Tom PDD 1959 jest piętnastym tomem opublikowanym w ramach serii Polskie Dokumenty Dyplomatyczne. Podstawę źródłową publikacji stanowią dokumenty wytworzone przez MSZ (zarówno przez centralę jak i przez placówki) przechowywane w Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz materiały partyjne (wytworzone przez Biuro Polityczne, Sekretariat KC, Kancelarię Sekretariatu czy Komisję Zagraniczną KC) przechowywane w Archiwum Akt Nowych.
Zdecydowana większość dokumentów to materiały tajne dotychczas niepublikowane (tylko 9 spośród 460 dokumentów zamieszczonych w tomie jest znanych z wcześniejszych edycji źródłowych).
Najwięcej dokumentów umieszczonych w tomie dotyczy działań Polski w płaszczyźnie wielostronnej. Pierwsza połowa roku została zdominowana przez (nieudane) starania o udział polskiej delegacji w obradach genewskiej konferencji ministrów spraw zagranicznych. Sukcesem natomiast zakończyły się działania na rzecz uzyskania poparcia dla kandydatury PRL w wyborach do Rady Społeczno-Gospodarczej i Rady Bezpieczeństwa ONZ. Prowadzone były także prace propagujące inicjatywę w sprawie utworzenia strefy bezatomowej (tzw. plan Rapackiego)
W relacjach dwustronnych zwracają uwagę działania na rzecz uznania polskiej granicy zachodniej, a za najważniejsze wydarzenie w tej sprawie uznać należy oświadczenie de Gaulle’a z 25 marca. Natomiast do najważniejszych wizyt, które odbyły się w 1959 r. zaliczyć należy wizyty I sekretarza KC KPZR Nikity Chruszowa i wiceprezydenta USA Richarda Nixona w Polsce.
Poza indeksem osobowym i rozbudowanym indeksem rzeczowym w tomie umieszczono także aneksy zawierające informacje o strukturze MSZ oraz wykaz ważniejszych umów dwustronnych zawartych przez PRL i wykaz umów wielostronnych ratyfikowanych przez PRL w roku 1959.
Kolejny tom serii wydawniczej Polskie Dokumenty Dyplomatyczne ukazuje działania polskich dyplomatów w 1975 r.
Do najistotniejszych wydarzeń w polskiej polityce zagranicznej tego roku należało osiągnięcie porozumienia z RFN w sprawie tzw. umowy rentowej i umowy kredytowej oraz podpisanie zapisu protokolarnego umożliwiającego wyjazd z PRL do RFN 125 tysięcy osób w ciągu 4 lat.
Przez cały rok 1940 dominującą troską rządu RP był los obywateli polskich - zarówno pozostających w okupowanym kraju, wysiedlanych przez okupantów, jak i rzesz uchodźców. Stałym elementem prac rządu były starania o uzyskanie wsparcia finansowego i pomocy humanitarnej dla wszystkich tych grup ludności, a także nieustające wysiłki zmierzające do uzyskania możliwości wyjazdu uchodźców do państw niezagrożonych.
Kolejny tom z serii Polskie Dokumenty Dyplomatyczne. W 1977 r. PRL stała się przedmiotem zachodniej krytyki z powodu nieprzestrzegania praw człowieka. Rosnące znaczenie tego problemu w stosunkach międzynarodowych miało związek z rozpoczętym wówczas spotkaniem przeglądowym KBWE w Belgradzie, gdzie jednym z głównych tematów stało się łamanie przez "państwa demokracji ludowej" zobowiązań z tzw. trzeciego koszyka Aktu końcowego z Helsinek. Z kwestią praw człowieka łączyły się wysiłki dyplomacji, by wzmocnić pozycję międzynarodową PRL, osłabioną po kryzysie 1976 r. Jak się wydaje, intensywne kontakty międzynarodowe na najwyższym szczeblu (wizyty I sekretarza KC PZPR we Francji i Włoszech, wizyty w Polsce szacha Iranu, belgijskiej pary królewskiej, kanclerza RFN oraz prezydenta USA) służyć mały właśnie temu celowi.
Tom PDD 1976 wydany pod redakcją Piotra Długołęckiego zawiera 417 dokumentów ilustrujących działania polskiej dyplomacji w 1976 r. Dokumenty te, wytworzone głównie przez MSZ i przez Komitet Centralny PZPR to materiały tajne, dotychczas niepublikowane, odzwierciedlające działania polskich władz w połowie „Dekady Edwarda Gierka”.
Polskie Dokumenty Dyplomatyczne to źródła pisane dotyczące stosunków Polski z zagranicą wytworzone przez polskie organy władzy, instytucje publiczne, prasę, partie polityczne i inne organizacje społeczne, jak również dokumenty przechowywane w zespołach archiwalnych tych podmiotów.
