego. Tom charakteryzuje nie tylko bogactwo tematyczne i metodologiczne, lecz także szerokie spektrum gatunkowe badanych tekstów obejmujące bajki ludowe i literackie, opowiadania i powieści. Książka jest efektem projektu zrealizowanego w Instytucie Germanistyki UW w ramach prac Interdyscyplinarnego Bajkoznawczego Zespołu Badawczego (IBZB). Zainteresuje literaturoznawców, bajkoznawców, kulturoznawców, folklorystów, germanistów, amerykanistów.
******
„Folk and fairy tale and socjety”
This volume contains 18 scholarly papers that analyse the relationships between folk and fairy tales and society using a broad range of cultural perspectives, research questions, methodological approaches, and source materials. The authors explore the treatment of social issues in folk and fairy tales on the one hand, and how these tales function in societies on the other. The analysis includes source texts rooted in Albanian, American, Burmese, German, Georgian, Austrian, and Polish cultural contexts. As such, the book showcases the richness and multi-layered quality of the “folk and fairy tales/society” thematic complex, providing inspiration for further research.
Publikacja jest tłumaczeniem raportu końcowego międzynarodowego projektu badawczego Demand for sexual exploitation in Europe (DESIrE), zrealizowanego w ramach Programu Prevention of and Fight against Crime, finansowanego przez Komisję Europejską. W projekcie uczestniczyło pięć państw: Belgia (koordynator), Chorwacja, Holandia, Polska i Szwecja, przy czym rola jednego z uniwersytetów belgijskich polegała na koordynowaniu badań i studiów realizowanych w pozostałych krajach. Autorzy składających się na ten raport tekstów opisują powiązania i wzajemne oddziaływania pomiędzy rozwiązaniami prawnymi i instytucjonalnymi dotyczącymi sektora usług seksualnych (prostytucja) a zjawiskiem handlu ludźmi w celu eksploatacji seksualnej w badanych krajach. W podsumowaniu raportu sformułowane są praktyczne wnioski dotyczące rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie handlowi ludźmi w celu wykorzystywania seksualnego.
Publikacja adresowana jest do: prokuratorów, sędziów, adwokatów, radców prawnych oraz aplikantów sądowych, prokuratorskich, adwokackich i radcowskich, socjologów i kryminologów, studentów i doktorantów prawa, administracji, kryminologii, socjologii, pedagogiki, resocjalizacji, a także funkcjonariuszy policji i służb specjalnych, pracowników socjalnych, pedagogów resocjalizacyjnych i street workerów.
******
Demand for Sexual Exploitation in Europe. A Report on International Research
The publication is a translation of the final report on international research project Demand for sexual exploitation in Europe (DESIrE), conducted within the Prevention of and Fight against Crime Programme, financed by the European Commission. Five countries participated in the project: Belgium (coordination), Croatia, the Netherlands, Poland and Sweden. The authors of the texts included in this report describe the connections and interactions between legislative and institutional solutions in the sexual services sector (prostitution) and human trafficking for sexual exploitation in the researched countries. The report concludes with practical proposals for solutions to counter human trafficking for sexual exploitation.
Czwarta publikacja z cyklu Respublica Litteraria "in Action", stanowiącego jedną z części projektu edytorskiego Corpus Epistularum Ioannis Dantisci, który od dwóch dziesięcioleci realizowany jest w Uniwersytecie Warszawskim pod kierunkiem Anny Skolimowskiej i Jerzego Axera. W cyklu tym publikowane są wystąpienia uczestników sesji naukowych towarzyszących posiedzeniom międzynarodowej rady programu „Rejestracja i publikacja korespondencji Jana Dantyszka (1485–1548)”. Problematyka spotkań dotyczy różnych aspektów funkcjonowania w XVI wieku międzynarodowego środowiska, po łacinie zwanego "respublica litteraria", tworzonego przez ludzi pióra, uczonych i intelektualistów Europy. W najnowszym tomie obok tekstów związanych z szeroko pojętą tematyką reprezentacji przestrzeni geograficznej w kulturze epoki wczesnonowożytnej znalazło się itinerarium Piotra Tomickiego, obejmujące okres, gdy sprawował on urząd podkanclerzego koronnego.
