Niniejsza monografia została opracowana w ramach projektu badawczego Ofiara krwawa w Grecji starożytnej w świetle danych filologicznych, zrealizowanego w Instytucie Filologii Klasycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.Jedenaście rozdziałów poświęconych jest zachowanym komediom Arystofanesa, zaczynając od Ptaków i Pokoju dwóch najistotniejszych utworów z punktu widzenia badań nad ofiarą krwawą. Pozostałe teksty cytowane są z zachowaniem kryterium chronologicznego. Każdy rozdział rozpoczyna krótki wstęp, zawierający istotne dla niniejszego opracowania informacje. Dalej następują passusy ułożone w kolejności ich występowania w tekście komedii. Gdy jest to wskazane, cytat poprzedzony jest krótkim wyjaśnieniem, po którym przychodzi tekst oryginalny, przekład mojego autorstwa (raczej filologiczny niż artystyczny, uwypuklający istotne sformułowania z punktu widzenia badań nad ofiarą) i komentarz do całości lub poszczególnych wersów i sformułowań. Ostatni rozdział zawiera fragmenty komedii starej autorstwa różnych poetów. Jego układ opisany jest w osobnym wstępie.
Table of Contents
Robert Parker (University of Oxford) Introductory Remarks
Scott Scullion (University of Oxford)
Penal Sacrifice
Włodzimierz Lengauer (University of Warsaw)
Piety and Sacrifice in Greek Religion
Gunnel Ekroth (Uppsala University)
Holocaustic sacrifices in ancient Greek religion:
Some comments on practice and theory
Vinciane Pirenne-Delforge (University of Liège)
Pure and Impure Ancestors at Selinous: a note on Greek theology
Richard Seaford (University of Exeter)
On Vedic Sacrifice, and its Differences from Greek Sacrifice
Krzysztof Bielawski (Jagiellonian University)
Animal Sacrifice in Eleusinian Inscriptions of the Classical Period
Bartłomiej Bednarek (University of Warsaw)
Whole and ground: krithai and alphita. Prolegomena
Przemysław Biernat (Jagiellonian University)
Sacrificial bricolage in Plato's Critias
Lech Trzcionkowski (Jagiellonian University)
Sacrificial Terminology and the Question of Tradition
and Innovation in Greek Animal Sacrifice
Monografia Ewy Hauptman-Fischer poświęcona jest bogatej kulturze muzycznej śląskich klasztorów cysterskich od momentu powstania prowincji w 1651 roku aż po jej kasatę w 1810. W oparciu o obszerny materiał źródłowy ukazana została współistniejąca z chorałem gregoriańskim praktyka muzyki wokalno-instrumentalnej w siedmiu klasztorach (Lubiąż, Henryków, Kamieniec, Krzeszów, Jemielnica, Rudy i Trzebnica) oraz zrekonstruowane zostało życie muzyczne cysterskich wspólnot. Muzyka nie ograniczała się wyłącznie do liturgii towarzyszyła również uroczystościom pozaliturgicznym, wydarzeniom wspólnotowym, rekreacji zakonnej i wizytom gości, stając się integralnym elementem codziennego życia klasztorów. Autorka odtworzyła repertuar wykonywany w poszczególnych opactwach, skład zespołów wokalno-instrumentalnych oraz wykorzystywane instrumentarium. W aneksie książki zamieszczono słownik kantorów, organistów i regensów chóru działających w badanych klasztorach, który znacząco poszerza wiedzę o środowisku muzyków związanych z klasztorami. Efektem badań jest fascynująca rekonstrukcja życia muzycznego śląskich cystersów jego organizacji, praktyki wykonawczej i repertuaru ukazująca klasztory nie tylko jako ośrodki kultury duchowej, lecz także jako ważne centra życia artystycznego barokowego Śląska.
