Mija sto lat od momentu powstania jednego z najważniejszych kierunków współczesnej filozofii - filozofii analitycznej, który wywarł wielki wpływ na wszystkie nauki humanistyczne. Niniejszy leksykon, zawierający około 500 haseł rzeczowych i osobowych, pomaga czytelnikowi zarówno zrozumieć problemy tej gałęzi filozofii, jak i szybko i sprawnie uzyskać podstawowe informacje. Do każdego z nich jest podana literatura. Autorzy tekstów pochodzą z Austrii, Niemiec i Szwajcarii. Książka ukazała się przy wsparciu Programu Promocji Przekładów Goethe-Institut.

Etyczne korzenie retoryki Etyka i retoryka w dziełach Jana Pawła II Zrozumieć lepiej świat islamu. Etyka akultura i media w krajach muzułmańskich Etyka słowa a techniki argumentacyjne w dyskusjach polityków Etyczny status fikcji reklamowej

Przegląd najważniejszych różnic i zbieżności w postawie etycznej wielkich religii (judaizmu, chrześcijaństwa, islamu, buddyzmu, hinduizmu) wobec ważnych i aktualnych kwestii współczesnego świata.

Duchowe moce zwierząt Choćbyś był bogaty, jak Bill Gates... Nawet, jeśli będziesz wpływowy niczym prezydent USA... Gdybyś nawet wywierał wpływ na płeć przeciwną niczym James Bond... Nie osiągniesz pełni szczęścia. Bo prawdziwie szczęśliwy człowiek to ktoś, kto w pełni rozumie siebie i swoje potrzeby. To ktoś, kto wie, że nie będzie żałował żadnego swego czyny i cokolwiek zrobi, postąpi słusznie. To ktoś, kto czuje prawdziwą wdzięczność za każdy powiew wiatru na swym policzku. Dowiedz się, jak osiągnąć prawdziwą harmonię wewnętrzną. Poznaj język przyrody i zastosuj się do rad swych zwierzęcych opiekunów. Wykorzystaj swe niepowtarzalne zdolności. To nie przypadek, że jednym z najszczęśliwszych świętych być święty Franciszek z Asyżu, który rozmawiał ze zwierzętami. Poznaj ich mowę już dziś!