The fourth publication in the Respublica Litteraria "in Action series", part of the editorial project Corpus Epistularum Ioannis Dantisci conducted at the University of Warsaw for two decades under the direction of Anna Skolimowska and Jerzy Axer. The series features papers from participants in the scientific sessions held alongside the international council meetings of the “Registration and Publication of Ioannes Dantiscus’ Correspondence (1485–1548)” programme. The issues of the meetings deal with various aspects of the international environment in the sixteenth century, called in Latin "respublica litteraria", formed by the literati, scholars and intellectuals of Europe. The latest volume, in addition to texts related to the broad topic of the representation of geographical space in the culture of the Early Modern era, includes an itinerary of Piotr Tomicki, covering the period of his tenure as Sub-Chancellor of the Crown of the Kingdom of Poland.
Praca ukazuje meandry definicyjne transhumanizmu oraz jego różne subsystemy. Omawia jego sprzężenie z biopolityką, a także wiążące się z tym potencjalne skutki. Autor próbuje odpowiedzieć na pytanie o społeczne, polityczne i aksjologiczne konsekwencje dynamicznego rozwoju technologicznego i ostatecznego ukonstytuowania się posthumanistycznego porządku. Przyjmuje hipotezę, że transhumanizm w coraz większym stopniu będzie się stawał przedmiotem oddziaływania biopolityki nowoczesnej i ponowoczesnej, a tym samym skutki dynamicznego rozwoju technologicznego należy badać w zestawieniu z oddziaływaniami biopolitycznymi.
******
Transhumanism. Towards Postmodern Biopolitics
The publication shows definitional meanders of transhumanism and its various subsystems. It discusses its link with biopolitics, as well as the potential results associated with it. The author attempts to answer the question concerning social, political, axiological consequences of dynamic technological development and the ultimate constitution of the post-humanist order. He proposes a hypothesis that transhumanism will increasingly become an object of modern and postmodern biopolitics and thus, the effects of dynamic technological development should be examined in comparison with biopolitical interactions.
„Pro Georgia”, rocznik naukowy wydawany od 1991 roku, który w trakcie tych trzydziestu dwóch lat stał się jednym z najpoważniejszych a także jednym z nielicznych pism naukowych poświęconych szeroko rozumianej problematyce kartwelologicznej (gruzińskiej) i kaukaskiej nie tylko w Polsce, ale i w Europie.
Pismo ma już ogromne zasługi i to w wielu dziedzinach, zwłaszcza w prezentacji badań nad historią i kulturą Kaukazu. Łączy ono, z jednej strony, przedstawicieli różnych dyscyplin i specjalności wokół problematyki kartwelologicznej i kaukaskiej, z drugiej jest obecnie najbardziej znanym i uznanym forum wymiany myśli i prezentacji badań dla uczonych nie tylko polskich, ale także zagranicznych. Swoje teksty w „Pro Georgia” zamieszczają historycy, historycy sztuki i literatury, językoznawczy, etnolodzy, archeolodzy.
Opublikowano już 33 tomy. Zamieszczone w nich studia stały się już opracowaniami klasycznymi, stanowiącymi punkt odniesienia dla każdego poważnego kartwelologa - stanowią kanon lektur dla wszystkich poważnych monografii i opracowań. Stanowią zarazem trwały dorobek polskiej myśli humanistycznej, nawiązując do najlepszych tradycji, reprezentowanych przez dawne polskie piśmiennictwo naukowe.
Lista MEiN: 20 punktów (2021)
**********
"Pro Georgia" – the yearly academic Journal published since 1991, which in the course of these thirty-two years has become one of the most serious and also one of the few scientific journals devoted to the broadly understood Karvelological (Georgian) and Caucasian issues not only in Poland, but in the rest of Europe.