Porfiriusz z Tyru, neoplatonik, wybitny intelektualista okresu Cesarstwa Rzymskiego, znany jest jako zwolennik i propagator tradycyjnej religii pogańskiej w czasach wzrastającej dominacji chrześcijaństwa. REINKARNACJA U PORFIRIUSZA Z TYRU: Z DODANIEM TRAKTATU DO GAUROSA CZYLI JAK DUSZA OŻYWIA EMBRIONY ORAZ FRAGMENTÓW jest pierwszą monografią na temat wędrówki dusz w neoplatonizmie III wieku. Według pisarzy wczesnochrześcijańskich Porfiriusz odrzucił doktrynę platońsko-pitagorejską, zgodnie z którą dusze rozumne wcielają się co 1000 lat w ludzi lub w zwierzęta, na rzecz rewizji chaldejskiej, według której dusze ludzkie wcielają się w ludzi, ale nie w zwierzęta. Autorka Ewa Osek udowadnia, że nie jest to prawdą, gdyż Porfiriusz do końca życia nie zmienił poglądów na temat reinkarnacji, trwając przy tradycyjnych dogmatach pitagorejskich. DO GAUROSA CZYLI JAK DUSZA OŻYWIA EMBRIONY to traktat przypisywany lekarzowi Galenowi z Pergamonu, lecz faktycznie napisany przez filozofa Porfiriusza z Tyru w latach 270275. Problematyka apokryfu wpisuje się w dyskusję na temat metempsychozy przedstawionej w niniejszej monografii. Traktat Do Gaurosa w przekładzie autorskim, pierwszym na język polski, został zamieszczony wraz z greckim tekstem oryginalnym w drugim tomie książki. FRAGMENTY są wyborem tekstów źródłowych dotyczących transmigracji, inkarnacji i animacji. Pochodzą one z kilku innych traktatów Porfiriusza, m.in. komentarza do mitu Era u Platona, o Styksie i o duszy, a także z pism wcześniejszych autorów komentowanych przez Porfiriusza, m.in. Platona, Heraklidesa Pontyjskiego, Plutarcha, Numeniusza, Plotyna, jak również z późniejszych referujących poglądy Porfiriusza, m.in. Jamblicha, Nemezjusza, Proklosa, Makrobiusza, Stobajosa, Eneasza Sofisty, Damascjusza, Psellosa. Fragmenty w tłumaczeniu autorskim zostały włączone do drugiego tomu publikacji i są prezentowane w układzie bilingwicznym: grecko-polskim lub łacińsko-polskim.
Pochodząca z węgierskiego rodu Arpadów Elżbieta, małżonka landgrafa Turyngii Ludwika IV, a poprzez rodzinne koligacje spokrewniona również z księżnymi polskimi, cieszy się zasłużoną sławą nie tylko w swej ojczyźnie, ale jest popularną świętą w całej niemal Europie (). Profesor Bernadetta Puchalska-Dąbrowska, która od lat zajmuje się jej biografią i jest autorką licznych artykułów na jej temat, przedstawia obecnie pracę, która szeroko dokumentuje jej życie, czasy i pochodzenie kultu. Książka jest nader starannie przygotowaną publikacją, opartą przede wszystkim na źródłach, które zostały znakomicie wykorzystane. Celem pracy prof. Puchalskiej-Dąbrowskiej jest, jak pisze, przedstawienie wizerunku świętej Elżbiety w polskim piśmiennictwie religijnym epok dawnych, i to stwierdzenie znajduje pełne odzwierciedlenie w prezentowanej publikacji. () Biografia świętej jest też okazją do szerokich ekskursów o charakterze kulturoznawczym, jak ten o roli zamku Wartburg. Ważną cechą pracy jest zamieszczenie w niej obszerniejszych nieraz fragmentów dokumentujących charakter i działalność świętej, jak na przykład słynnego zbioru hagiograficznego Złotej legendy Jakuba de Voragine, będącego najpopularniejszym źródłem wiedzy o księżnej Turyngii w średniowiecznej Polsce. Książka posiada również aneks zawierający przekłady m. in. zeznań czterech służących świętej Elżbiety, będących częścią dokumentacji w procesie kanonizacyjnym.(Prof. dr hab. Jerzy Wojtczak-Szyszkowski)
W greckiej i łacińskiej „pogańskiej” literaturze okresu I-IV w. spotykamy kilka intrygujących scen przywrócenia do życia osoby uznanej za zmarłą. Najsłynniejszą zawiera fikcyjna biografia legendarnego mędrca i filozofa Apolloniosa z Tiany autorstwa Flawiusza Filostratosa.
