Katarzyna Spurgjasz, Między światami. Historia śląskiego kantora i jego muzycznej kolekcji w czasach przemian wyznaniowych (1654-1707) Odkryta niedawno kolekcja rękopisów muzycznych należała do Joannesa Chrysostomusa Zalaskiego, kantora pracującego w drugiej połowie XVII wieku w trzech śląskich miastach: Prusicach, Namysłowie i Brzegu. Jego życie i działalność przypadły na czasy rekatolizacji przemian wyznaniowych narzuconych przez władze polityczne po wojnie trzydziestoletniej. Gromadzony przez niego repertuar obejmuje utwory kompozytorów lokalnych i szeroko znanych, związanych ze środowiskami katolickimi i luterańskimi, działających na Śląsku, w Czechach, w Rzeczypospolitej, Szwajcarii i Italii; ponad połowa kompozycji zachowana jest unikatowo. Niniejsza książka prowadzi od mikrohistorii kantora i jego muzycznej kolekcji, przez kontekst historyczno-kulturowy trzech miast, w których działał, a następnie przez analizę repertuaru oraz wynikających z niego odniesień aż po szerszą panoramę kultury muzycznej w czasach przemian wyznaniowych.
Szósty tom serii Musica Revelata zawiera edycję cennego zabytku muzyki polskiego Oświecenia kantatę autorstwa Macieja Kamieńskiego do słów Adama Naruszewicza, skomponowaną na zamówienie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego z okazji uroczystości odsłonięcia pomnika Jana III Sobieskiego w Łazienkach Królewskich we wrześniu 1788 roku. Rękopiśmienna partytura kompozycji zachowała się w zbiorach Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. Autorem przedkładanej edycji jest Michał Jagosz, absolwent Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego i uczestnik Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Warszawskiego.
Katalog kolekcji muzycznej Joannesa Chrysostomusa Zalaskiego zawiera opisy ponad stu utworów zachowanych w blisko dwudziestu rękopisach, gromadzonych przez kościelnego kantora w drugiej połowie XVII wieku. Kolekcja licząca zapewne pierwotnie znacznie więcej źródeł kompletowana była we wszystkich trzech miejscach pracy Zalaskiego: Prusicach, Namysłowie i Brzegu; mimo niepełnego stanu zachowania stanowi dziś cenne świadectwo kultury muzycznej Śląska w czasach przemian wyznaniowych po wojnie trzydziestoletniej. Rekordy katalogowe zawierają szczegółowe opisy rękopisów i zawartych w nich utworów, z uwzględnieniem konkordancji, źródeł tekstu oraz incipitów muzycznych w formie partyturowej.
Rozmowy o języku włoskim to pierwsze polskie tłumaczenie dialogu Prose della volgar lingua. Pietro Bembo zawarł w nim (fikcyjne) rozmowy, jakie toczyć się miały w Wenecji u progu XVI w. między jego przedwcześnie zmarłym bratem Carlem, Ercolem Strozzim, Giulianem deMedici i Federikiem Fregosem. Wydane w 1525 r. dzieło odegrało fundamentalną rolę w procesie kodyfikacji języka włoskiego, wyznaczając normatywny model języka literackiego i stając się punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń gramatyków i pisarzy. Na szczególną uwagę zasługują reguły naśladowania klasyków, które na długi czas utrwaliły wysoką pozycję Petrarki jako mistrza poezji i Boccaccia jako mistrza prozy. Przekład, autorstwa Barbary Sosnowskiej, Romana Sosnowskiego i Marty Wojtkowskiej-Maksymik poprzedzony został wstępem (Romana Sosnowskiego, Marty Wojtkowskiej-Maksymik, Martyny Osuch), opatrzony komentarzami i Słowniczkiem oraz Indeksem osób. *** Seria Dawna Literatura Włoska. Studia i Źródła ma w swym założeniu przybliżać polskiemu czytelnikowi, w pełniejszym niż dotąd zakresie, literackie dziedzictwo Italii XVIXVIII w., która, mimo swej politycznej słabości i zmiennych, nierzadko burzliwych, losów, odegrała trudną do przecenienia rolę w ukształtowaniu kulturowego oblicza wczesnonowożytnej Europy. W zaplanowanej na szereg tomów serii ukazywać się będą zarówno pojedyncze naukowe rozprawy naświetlające rozmaite aspekty piśmiennictwa dawnej Italii, z uwzględnieniem jego silnych związków z ówczesną literaturą polską, jak i przekłady włoskich tekstów literackich.