The journal has already made a great contribution and in many fields, especially in the presentation of research on the history and culture of the Caucasus. On the one hand, it unites representatives of various disciplines and specialities around the problems of the Carvelology and the Caucasus; on the other hand, it is currently the most well-known and recognised forum for the exchange of ideas and presentation of research for scholars not only from Poland, but also from abroad. Historians, art and literature historians, linguists, ethnologists and archaeologists contribute their texts to "Pro Georgia".
Already 33 volumes have been published. The studies included in them have already become classics, a reference point for every serious cartvellologist - they are the canon of reading for all serious monographs and studies. At the same time, they constitute a lasting legacy of Polish humanistic thought, referring to the best traditions represented by old Polish scientific writing.
MEiN list: 20 points (2021)
„Rocznik Centrum Studiów Białoruskich” („Hadawik Centra Bielaruskich Studyjau”) to wydawnictwo stworzone przez badaczy białoruskich, którzy pracują w Centrum Studiów Białoruskich, utworzonym przy Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Celem powstania Centrum jest umożliwienie pracy i rozwoju białoruskim naukowcom, których działalność ograniczono na Białorusi. Pracujący w Centrum naukowcy ze względów politycznych zostali usunięci z uczelni czy instytucji a ich badania czy publikacje białoruskie władze uznały za „niewłaściwe”, czy wręcz „szkodliwe”. Wszystkim tym osobom uniemożliwiono prowadzenie we własnym kraju niezależnych, uczciwych badań naukowych.
Filip Orlik (1672-1742) – hetman kozacki, następca Iwana Mazepy, którego był najbliższym współpracownikiem, pełnił funkcję pisarza generalnego wojska zaporoskiego. W 1709 roku, po klęsce Szwedów i sprzymierzonych z nimi wojsk kozackich w bitwie pod Połtawą, obaj schronili się w Imperium Osmańskim. Po śmierci Mazepy, 16 kwietnia 1710 roku Orlik został wybrany na hetmana przez starszyznę kozacką i wojsko. Przyjęto wówczas wspólnie Konstytucję Praw i Wolności Wojska Zaporoskiego, w której określono granice państwa ukraińskiego, terytorium, pojęcie narodu, finanse, sądownictwo i religię. Podczas wojny rosyjsko-tureckiej 1710-1711 Orlik walczył ponownie na Ukrainie, ostatecznie jednak zmuszony był wycofać się na terytorium osmańskie. Wiązał spore nadzieje z Polską, zwłaszcza po zawarciu związku małżeńskiego córki Stanisława Leszczyńskiego z królem Francji Ludwikiem XV. Do końca życia zabiegał w europejskich stolicach o poparcie dla sprawy niepodległości Ukrainy. Zmarł w Jassach w 1742 roku.
Oryginał Diariusza Filipa Orlika z lat 1720-1732 znajduje się w Archiwum Dyplomatycznym Ministerstwa Europy i Spraw Zagranicznych Francji. Podstawę niniejszego wydania stanowi fragment rękopisu obejmujący lata 1725-1726. Jest to pierwsza polska edycja tego interesującego źródła historycznego.
Dzięki jego lekturze możemy obserwować krąg kulturowy hetmana, podążać jego drogami w staraniach o wolność Ukrainy, dla której jest wielkim bohaterem narodowym. Dla współczesnych Polaków Filip Orlik jest z kolei niezwykłym pod wieloma względami przedstawicielem elity I Rzeczypospolitej.
******
Pylyp Orlyk (1672–1742) and His Diary
The original of Pylyp Orlyk’s Diary, written in 1720-1732, is deposited in the Diplomatic Archives of the French Ministry for Europe and Foreign Affairs. The present edition, based on the part of the manuscript encompassing the years 1725 and 1726, is the first Polish presentation of this interesting historical source.