Wokół nich od dawna toczy się ożywiona dyskusja badawcza: czy i na ile można je opisać wypracowaną na gruncie tradycji biblijnej i chrześcijańskiej kategorią „zmartwychwstania”, a nawet, czy przypadkiem nie zostały one wprost zainspirowane myślą chrześcijańską lub chęcią kryptopolemiki z niedawno powstałą religią? Dotyka ona również szerszego problemu: czy rzeczywiście koncepcję powrotu do życia w ciele należy traktować jako element zupełnie obcy i nieznany we wcześniejszej tradycji grecko-rzymskiej?
Książka stanowi nie tylko próbę zmierzenia się z tymi problemami, ale i odpowiedzi na pytanie: jak wyobrażano sobie możliwość przekroczenia cielesnej bariery między śmiercią a życiem w uniwersum antycznych przekazów i opowieści?A także: na ile literackie wizje ożywień i wskrzeszeń odbijały (lub nie) konkretne przekonania związane z mentalnością, religijnością i światem praktyk magicznych owej epoki?
Zachowany dorobek kompozytorski Annibale Orgasa (15851629) pierwszego kapelmistrza wokalno-instrumentalnej kapeli katedralnej na Wawelu obejmuje, obok dzieł ze zbioru Sacrarum cantionum (FMP C/XII, http://sublupa.pl/pl/p/Sacrarum-cantionum-liber-primus/374), dwa utwory bożonarodzeniowe na osiem głosów i organy (Angelus ad pastores ait i Hodie Christus natus est), czterogłosowy motet a cappella De Sancto Stanislao o incipicie Vir inclite Stanislae oraz niekompletny przekaz motetu De Sancto Martino o incipicie Deus noster. Orgas był także autorem kompozycji okolicznościowych związanych z ważnymi wydarzeniami historycznymi. Do naszych czasów przetrwały, niestety wyłącznie w postaci tekstów słownych, dwa tego typu utwory: Ode inter declamationem, qu cohortabamur nostros ad arma contra Turcam strenu capienda, decantata oraz Ode inter declamationem epitaphiam, qu laudabantur ij, qui cecidre in bello contra Turcam, decantata.W niniejszym tomie publikujemy wyżej wymienione utwory, jak również teksty słowne ód okolicznościowych.
Ciało w myśli filozoficznej"" Merleau-Ponty'ego jest kolejną próbą pochylenia się nad dorobkiem czołowego myśliciela francuskiego, który wywarł niezaprzeczalny wpływ na rozumowanie współczesnej myśli filozoficznej.Studium naukowe ks. Remigiusza Króla wprowadza czytelnika w szerokie universum teoretyczno-problemowe, obejmujące swym zakresem ciało w myśli filozoficznej Merleau-Ponty'ego.Ciało i z nim związana cielesność jest usytuowana w świecie i wchodzi zarazem we wzajemną zależność zmysłów i intelektu podczas konstruowania, formowania i kreowania rozumienia podmiotu, jakim jest człowiek w swej cielesności.Tym samym ciało staje się miejscem debiutu, początku, powstania i rozwoju podmiotowości, posiadającej w sobie poczucie bycia kimś z jasno określoną tożsamością. Ta zaś człowieka odróżnia od innych jednostek ludzkich. W ramach tej podmiotowości człowiek dokonuje świadomych wyborów na drodze prowadzącej do samorozwoju.