Monografia Ewy Hauptman-Fischer poświęcona jest bogatej kulturze muzycznej śląskich klasztorów cysterskich od momentu powstania prowincji w 1651 roku aż po jej kasatę w 1810. W oparciu o obszerny materiał źródłowy ukazana została współistniejąca z chorałem gregoriańskim praktyka muzyki wokalno-instrumentalnej w siedmiu klasztorach (Lubiąż, Henryków, Kamieniec, Krzeszów, Jemielnica, Rudy i Trzebnica) oraz zrekonstruowane zostało życie muzyczne cysterskich wspólnot. Muzyka nie ograniczała się wyłącznie do liturgii towarzyszyła również uroczystościom pozaliturgicznym, wydarzeniom wspólnotowym, rekreacji zakonnej i wizytom gości, stając się integralnym elementem codziennego życia klasztorów. Autorka odtworzyła repertuar wykonywany w poszczególnych opactwach, skład zespołów wokalno-instrumentalnych oraz wykorzystywane instrumentarium. W aneksie książki zamieszczono słownik kantorów, organistów i regensów chóru działających w badanych klasztorach, który znacząco poszerza wiedzę o środowisku muzyków związanych z klasztorami. Efektem badań jest fascynująca rekonstrukcja życia muzycznego śląskich cystersów jego organizacji, praktyki wykonawczej i repertuaru ukazująca klasztory nie tylko jako ośrodki kultury duchowej, lecz także jako ważne centra życia artystycznego barokowego Śląska.
Sprawa wielkiego kniazia moskiewskiego (1571) to pamflet wymierzony w Iwana IV Groźnego, a zarazem fundamentalna jako historyczne źródło, najwcześniejsza z trzech relacji naocznych świadków terroru opryczniny w państwie moskiewskim. Pełna drastycznych szczegółów, atrakcyjna literacko opowieść Schlichtinga nie jest antymoskiewską diatrybą ani paszkwilem na przyzwyczajonych do ucisku i niewoli Moskwicinów to krwawy portret despotycznego władcy, szlachtującego własnych niewinnych poddanych. Przeznaczona pierwotnie na polsko-litewski rynek wewnętrzny miała Sprawa odstręczyć litewską szlachtę i magnaterię od konszachtów z carem, którego terror opisany został jako wymierzony właśnie przeciw kniaziom, bojarstwu i służebnej szlachcie. Narracja utworu toczy się chaotycznie, wbrew chronologicznemu porządkowi wydarzeń, ukazując wedle logiki retorycznej gradacji opryczny terror i coraz dziksze postępki wielkiego kniazia. Przypomina to zapis ustnej opowieści (lub stylizację na taki), której podmiot przedstawia to, co mu się właśnie przypomniało. Możliwe też, że utwór zorganizowany jest celowo naprzemiennie, raz nasycony rosnącym patosem, to znów ironią i groteską, utrzymując na oba sposoby uwagę czytelnika na nieprzewidywalnej postaci Groźnego.
Pośród imponujących budowli, które dokumentują wielkość antyku, archeolodzy na obszarach cesarstwa rzymskiego odnajdują także pozostałości toalet i latryn. Nie wspomina się o nich w opracowaniach typu życie codzienne, a przecież to właśnie grecko-rzymskie miasta, jako pierwsze w historii, zostały wyposażone w zadziwiająco zaawansowane systemy sanitarne, niedoścignione w swych wyrafinowanie skutecznych rozwiązaniach aż do XIX i XX wieku. Nie tylko innowacje technologiczne budzą nasze zdumienie. Oto toalety były w Rzymie rzeczywiście publiczne, bowiem jedna osoba siedziała obok drugiej, bez żadnej intymności! Umawiano się tu na spotkania ze znajomymi i nic nie zakłócało ożywionych rozmów, toczących się w otwartych latrynach. Możemy zajrzeć do tych miejsc ustronnych, ponieważ czynności wykonywane w toalecie stały się zarówno przedmiotem mniej lub bardziej subtelnych żartów i kpin, jak i tematem uczonych zaleceń i porad służących zdrowiu. Refleksy jednych i drugich znajdujemy nie tylko na murach toalet, lecz także m.in. w dziełach ateńskiego komediopisarza Arystofanesa czy arbitra elegancji Petroniusza, którego znamy choćby z Sienkiewiczowskiego Quo vadis. Zapraszamy do podróży po starożytnym świecie, na przechadzkę w te rejony, w których polski Czytelnik jeszcze nigdy nie był, a przy tym nieangażującą zmysłów słuchu i węchu, aby odkryć rzeczywistość ludzi antyku z perspektywy miejsca, do którego nawet Cezar z Pompejuszem chadzali piechotą.