Readers of the diary can observe the culture in which the Hetman operated and follow the paths he took in his fight for the freedom of Ukraine, where he is revered as a great national hero. For modern Poles, in turn, Pylyp Orlyk is an in many ways exceptional representative of the First Republic elite.
Numer został poświęcony relacjom pomiędzy przemianami religijności a szeroko rozumianymi procesami emancypacyjnymi ujętymi w polskim piśmiennictwie drugiej połowy XIX wieku. Poszczególne artykuły przedstawiają, jak różnorodne formy duchowości (te instytucjonalne i prywatne) wpływały na opisywanie grup nieuprzywilejowanych w obrębie społeczeństwa nowoczesnego. Autorzy i autorki kolejnych studiów przekonują, że religijność w znacznym stopniu oddziaływała na dziewiętnastowieczne narracje o wyzwoleniu i opresji, rozwoju i podporządkowaniu, że uwarunkowała ona unikalną dynamikę polskiej modernizacji – niekiedy jako czynnik hamujący, kiedy indziej napędowy. Osoby piszące w tomie podważają więc i komplikują tezę sekularyzacyjną, głoszącą, że wraz z postępem naukowo-technicznym doszło w XIX wieku do „odczarowania świata”. W numerze znalazły się artykuły, które stanowią pokłosie ogólnopolskiej konfe¬rencji naukowej Dusze zmodernizowane. Religijność a emancypacja w piśmiennic¬twie polskim (1869–1914), zorganizowanej przez Zakład Literatury i Kultury Drugiej Połowy XIX Wieku UW w dniach 7–8 marca 2022 roku.
One day, according to the Ancient Greek author Xenophon, the hero Hercules “went out to a quiet place and sat, pondering”. This book explores what happened here and how and why it can resonate with autistic young people. The book presents a set of ten lessons, each dealing with an aspect of what happened when Hercules entered the quiet place, met two women (or goddesses, or personifications…) and was tasked to make a choice between two paths, literal and metaphorical. The lessons deal, too, with particular dimensions of autism, including: communicating, emotions, decision-making, sensory experiences, planning and interests. This pathbreaking book should be of particular interest to professionals and practitioners looking to utilize the appeal of mythology in their work with autistic children and academics in areas such as education, Classics and literature interested in the experiential application of their subject.
******
Co zrobiłby Herkules? Lekcje dla dzieci z autyzmem zainspirowane mitologią klasyczną
Pewnego dnia, jak twierdzi starogrecki pisarz Ksenofont, Herkules „udał się w ustronne miejsce i usiadł, by rozmyślać”. Ta książka jest o tym, co się wówczas stało i dlaczego opowieść ta może przemawiać do młodych ludzi z autyzmem. Zawiera scenariusze dziesięciu lekcji poświęconych różnym aspektom tego, co wydarzyło się, kiedy Herkules znalazł się w ustronnym miejscu, spotkał dwie kobiety (czy też boginie, czy też personifikacje…) i musiał dokonać wyboru jednej z dwóch dróg, dosłownej albo metaforycznej. Proponowane lekcje dotyczą poszczególnych wymiarów autyzmu, w tym: porozumiewania się, emocji, podejmowania decyzji, doświadczeń zmysłowych, planowania i zainteresowań. Ta przełomowa praca skierowana jest zwłaszcza do nauczycieli, którzy chcieliby wykorzystać atrakcyjność mitów w pracy z dziećmi z autyzmem, oraz specjalistów z zakresu pedagogiki, filologii klasycznej i literaturoznawstwa zainteresowanych praktycznymi zastosowaniami swoich dyscyplin.