Kolejny (ósmy) tom serii wydawniczej Polskie Dokumenty Dyplomatyczne składa się z 335 dokumentów ilustrujących działania polskich dyplomatów w 1931 roku.
Do najważniejszych wydarzeń tego roku należy zaliczyć ogłoszony w marcu (ostatecznie niezrealizowany) projekt niemiecko-austriackiej unii celnej, moratorium prezydenta USA Herberta Hoovera na wszystkie międzynarodowe płatności z tytułu reparacji i długów oraz rozpoczętą 18 września agresję Japonii w Mandżurii. Wiele uwagi poświęcono także przygotowaniom do Międzynarodowej Konferencji Rozbrojeniowej w Genewie (obrady rozpoczęto 2 lutego 1932 r.)
Za istotne uznać należy również kontakty Polski z Ligą Narodów w sprawie tzw. rozbrojenia moralnego oraz skarg mniejszości narodowych.
W stosunkach bilateralnych Polski warto zwrócić uwagę na próby poprawy relacji z Niemcami, na odnowienie sojuszu z Rumunią czy tez na konflikt z Łotwą dotyczący spraw mniejszościowych. W relacjach z ZSRR najistotniejsze były negocjacje zmierzające do podpisania w 1932 roku paktu o nieagresji. Rok 1931 w polskie polityce zagranicznej zakończyła grudniowa wizyta ministra spraw Zagranicznych Augusta Zaleskiego w Wielkiej Brytanii
Polityka zagraniczna PRL w 1974 roku nie ulegała większym zmianom. Podobnie jak w roku poprzednim, najwięcej uwagi poświęcono stosunkom z RFN - trwały negocjacje polityczne i gospodarcze, prowadzone były ustalenia w sprawie wizyty Edwarda Gierka.
Błyskotliwy przegląd najważniejszych teorii strategicznych w historii, począwszy od użycia podstępu przez Dawida przeciwko Goliatowi, po współczesne wykorzystanie teorii gier w ekonomii, ten mistrzowski tom podsumowuje całe życie refleksji nad strategią. Zakres narracji Freedmana jest niezwykły, przechodząc od zaskakująco zaawansowanej strategii praktykowanej w grupach naczelnych, przez przeciwstawne strategie Achillesa i Odyseusza w Iliadzie, strategiczne porady Sun Tzu i Machiavellego, wielkie innowacje wojskowe barona Henri de Jomini i Carla von Clausewitza, ugruntowanie rewolucyjnej strategii w walkach klasowych przez Marksa, wgląd w strategię korporacyjną znaleziony u Petera Druckera i Alfreda Sloana oraz wkład czołowych naukowców społecznych zajmujących się strategią dzisiaj. Autor zauważa, że podstawową kwestią strategii jest to, czy można manipulować i kształtować nasze otoczenie, zamiast po prostu stać się ofiarą sił pozostających poza naszą kontrolą. Raz po raz Freedman pokazuje, że nieodłączna nieprzewidywalność tego środowiska - podlegająca przypadkowym wydarzeniom, wysiłkom przeciwników, błędom przyjaciół - stanowi wyzwanie i dramat strategii. Armie, korporacje czy narody rzadko przechodzą od jednego przewidywalnego stanu rzeczy do drugiego, ale zamiast tego czują swoją drogę przez szereg stanów, z których każdy nie jest do końca tym, czego się spodziewano, wymagając ponownej oceny pierwotnej strategii, w tym jej ostatecznego celu. Tak więc obraz strategii, który wyłania się z tej książki, jest płynny i elastyczny, regulowany przez punkt wyjścia, a nie punkt końcowy.
Pierwsza afrykanistyczna książka w dorobku PISM: „Sudan Południowy – państwo pozorne” Jędrzeja Czerepa. Stanowi ona wnikliwą analizę dysfunkcyjności tego – wciąż jeszcze – najmłodszego państwa świata, które uzyskało niepodległość w 2011 r. Jego najnowszą historię naznaczył fascynujący ciąg zderzeń nietrafionych wyobrażeń świata zewnętrznego, projektującego wyidealizowany obraz ludu pragnącego wolności, z realiami. Te w ostatnich 40 latach kształtowała unikalna, zmilitaryzowana kultura polityczna, zrodzona z historii kraju wielokrotnie skolonizowanego, społeczeństwa nieidentyfikującego się z państwem, a rozwinięta przez doświadczenie dominacji klasy partyzanckiej we wszystkich dziedzinach życia publicznego. Autor przybliża niepisane, ale fundamentalne zasady życia społecznego i politycznego Sudanu Południowego, bez których znajomości nie sposób zrozumieć posunięć jego władz ani prognozować przyszłości.