Tom 46 "Biblioteki Dawnej Literatury Popularnej i Okolicznościowej" w opracowaniu Radosława Grześkowiaka zawiera Fraszki (1586) Melchiora Pudłowskiego. Swe dworskie epigramaty wzorował na poezji antycznej (anakreontyki, elegicy rzymscy) i nowołacińskiej (Andrea Alciato, Andrzej Krzycki, Klemens Janicjusz), jego głównym źródłem inspiracji była jednak twórczość czarnoleska. Humanistyczny zbiór Pudłowskiego nie tylko stanowi najwcześniejsze naśladownictwo Fraszek Kochanowskiego, ale też jako bodaj jedyny miał ambicję naśladować złożoność jego lirycznych tonów, żarty i satyryczne docinki przeplatając zadumą nad mechanizmami rządzącymi światem.
Praca stanowi kompendium wiedzy o jezuickich tłumaczeniach Biblii, jest to opracowanie jak dotąd najobszerniejsze i najbardziej wszechstronne, kreślące szeroki kontekst tego dzieła na tle epoki, zawierające oryginalne wyniki badań i nowe rozwiązania postawionych problemów. Wszystko to zostało ubrane w dobrą polszczyznę i precyzyjnie opisane we współczesnych kategoriach literaturoznawczych i językoznawczych. Z całą pewnością praca ta wejdzie na stałe do klasyki naukowej literatury na temat tzw. Biblii Wujka i przez wiele lat będzie stanowiła punkt odniesienia dla innych badaczy.Z recenzji ks. dr. hab. Rajmunda Pietkiewicza
Pałac Leszczyński (1643, 1645) to utwór panegiryczny ułożony z okazji objęcia urzędu starosty generalnego Wielkopolski przez Bogusława Leszczyńskiego. Pochwałę magnata i jego rodu włączył autor w alegoryczną wizję pałacu Sławy, wzniesionego na poznańskim rynku podczas uroczystego wjazdu do miasta. We wspaniałej budowli znajduje się komnata z wizerunkami zasłużonych dla ojczyzny i Kościoła Wieniawitów, stanowiąca alegorię nieśmiertelnej glorii. W wyimaginowanym pałacu bogini wygłasza też laudację nowego generała oraz podejmuje bankietem przybyłych na ceremonię gości.Obecne, drugie wydanie Pałacu Leszczyńskiego przygotowano na podstawie odnalezionego w Szwecji egzemplarza pierwodruku. Opatrzono je nowym wstępem, poprawiono objaśnienia i słownik.
Annibale Orgas należy do grona tych włoskich twórców, którzy na trwałe zapisali się w dziejach kultury muzycznej XVII-wiecznej Rzeczypospolitej. Był pierwszym kapelmistrzem wokalno-instrumentalnej kapeli katedralnej na Wawelu, a później także prepozytem kolegium rorantystów. Zajmował więc najbardziej prestiżowe stanowiska w środowisku muzycznym Krakowa. Jego autorski zbiór Sacrarum cantionum (Roma 1619) zawiera 23 motety przeznaczone na 48 głosów wokalnych i basso continuo. Pod względem stylistycznym kompozycje te reprezentują jeden z nurtów charakterystycznych dla okresu, w którym powstały. Są to utwory wyrosłe na gruncie późnorenesansowej tradycji motetowej, adaptujące jednak w mniejszym lub większym stopniu elementy nowej barokowej stylistyki.
Bułgarzy szczycą się pewną legendą. Według niej, Bułgar podczas rozdawania krain pracował pieczołowicie cały dzień i nie słyszał, kiedy Bóg wzywał go do siebie. Spóźnił się i usłyszał, że Stwórca zdążył już rozdać wszystkie tereny. Smutny już miał odchodzić, kiedy Bóg zawołał go z powrotem i w nagrodę za pracowitość ofiarował mu kawałek raju, który chciał zostawić sobie. Tym rajem miała być Bułgaria.Czy tak jest rzeczywiście? O Bułgarii, o podróżach po jej krańcach, o bułgarskiej mentalności, kulturze, tradycjach i zwyczajach opowie Wam w swojej relacji podróżniczej, przeplatanej opowieściami o spotkaniach z mieszkańcami, humorem i ciekawostkami - Marta Gajęcka - z wykształcenia i zamiłowania bułgarystka, pasjonatka podróżowania, bushcraftu i urban exploringu.