Monografia jest kontynuacją rozważań Autorki dotyczących świąt o charakterze państwowym obchodzonych w szkołach Komisji Edukacji Narodowej zawartych w publikacji „Nadawać duszom kształt narodowy”. Święta o państwowym charakterze w czasach Komisji Edukacji Narodowej (WUW, Warszawa 2021). Święta i ich celebrowanie służyły nie tylko upamiętnieniu czy uczczeniu danej osoby lub wydarzenia. Miały także walor dydaktyczny, wychowawczy i poznawczy oraz społeczny i kulturotwórczy. Kształtowały postawy patriotyczne i obywatelskie, uczyły szacunku do własnej historii, tradycji i religii. Utrwalały pamięć o wydarzeniach istotnych z punktu widzenia całego państwa i narodu, jak również o zasięgu bardziej lokalnym, kształtując przywiązanie do „małej ojczyzny” oraz integrując społeczności lokalne i mniejsze wspólnoty, np. szkolne. To cenna pozycja dla badaczy, przede wszystkim historyków różnej specjalności, zwłaszcza historyków wychowania, nauczycieli i wychowawców oraz dla szerszego grona czytelników zainteresowanych tą tematyką. Niezbędna lektura dla studentów pedagogiki.
******
All Kinds of Holidays Always Worthy of Due Celebration. School Ceremonies in the Times of the Commission of National Education
A continuation of the author’s deliberations from To Give Souls a National Form… Holidays and their celebration served not only to commemorate or honour a person or event. They also had an educational, formative and cognitive value as well as a social and culture-forming one. They engendered patriotic and civic attitudes, taught respect towards one’s history, tradition and religion, and helped preserve memory of the events that were significant, both for the nation and the state and locally, forming an attachment to the “little homeland” and integrating local populations and smaller communities, including school communities.
Publikacja stanowi analizę i rekonstrukcję tego, jak wyobrażał sobie naród kaszubski Jan Rompski (1913-1969) – pisarz, działacz narodowy, etnograf. Ten współzałożyciel grupy polityczno-literackiej Zrzeszińców narodową tożsamość kaszubską interpretował jako zespół cech z otwartego zbioru, obejmującego w szczególności: terytorium, język, kulturę, poczucie obywatelstwa. W tekst poświęconej mu publikacji autor wkomponował współczesne dyskursy tożsamościowe Kaszubów, tak by skonfrontować narrację Jana Rompskiego z dzisiejszym wyobrażeniem kaszubskiej etniczności.
*********
The Nation as an Imagined Community. Jan Rompski to the Kashubians
The book analyses and attempts to reconstruct the notion of the Kashubian nation as imagined by Jan Rompski (1913-1969) – writer, national activist and ethnographer. Rompski, founder of the Zrzeszińce political and literary group, envisioned the Kashubian identity as a collection of features from an open set encompassing in particular: territory, language, culture, and civic sense. Intertwined with the discussion of Rompski’s views are modern Kashubian identity discourses that serve to confront his narrative with ways in which Kashubian identity is imagined today.
Publikacja dedykowana Profesor Małgorzacie Szylko-Skoczny, jednej z najwybitniejszych badaczek rynku pracy w Polsce, zawiera zbiór tekstów ukazujących przemiany na polskim rynku pracy oraz w zakresie polityki zatrudnienia po 1989 roku. Autorzy – związani z Uniwersytetem Warszawskim oraz innymi ośrodkami akademickimi w Polsce – prezentują wyniki prowadzonych przez siebie badań, w tym tych, w których bezpośrednio uczestniczyła Jubilatka. Przybliżają różnorodną problematykę, pozwalającą czytelnikowi poznać zarówno historię zmian, jak i obecne uwarunkowania polskiego rynku pracy, m.in. zagadnienie reform w tym sektorze, ewolucję w zakresie aktywizacji zawodowej, oddziaływanie procesów demograficznych, kwestie równouprawnienia oraz nadal obecnej dyskryminacji ze względu na płeć, wpływu pandemii COVID-19, a także telepracy jako nowego typu zatrudnienia, który obecnie bardzo szybko się rozwija.
Książkę zamyka rozmowa z Profesor Małgorzatą Szylko-Skoczny dotycząca bardzo szerokiej problematyki bezpośrednio odwołującej się do rynku pracy i polityki zatrudnienia.