Melchior Fabricius (15751653) był jezuitą czynnym w Kaliszu, Krakowie, Poznaniu, Jarosławiu, Lublinie, Lwowie, Kamieńcu Podolskim, Rawie Mazowieckiej, Grudziądzu, Łucku, Przemyślu i Brześciu Litewskim. W wielu z tych miast działały w tym czasie jezuickie bursy muzyczne, kultywujące całkiem wysoki poziom kultury muzycznej. Jedyną znaną obecnie kompozycją muzyczną Fabriciusa jest Magnificat primi toni a 8, zanotowany w piątym tomie tabulatury pelplińskiej. Utwór ten, utrzymany w zachowawczej konwencji polichóralnej, wykorzystuje środki świadczące o dość dobrych umiejętnościach kompozytorskich jego autora.
Niniejsza publikacja dotyczy ciekawego aspektu badań nad rzymskim antykiem. Graffiti zachowane na murach zniszczonych przez Wezuwiusz Pompejów i Herkulanum budzą w ostatnich latach coraz większe zainteresowanie badaczy, stanowią bowiem unikalną kopalnię wiedzy na temat życia codziennego, funkcjonowania społeczeństwa, uwarunkowań ekonomicznych oraz przemian kulturowych na terenie Cesarstwa Rzymskiego w I wieku n.e.
Szczególnie interesująco prezentują się liczne napisy dotyczące erotyki, seksu i miłości. Książka zawiera opatrzony komentarzem, dosłowny przekład wszystkich ważniejszych świadectw tego rodzaju. Pogrupowane zostały wedle kategorii na napisy zawierające inwektywy seksualne, motywy humorystyczne, wątki homoseksualne, komentarze odnoszące się do prostytucji i na koniec wyznania miłosne. W drugiej części omówiony został ich kontekst kulturowy i historyczny. Całość pracy zamyka obszerna, aktualna bibliografia seksualnych napisów z miast Wezuwiusza.
Publikacja przeznaczona dla osób pełnoletnich, zawiera liczne wulgaryzmy o charakterze erotycznym lub pornograficznym.
Dionizos Otta to bez wątpienia jedna z najważniejszych książek w humanistyce XX wieku.Popularność, jaką się obecnie cieszy, można zaś chyba tłumaczyć podobnym czynnikiem, jak ten, o którym pisał Kernyi: badania starożytnicze, jak i może cała współczesna humanistyka, znajdują się obecnie w stanie głębokiego kryzysu spowodowanego dezintegracją i atomizacją badań, ograniczonych zresztą do jakoby wyłącznie naukowego poszukiwania materialnej prawdy, co jest rzekomo możliwe tylko dzięki wyłączeniu ze spojrzenia badacza fantazji, wyobraźni i wrażliwości.Dionizos Otta jest dowodem, że możliwe jest inne spojrzenia i inne uprawianie nauki. Wierzący w greckich bogów Otto krytykowany był za swój irracjonalizm i subiektywizm, uznawane za naganne w świecie badań naukowych. Jednak dziś, zdaniem Bremmera, każdy badacz kultu dionizyjskiego pomijający książkę Otta czyni to ze stratą dla siebie. A najlepiej ujął znaczenie tej książki Wiesław Juszczak, pisząc, że w irracjonalizmie Otta objawia się naprawdę coś z szaleństwa, jakby bliskiego temu, jakie (...) nadało wielkość dziełu Hlderlina Włodzimierz Lengauer (z przedmowy).
"Maria Skłodowska-Curie. Zakochana w nauce” to nowa biografia noblistki. Tomasz Pospieszny sportretował uczoną i jej odkrycia w oparciu o najnowsze badania oraz zupełnie zapomniane lub dotychczas nieznane źródła.
Publikacja zawiera 100 przepięknych, często unikatowych zdjęć. Część z nich dotychczas nie była publikowana.
Autor przeprowadził poszukiwania archiwalne w Warszawie, Krakowie, Katowicach, Wiedniu, Genewie, Sevres, Haarlemie, Londynie, Paryżu, Sztokholmie, Nowym Yorku, Waszyngtonie, Filadelfii, Pasadenie, Marylandzie i Chicago.