Książka Marcina Wojciechowskiego pozwala zrozumieć Białoruś taką, jaka ona jest. Autor zastrzegł na wstępie, że nie jest to dziennik, reportaż ani praca politologiczna. Odnajdziemy w tej opowieści okruchy wszystkich tych gatunków literackich. Jest to zapis myśli i refleksji okraszonych anegdotą, a zarazem zwierzenia doświadczonego korespondenta i profesjonalnego dyplomaty; prezentacja ludzi, faktów i zdarzeń uchwyconych w określonym miejscu i czasie przez obserwatora życzliwego Białorusi i jej mieszkańcom.
Prof. dr hab. Adam Daniel Rotfeld, Uniwersytet Warszawski, Były Minister Spraw Zagranicznych RP
Mało kto w Polsce poznał Białoruś lepiej niż Marcin Wojciechowski, który spędził w tym kraju osiem lat jako dyplomata. Efektem jest książka o państwie i narodzie w niezwykle trudnym momencie swojej historii. Widać w niej połączenie głębokiej wiedzy i praktycznego doświadczenia z umiejętnością bacznych obserwacji i przystępnego zamienienia ich w słowa. Wyszedł z tego obraz niezwykle realistyczny, na którym widać znacznie więcej ciemnych chmur ze wschodu niż przebijających się promieni z zachodu.
Wojciech Konończuk
Dyrektor Ośrodka Studiów Wschodnich
Niezależnie od poglądów, merytorycznego przygotowania czy zajmowanego stanowiska książka „Myśl i strategia” Sławomira Dębskiego jest niezbędna dla zrozumienia wektorów polskiej polityki zagranicznej ostatnich trzech dekad. Idee, interesy i geopolityczne imperatywy znajdują wyrafinowanego interpretatora, który zawsze potrafi znaleźć właściwa metodę, aby jeśli nie przekonać czytelnika, to na pewno zainspirować go do myślenia. prof. dr hab. Zbigniew Rau Minister Spraw Zagranicznych RP w latach 2020–2023 Książka Sławomira Dębskiego przedstawia ostatnie 25 lat jako czas napięć, tarć, ryzyk i procesów ścierania się interesów i idei. Zawarte w niej eseje nie tylko stanowią chronologiczny zapis tych wydarzeń, ale dzięki swej celności i trafności wytrzymują doskonale próbę czasu. Gruntowna wiedza, solidny warsztat analityczny, dobry język czynią ten zbiór lektura obowiązkowa dla tych, którzy chcą zrozumieć kontekst zarówno polskiej myśli, jak i strategii. gen. Rajmund Andrzejczak Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w latach 2018–2023 To, co czyni te swoista kronikę szczególnie wartościowa, to głębia historycznej perspektywy, pozwalająca wyjść daleko poza opłotki doraźnej publicystyki, a także suwerenny ton autora. To nie jest ton „pawia” ani „papugi”, ale głos krytycznego analityka zadań, dokonań i niedokonań polskiej polityki zagranicznej, a także – kiedy trzeba – arogancji i ignorancji niektórych zachodnich komentatorów przemian na scenie geopolitycznej naszej części świata. prof. dr hab. Andrzej Nowak Uniwersytet Jagielloński, Polska Akademia Nauk Pięćdziesiąt esejów historyka i znawcy problematyki międzynarodowej Sławomira Dębskiego to przykład profesjonalizmu oraz koncepcyjnego i strategicznego myślenia, które z upływem czasu nie traci na wartości. Lektura tomu ułatwia zrozumienie źródeł i konsekwencji nowych wyzwań, ryzyka i zagrożeń, jakie towarzysza procesom przemian we współczesnym świecie. prof. dr hab. Adam Daniel Rotfeld Minister Spraw Zagranicznych RP w latach 2003–2005, UW, Wydział „Artes Liberales”
Doniesienia o kolejnych próbach nuklearnych i rakietowych Korei Północnej, stanie zdrowia jej przywódcy, napięciach na linii KRLD–USA, postawie Chin wobec północnokoreańskiego sąsiada i dylematach polityki Korei Południowej wzbudzają zainteresowanie zarówno kręgów eksperckich, jak i opinii publicznej. Sytuacja na Półwyspie Koreańskim zyskuje na znaczeniu w warunkach pogłębiającej się globalnej rywalizacji Chin i USA. Tłumacząc zawiłości amerykańsko-chińskiego sporu o Koreę, Oskar Pietrewicz pokazuje, że koreańskie problemy są tak złożone, że niemożliwe jest rozwiązanie ich w sposób jednostronny, bez uwzględnienia interesów Chin, USA oraz Korei Południowej i Korei Północnej.