Table of Contents
Robert Parker (University of Oxford) Introductory Remarks
Scott Scullion (University of Oxford)
Penal Sacrifice
Włodzimierz Lengauer (University of Warsaw)
Piety and Sacrifice in Greek Religion
Gunnel Ekroth (Uppsala University)
Holocaustic sacrifices in ancient Greek religion:
Some comments on practice and theory
Vinciane Pirenne-Delforge (University of Liège)
Pure and Impure Ancestors at Selinous: a note on Greek theology
Richard Seaford (University of Exeter)
On Vedic Sacrifice, and its Differences from Greek Sacrifice
Krzysztof Bielawski (Jagiellonian University)
Animal Sacrifice in Eleusinian Inscriptions of the Classical Period
Bartłomiej Bednarek (University of Warsaw)
Whole and ground: krithai and alphita. Prolegomena
Przemysław Biernat (Jagiellonian University)
Sacrificial bricolage in Plato's Critias
Lech Trzcionkowski (Jagiellonian University)
Sacrificial Terminology and the Question of Tradition
and Innovation in Greek Animal Sacrifice
Porfiriusz z Tyru, neoplatonik, wybitny intelektualista okresu Cesarstwa Rzymskiego, znany jest jako zwolennik i propagator tradycyjnej religii pogańskiej w czasach wzrastającej dominacji chrześcijaństwa. REINKARNACJA U PORFIRIUSZA Z TYRU: Z DODANIEM TRAKTATU DO GAUROSA CZYLI JAK DUSZA OŻYWIA EMBRIONY ORAZ FRAGMENTÓW jest pierwszą monografią na temat wędrówki dusz w neoplatonizmie III wieku. Według pisarzy wczesnochrześcijańskich Porfiriusz odrzucił doktrynę platońsko-pitagorejską, zgodnie z którą dusze rozumne wcielają się co 1000 lat w ludzi lub w zwierzęta, na rzecz rewizji chaldejskiej, według której dusze ludzkie wcielają się w ludzi, ale nie w zwierzęta. Autorka Ewa Osek udowadnia, że nie jest to prawdą, gdyż Porfiriusz do końca życia nie zmienił poglądów na temat reinkarnacji, trwając przy tradycyjnych dogmatach pitagorejskich. DO GAUROSA CZYLI JAK DUSZA OŻYWIA EMBRIONY to traktat przypisywany lekarzowi Galenowi z Pergamonu, lecz faktycznie napisany przez filozofa Porfiriusza z Tyru w latach 270275. Problematyka apokryfu wpisuje się w dyskusję na temat metempsychozy przedstawionej w niniejszej monografii. Traktat Do Gaurosa w przekładzie autorskim, pierwszym na język polski, został zamieszczony wraz z greckim tekstem oryginalnym w drugim tomie książki. FRAGMENTY są wyborem tekstów źródłowych dotyczących transmigracji, inkarnacji i animacji. Pochodzą one z kilku innych traktatów Porfiriusza, m.in. komentarza do mitu Era u Platona, o Styksie i o duszy, a także z pism wcześniejszych autorów komentowanych przez Porfiriusza, m.in. Platona, Heraklidesa Pontyjskiego, Plutarcha, Numeniusza, Plotyna, jak również z późniejszych referujących poglądy Porfiriusza, m.in. Jamblicha, Nemezjusza, Proklosa, Makrobiusza, Stobajosa, Eneasza Sofisty, Damascjusza, Psellosa. Fragmenty w tłumaczeniu autorskim zostały włączone do drugiego tomu publikacji i są prezentowane w układzie bilingwicznym: grecko-polskim lub łacińsko-polskim.