Monografia – będąca swoistym kompendium wiedzy na temat rynku pracy, migracji, polityki zatrudnienia, demografii oraz działań antydyskryminacyjnych – jest niezbędną lekturą dla studentów kierunków z zakresu nauk społecznych, a także dla wszystkich zainteresowanych przemianami na rynku pracy w Polsce po 1989 roku.
******
Work, Unemployment, Employment. Values and Actions in The Development of Labour Market Policy. A Jubilee Book Dedicated to Professor Małgorzata Szylko-Skoczny
A collection of texts showing changes on the Polish labour market and the employment policy after 1989. The authors present the results of their research and describe the issues which allow the reader to understand the changes as well as the current conditions of the Polish labour market such as the reforms in this sector, the evolution in professional activation, the influence of demographic processes, gender equality issues and current gender discrimination, the influence of COVID-19 and telework as a new type of employment, which is currently developing very rapidly.
Publikacja przybliża sylwetkę profesora Andrzeja Koźmińskiego, a jednocześnie jest portretem inteligenckiej warszawskiej rodziny profesorskiej, której korzenie sięgają kresów Rzeczypospolitej. Poznajemy uczonego o proeuropejskim, kosmopolitycznym nastawieniu, nauczyciela akademickiego prezentującego pozytywistyczną etykę pracy i oświeceniowy krytycyzm, zafascynowanego nowymi technologiami lidera, wrażliwego poetę i kolekcjonera sztuki. W jego opowieści biograficznej nie brakuje opisów sukcesów, ale i porażek, przykładów ograniczeń, jakie przyszło mu pokonywać w drodze do realizacji marzenia o własnej szkole naukowej i o uczelni biznesowej europejskiej klasy.
******
Dreaming About a School
An intimate look at the life of Professor Andrzej Koźmiński and at the same time a portrait of a family of Professors hailing from the Warsaw intelligentsia, whose roots trace back to the Eastern Frontier of the Polish-Lithuanian Commonwealth. We get to know a scholar of an international, cosmopolitan orientation, a university teacher representing a positivist work ethic and Enlightenment-derived criticism, a leader fascinated by new technologies, a sensitive poet and an art collector. His biography abounds in stories of success but also failure as well as of the obstacles he had to overcome on his way to realizing the dream about his own university, a business school meeting European standards.
Książka zawiera rozprawy poświęcone zwierzętom w kulturze staropolskiej – mówi o relacjach człowieka z przyrodą, o szacunku, jakim ją darzył, oraz jego empatii wobec wszystkich stworzeń, a także o definiowaniu humanizmu właśnie za sprawą kontaktów ze światem natury. Tom jest owocem pracy interdyscyplinarnego zespołu badawczego skupionego wokół Pracowni „Humanizm. Hermeneutyka wartości” na Wydziale „Artes Liberales” UW.
Reading the Book of Animals. Curiosity, Imagination, Knowledge, Faith
The book contains dissertations on animals in the Old Polish culture: it talks about human–nature relations, the respect man had for nature, his empathy for all creatures and also about defining humanism through contacts with the world of nature. The volume is the result of work of an interdisciplinary research team centered around the studio Humanism. The Hermeneutics of Values at the Faculty of “Artes Liberales” of the University of Warsaw.
Książka wspomnieniowa jednego z najwybitniejszych polskich badaczy kultury, poświęcona osobom, które go ukształtowały. Jest to zbiór osobistych relacji ze spotkań Andrzeja Mencwela z życiem i dziełem twórców współczesnej kultury polskiej, większość opisywanych biografii i wydarzeń łączy się z Uniwersytetem Warszawskim.
******
Teachers and Friends
A book of recollections by one of the most prominent Polish cultural studies scholar, devoted to the persons who have shaped him. It offers a series of personal accounts of Andrzej Mencwel’s encounters with the lives and works of creators of modern Polish culture, most of the biographies and events described are associated with the University of Warsaw.
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?