Praca Oskara Pietrewicza jest po prostu znakomita. To świetna synteza problematyki Półwyspu Koreańskiego, pisana w sposób rzetelny, zdystansowany i merytoryczny. A jednocześnie sprawny językowo, zgodny z najlepszym anglosaskim stylem przystępności literackiej dzieł naukowych. Najważniejsze tezy są na łamach pracy dobrze uargumentowane, wywód logiczny, wnioski przekonujące, a wszystko dobrze się czyta. Do tego opisywana problematyka jest wciąż aktualna. Mówiąc wprost, Spór o Koreę to najlepsza współczesna politologiczna książka o Korei w języku polskim.
dr hab. Michał Lubina, profesor w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego
Gdy po 24 lutego 2022 r., po rosyjskiej inwazji na Ukrainę, Kreml ogłaszał kolejne przepisy, uniemożliwiające pokazywanie prawdziwej Rosji, z redakcyjnym kolegą, który także zajmuje się Wschodem, zgodnym chórem powiedzieliśmy „Do Pietrewicza na korepetycje!”. Bo Oskar Pietrewicz doskonale wie, jak zbierać informacje o zamkniętym dla świata państwie. Od wielu lat z raportów, doniesień, skrawków informacji i rozmaitych przecieków składa północnokoreańskie puzzle w rzeczywisty obraz. Wielokrotnie się o tym przekonałem, goszcząc go w swoich programach radiowych. Teraz dostajemy pozycję, która pokazuje, jak ważny w Azji Północno-Wschodniej jest Kim, postrzegany powszechnie jako śmieszny grubasek, a także rządzony przez niego kraj. Jak często bywa rozgrywającym, od którego zależą posunięcia innych państw w regionie.
Ernest Zozuń, dziennikarz, Radio 357
Oskar Pietrewicz jest analitykiem w programie Azja i Pacyfik ds. bezpieczeństwa w Azji Wschodniej, zwłaszcza na Półwyspie Koreańskim. Doktor nauk społecznych w zakresie nauk o polityce (Uniwersytet Warszawski, 2018). Absolwent Instytutu Stosunków Międzynarodowych UW. Autor książki „Krewetka między wielorybami. Półwysep Koreański w polityce mocarstw” (Warszawa 2016). Posługuje się językiem angielskim.
Doniesienia prasy zagranicznej o powstającej w 1918–1919 r. Polsce to marne źródła do badania dziejów niepodległości. Wiadomości ukazywały się w dziennikach od Atlantyku po Omsk spóźnione o dni, tygodnie lub nawet miesiące. Autorzy rzadko byli obiektywni. Treść bywała przepisywana z wiadomości agencyjnych lub – jawnie stronniczych – innych gazet. Komentarz mieszał się z opisem (często rzekomych) faktów, zależał od poglądów właściciela tytułu, jego stosunku do polityki rządu własnego kraju, sympatii ideologicznych, oceny zdolności do (prze)życia państw narodowych powstających na ruinach cesarskich imperiów.
Wartość niniejszego wyboru polega nie na odtwarzaniu faktów, ale na ich interpretacji. Dokumentuje zagraniczne poglądy o powstającej II Rzeczypospolitej, pokazuje potęgę i trwałość stereotypów, nadzieje i obawy związane z powstającą nową mapą Europy Środkowo-Wschodniej. Polska odgrywała na niej rolę kluczową. Do wyobrażeń o świecie idealnym pasowała rzadko. Jak wszystko inne, co powstawało na przełomie 1918 i 1919 r.
Książka jest cenną pozycją przedstawiającą sytuację polityczno-społeczną współczesnej Turcji. Pozwala zrozumieć zmiany zachodzące w tym kraju od proklamowania republiki po dzień dzisiejszy. Jest to na rynku wydawniczym pierwsza, tak obszerna pozycja politologiczna, opracowana z zastosowaniem nowoczesnych metod badawczych.
Znacznie poszerzone i poprawione trzecie wydanie podręcznika protokołu dyplomatycznego powstało ze względu zarówno na potrzebę wznowienia tytułu, jak i na możliwość uzupełnienia go nowymi doświadczeniami. Przykładem niedawnych zmian niech będą skutki wejścia w życie traktatu lizbońskiego dla pracy dyplomacji państw członkowskich Unii Europejskiej. Protokół to wiedza, którą ciągle poddaje się weryfikacji i którą wzbogaca się cały czas. Ambicją autora tego podręcznika było przybliżenie, a czasem nawet odczarowanie świata protokołu, by uczynić go bardziej użytecznym zarówno dla młodych dyplomatów, jak i wszystkich czytelników poszukujących odpowiedzi na pytania o właściwe formy zachowania, korespondowania, przyjmowania, ubioru czy składania wizyt.
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?