Pochodząca z węgierskiego rodu Arpadów Elżbieta, małżonka landgrafa Turyngii Ludwika IV, a poprzez rodzinne koligacje spokrewniona również z księżnymi polskimi, cieszy się zasłużoną sławą nie tylko w swej ojczyźnie, ale jest popularną świętą w całej niemal Europie (). Profesor Bernadetta Puchalska-Dąbrowska, która od lat zajmuje się jej biografią i jest autorką licznych artykułów na jej temat, przedstawia obecnie pracę, która szeroko dokumentuje jej życie, czasy i pochodzenie kultu. Książka jest nader starannie przygotowaną publikacją, opartą przede wszystkim na źródłach, które zostały znakomicie wykorzystane. Celem pracy prof. Puchalskiej-Dąbrowskiej jest, jak pisze, przedstawienie wizerunku świętej Elżbiety w polskim piśmiennictwie religijnym epok dawnych, i to stwierdzenie znajduje pełne odzwierciedlenie w prezentowanej publikacji. () Biografia świętej jest też okazją do szerokich ekskursów o charakterze kulturoznawczym, jak ten o roli zamku Wartburg. Ważną cechą pracy jest zamieszczenie w niej obszerniejszych nieraz fragmentów dokumentujących charakter i działalność świętej, jak na przykład słynnego zbioru hagiograficznego Złotej legendy Jakuba de Voragine, będącego najpopularniejszym źródłem wiedzy o księżnej Turyngii w średniowiecznej Polsce. Książka posiada również aneks zawierający przekłady m. in. zeznań czterech służących świętej Elżbiety, będących częścią dokumentacji w procesie kanonizacyjnym.(Prof. dr hab. Jerzy Wojtczak-Szyszkowski)
W greckiej i łacińskiej „pogańskiej” literaturze okresu I-IV w. spotykamy kilka intrygujących scen przywrócenia do życia osoby uznanej za zmarłą. Najsłynniejszą zawiera fikcyjna biografia legendarnego mędrca i filozofa Apolloniosa z Tiany autorstwa Flawiusza Filostratosa.
Wokół nich od dawna toczy się ożywiona dyskusja badawcza: czy i na ile można je opisać wypracowaną na gruncie tradycji biblijnej i chrześcijańskiej kategorią „zmartwychwstania”, a nawet, czy przypadkiem nie zostały one wprost zainspirowane myślą chrześcijańską lub chęcią kryptopolemiki z niedawno powstałą religią? Dotyka ona również szerszego problemu: czy rzeczywiście koncepcję powrotu do życia w ciele należy traktować jako element zupełnie obcy i nieznany we wcześniejszej tradycji grecko-rzymskiej?
Książka stanowi nie tylko próbę zmierzenia się z tymi problemami, ale i odpowiedzi na pytanie: jak wyobrażano sobie możliwość przekroczenia cielesnej bariery między śmiercią a życiem w uniwersum antycznych przekazów i opowieści?A także: na ile literackie wizje ożywień i wskrzeszeń odbijały (lub nie) konkretne przekonania związane z mentalnością, religijnością i światem praktyk magicznych owej epoki?
Zachowany dorobek kompozytorski Annibale Orgasa (15851629) pierwszego kapelmistrza wokalno-instrumentalnej kapeli katedralnej na Wawelu obejmuje, obok dzieł ze zbioru Sacrarum cantionum (FMP C/XII, http://sublupa.pl/pl/p/Sacrarum-cantionum-liber-primus/374), dwa utwory bożonarodzeniowe na osiem głosów i organy (Angelus ad pastores ait i Hodie Christus natus est), czterogłosowy motet a cappella De Sancto Stanislao o incipicie Vir inclite Stanislae oraz niekompletny przekaz motetu De Sancto Martino o incipicie Deus noster. Orgas był także autorem kompozycji okolicznościowych związanych z ważnymi wydarzeniami historycznymi. Do naszych czasów przetrwały, niestety wyłącznie w postaci tekstów słownych, dwa tego typu utwory: Ode inter declamationem, qu cohortabamur nostros ad arma contra Turcam strenu capienda, decantata oraz Ode inter declamationem epitaphiam, qu laudabantur ij, qui cecidre in bello contra Turcam, decantata.W niniejszym tomie publikujemy wyżej wymienione utwory, jak również teksty słowne ód okolicznościowych.
Ciało w myśli filozoficznej"" Merleau-Ponty'ego jest kolejną próbą pochylenia się nad dorobkiem czołowego myśliciela francuskiego, który wywarł niezaprzeczalny wpływ na rozumowanie współczesnej myśli filozoficznej.Studium naukowe ks. Remigiusza Króla wprowadza czytelnika w szerokie universum teoretyczno-problemowe, obejmujące swym zakresem ciało w myśli filozoficznej Merleau-Ponty'ego.Ciało i z nim związana cielesność jest usytuowana w świecie i wchodzi zarazem we wzajemną zależność zmysłów i intelektu podczas konstruowania, formowania i kreowania rozumienia podmiotu, jakim jest człowiek w swej cielesności.Tym samym ciało staje się miejscem debiutu, początku, powstania i rozwoju podmiotowości, posiadającej w sobie poczucie bycia kimś z jasno określoną tożsamością. Ta zaś człowieka odróżnia od innych jednostek ludzkich. W ramach tej podmiotowości człowiek dokonuje świadomych wyborów na drodze prowadzącej do samorozwoju.
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?