Clepsydra to zupełnie nowy pomysł na naukę. Ideą czasopisma jest niespotykane dotąd przekazywanie efektów najświeższych badań historycznych naukowców polskich i zagranicznych w formie dostosowanej do odbioru także czytelników niespecjalistów. Nasze badania staramy się upowszechniać równocześnie z otrzymaniem ich wyników, a do wspólnej refleksji nad przeszłością zapraszamy nie tylko profesjonalnych badaczy, ale także wszystkich innych zainteresowanych historią. Służy temu zarówno specyficzny układ treści (w tym powiększenie spectrum zainteresowań czasopisma o rozmowy, edycje źródłowe, przegląd wydarzeń i recenzje), jak również nowoczesna szata graficzna.
Prezentowana publikacja dotyczy jednego z największych autorów patrystycznych i bizantyńskich, Jana Damasceńskiego, skupiając się na jego głównym dziele. Podejmuje ważną i zarazem wieloaspektową problematykę, wchodzącą w zakres badawczy patrologii, bizantynologii, teologii i filozofii jednocześnie.
Autor wyczerpująco przedstawia zarówno samego Jana Damasceńskiego i jego dorobek, jak też myśl antropologiczną zawartą w jego Wykładzie wiary prawdziwej. Praca dotyczy tematu, który w takiej formie, w takim zakresie i systematycznym wykładzie nie został dotąd podjęty w naukowej literaturze, nie tylko na obszarze polskim, ale też światowym. Jest to pierwsze całościowe studium w tej dziedzinie.
ks. prof. dr hab. Józef Naumowicz
Ks. dr hab. Krzysztof Sordyl, kapłan diecezji bielsko-żywieckiej, absolwent Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. W latach 2008–2014 kontynuował studia w Instytucie Patrystycznym „Augustinianum” w Rzymie. W badaniach naukowych zajmuje się historią dogmatu w starożytności chrześcijańskiej. Ich rezultatem są prace „Wczesnochrześcijańskie pojęcie Boga. Polemiczne aspekty teologii Nowacjana w De Trinitate” oraz „Pryscylianizm. Teologia i historia”. Obecnie publikuje artykuły o początkach chrześcijaństwa w Hiszpanii oraz przygotowuje tłumaczenie pryscyliańskich tekstów źródłowych wraz z komentarzem.
Wydanie niniejszej publikacji dofinansowane przez Fabrykę Cukierniczą KOPERNIK S.A.
Prezentujemy pierwszy zeszyt nutowej serii Musica Revelata, będący edycją krytyczną rękopisu przechowywanego w zbiorach Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tarnowie (Dział Starych Druków i Książki XIX-wiecznej), zawierający anonimowo zanotowane kompozycje na skrzypce i basso.
Zbiór najpewniej należał do włoskiego skrzypka zatrudnionego na jednym z magnackich dworów osiemnastowiecznej Rzeczpospolitej, najpewniej na jej południowych kresach. Wśród zapisanych w zbiorze kompozycji udało się rozpoznać sonaty skrzypcowe Francesca Marii Cattaneo (1697–1758), w latach 20. XVIII wieku muzyka na warszawsko-drezdeńskim dworze feldmarszałka Jerzego Henryka Flemminga, a po 1755 roku – koncertmistrza na dworze królewskim Augusta III w Dreźnie.
Jednym z aktywnie działających w XVIII wieku na ziemiach Rzeczypospolitej misjonarzy, który zyskał opinię wielkiego kaznodziei, był ksiądz Szymon Majchrowicz (17171783), jezuita, pisarz polityczny i religijny, autor druku o treści katechetycznej zatytułowanego Nauka zbawienna na missyi Societatis Jesu zwyczayna (Lwów 1767). Publikowany w niniejszej edycji w postaci faksymile unikatowy egzemplarz tego dzieła umożliwia poznanie jezuickiego repertuaru wernakularnego wykorzystywanego co najmniej od lat 60. XVIII wieku w praktykach religijnych misjonarzy Towarzystwa Jezusowego na południowo-wschodnich obszarach osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, na terenie współistnienia obu obrządków katolickich: rzymsko- i greckokatolickiego. Zamieszczone w tym wydawnictwie przekazy tekstów pieśni religijnych (bez zapisów nutowych) należą w większości do polskiego repertuaru rzymskokatolickiego powstałego na przestrzeni XVII i XVIII wieku.
Prezentowana książka to zbiór artykułów, poświęconych jezuickiej kulturze artystycznej Rzeczpospolitej Obojga Narodów, widziany zarówno z perspektywy zjawisk globalnych, jak i lokalnych. Badacze zajmujący się jezuicką architekturą, edukacją, literaturą, muzyką i teatrem, zgodnie potwierdzają, że sztukę krzewioną w środowisku Towarzystwa Jezusowego warunkowały z jednej strony bardzo wyraźne tendencje do homogenizacji: zarówno w skali prowincji czy państw, jak i kontynentów, a nawet całego globu. Z drugiej strony kierunek działania wskazywały jezuitom strategie kulturowej akomodacji, tak bardzo charakterystyczne dla tego środowiska, a zarazem tak daleko wyprzedzające swoją epokę.
Postać Grzegorza Palamasa, najwybitniejszego teologa i filozofa Bizancjum, którego wpływu na współczesną filozofię rosyjską oraz teologię prawosławną nie sposób przecenić, jest polskim odbiorcom prawie nieznana. Pseudo-Dionizy Areopagita, druga z postaci, którym książka jest poświęcona, to również sylwetka tajemnicza do tego stopnia, że po dzień dzisiejszy trwa spór, kim był ten wyjątkowy teolog i mistyk. Natomiast bez jego Corpus Areopagiticum trudno sobie wyobrazić szeroko pojętą kulturę średniowiecza, traktaty św. Tomasza z Akwinu, a nawet architekturę gotyku.
I wreszcie zagadnienie poznania Boga, poruszane przez obydwu myślicieli, można zamknąć w jednym słowie: apofatyka, oznaczającym dokładnie odcięcie, rozumiane jako abstrakcyjne myślenie, porzucenie pojęć, proces negacji. Porządek poznawczy od ciemności ku jasności to również etapy rozwoju duchowego, o którym piszą Pseudo-Dionizy i Palamas, korzystając z ogromnej tradycji wschodniego monastycyzmu i mistyki.
Niniejsza monografia ma na celu uzupełnienie poważnej luki, jaką jest brak całościowego studium źródłowego z pełnym zestawieniem rzeczywistych nawiązań do ofiary krwawej w zachowanych tekstach tragicznych piątego wieku.
Celem publikacji jest stworzenie źródłowej podstawy do ewentualnego krytycznego przeglądu dotychczasowych interpretacji zjawiska ofiary, które dominują w nauce od lat sześćdziesiątych. Stanowi ona filologiczną fenomenologię ofiary w greckiej tragedii, obejmując wszystkie nawiązania do rytu ofiarnego w zachowanych tekstach dramatycznych – podaje ich tekst oryginalny, nowy autorski przekład, uwzględniający techniczną terminologię religijną w sensie ścisłym, oraz szeroki kontekstowy komentarz – filologiczny, kulturowy, religioznawczy i – tam, gdzie to możliwe i uzasadnione – historyczny. Jakkolwiek celem tego opracowania nie jest ani potwierdzanie, ani obalanie istniejących teorii ofiary w ogólności, czy też koncepcji roli ofiary w tekstach dramatycznych w szczególności, to jednak nie można uniknąć odniesień do rozległej literatury przedmiotu.
Praca ta powstała w ramach projektu „Ofiara krwawa w Grecji starożytnej w świetle danych filologicznych”, realizowanego w Uniwersytecie Jagiellońskim.
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?