Książka jest zapisem rozważań nad problemami, które wciąż są aktualne: Czy Pan Bóg zbankrutuje? Czy Jezus jest mitem? Od małpy czy od Boga? - problem ewolucji na właściwym miejscu. Chrystus Zmartwychwstał - i co z tego? Czy religię wymyślili ludzie? Co przyroda mówi o Bogu? Fragment książki       Czy Pan Bóg bankrutuje?       Pytanie postawione w tytule tego rozważania jest prowokacyjne. Można je jednak tak sformułować w obliczu obserwowanego wycofywania myśli o Bogu z życia ludzkiego i filozoficznych twierdzeń o śmierci Boga. Czy rzeczywiście w dzisiejszym świecie nie ma miejsca dla Boga, czy jest On niepotrzebny i może odejść?       Obserwujemy postęp nauki i techniki. Człowiek coraz więcej potrafi sobie wytłumaczyć i coraz bardziej sobie wystarcza. Dlatego zachłysnął się swoją wiedzą i swoją mocą. Czasem wręcz uważa, że Bóg nie jest mu potrzebny ani do tłumaczenia świata, ani do obrony przed niebezpieczeństwami.       Tymczasem rozwój nauki obalił niesłuszne mniemanie o poznawalności całego świata. Okazuje się, że świat stanowi niezgłębioną tajemnicę, a rozum, stale ją odkrywając, nie potrafi jej przeniknąć do końca. Pod koniec XIX wieku ludzie mniemali, że ich obraz świata jest doskonały i poznanie wszystkich tajników jest tylko kwestią czasu. Odkrycia Alberta Einsteina przekonały nas, że ten XIX-wieczny obraz świata nie był ostateczny, co więcej, dziś wiadomo, że każdy obraz stworzony przez naukę jest tylko kolejnym przybliżeniem, ale nie oddaje całej rzeczywistości. Twierdzenie Kurta Godła w matematyce i zasada nieokreśloności Wernera K. Heisenberga w fizyce są naukowymi stwierdzeniami niezdolności ludzkiego rozumu do przeniknięcia całej tajemnicy świata przyrody.       Równocześnie postęp techniki doprowadza ludzkość do groźby zagłady, samounicestwienia. Okazuje się, że człowiekowi przede wszystkim potrzebna jest moralność, której brak - przy dzisiejszych możliwościach technicznych - czyni człowieka groźnym dla siebie samego.       A zatem ani nauka, ani technika nie potrafią zastąpić Boga. Poznanie istnienia głębokiej tajemnicy rzeczywistości i złożoności mechanizmu, jaki stanowi ten świat, pokazuje coraz lepiej wielkość Boga, który przenika tę tajemnicę i stworzył ten mechanizm. Człowiek potrzebuje Boga także jako oparcia dla zasad moralnych, które w dzisiejszym świecie są tak konieczne.       Dlatego pragniemy poznawać Boga i temu będą służyć nasze rozważania. Na temat katechizacji mówił kardynał Karol Wojtyła w Kalwarii 5 czerwca 1977 roku:       Nie można się zadowolić jakimś elementarnym nauczaniem, jakąś podstawową tylko katechizacją. Gdybyśmy się tym zadowolili, skazalibyśmy się na tzw. wtórny analfabetyzm religijny, który, niestety, dzisiaj w szerokich kręgach chrześcijan, mało odpowiedzialnych, pojawia się. Nauczanie musi iść w parze z różnymi stopniami i kierunkami wykształcenia. Dlatego Kościół święty prowadzi katechizację nie tylko dzieci i nie tylko młodzieży, nie tylko dorosłych, ale również prowadzi katechizację o różnych profilach.       Katecheza jest zadaniem całego Kościoła: duszpasterzy, sióstr zakonnych, które nam bardzo pomagają, ale także i rodziców, i świeckich. Trzeba nam, zwłaszcza w czasach, w których żyjemy, jeżeli mamy być wierni temu, co nam Pan Jezus powiedział, rozstając się z nami, temu, na czym oparł posłannictwo Kościoła - jeżeli temu mamy być wierni, trzeba nam sprawę katechezy, katechizacji przyjąć jako sprawę powszechną, która wszystkich nas zobowiązuje i do której wszyscy na swój sposób musimy przykładać ręce.       Trzeba, ażeby w parze z katechizacją dzieci i młodzieży szła katechizacja dorosłych. O Bogu i człowiekuSpis treści Czy Pan Bóg bankrutuje? 7 „Niebo w płomieniach" 9 Może Jezus jest mitem? - Co to jest mit? 12 Pismo Święte a Mity 15 „Kamienie wołać będą" 19 Jeżeli Jezus nie jest mitem, to co ma nam do powiedzenia? 22 Religia krzyża a sens życia 25 Krzyż a moralność człowieka 28 Krzyż a porządek społeczny 32 Czy Kościół jest ogranizacją? 36 Problem historii Kościoła 39 Papieże XX wieku 44 „Wszystkie drogi Kościoła prowadzą do człowieka" 49 „Człowiek istota nieznana" 54 Od małpy czy od Boga? 57 Problem ewolucji na właściwym miejscu 60 Skończmy z przeciwstawianiem nauki i religii 65 Horyzonty ewolucji 70 Krzyż Chrystusa moim znakiem 73 Chrystus zmartwychwstał - co z tego wynika? 77 Ciało człowieka, które ma zmartwychwstać 80 Nas dwoje i to trzecie 84 Otwarcie się na dar życia 88 Czy religię wymyślili ludzie? 92 CO TO JEST RELIGIA? 97 Rozwój religii na świecie 101 Jestem świadkiem Chrystusa 105 Istotne cechy rodziny 108 Sakrament małżeństwa 111 Etyka małżeńska 115 Małżeństwo drogą do doskonałości 118 Cały świat mówi o Bogu 121 Wiara i niewiara uczonych 125 Kosmologia i jej głos 130 Myślenie filozoficzne 133 Z rozwoju myśli filozoficznej 136 Chrześcijaństwo a filozofia 139 Święty Justyn 142 Święty Augustyn 146 Święty Anzelm 150 Wprowadzenie w myśl św. Tomasza z Akwinu 153 Ontologiczne składniki bytu 157 Ku samoistnemu istnieniu 160 Pierwsza droga św. Tomasza 163 Druga i trzecia droga św. Tomasza 166 Czwarta i piąta droga św. Tomasza 168 Degradacja pojęcia Boga 170 Przyroda mówi o Bogu 173 Problem cybernetyki 175

?Profesor Henryk Piluś podejmuje w swym studium temat, który nie był w żaden sposób opracowany. Zamierzenie i wyzwanie które staje przed Henrykiem Pilusiem jest ogromne. Miał on do dyspozycji jedynie surowy materiał do opracowania, do poznania wreszcie do interpretacji. Punktem wyjścia jest tu spotkanie chrystocentryzmu z antropocentryzmem i problem nowej koncepcji w chrześcijańskiej wizji człowieka podbudowanej ze strony współczesnych nurtów filozoficznych (?). Henryk Piluś ukazuje antropologię chrystologiczną, która znajduje swój wzór osobowy człowieka w Chrystusie, co znajduje odbicie w dokumentach papieskich upatrujących w chrystologii uzupełnienie antropologii chrześcijańskiej, a może i ogólnoludzkiej. Dopełnieniem antropologii chrześcijańskiej w ujęciu Jana Pawła II winna być historyczność człowieka wysuwana niewątpliwie pod wpływem filozofii współczesnej. Historyczność ludzka, w której nieustannie objawia się Bóg, który stwarza ludzi do wszystkich uwarunkowań historycznych, społecznych, kulturowych i kosmicznych. Historia ludzka jest historią Boga wśród ludzi i w zasadzie nie ma przeciwstawienia między sacrum a profanum?. - z recenzji ks. prof. zw. dr. hab. Jerzego Lewandowskiego

Badania terenowe są differentia specifica antropologii, zarazem jedną z podstaw etosu antropologicznego, jak i tym elementem dyscypliny, który jest najchętniej przejmowany przez nauki społeczne. Książka przybliża historię antropologicznych badań terenowych oraz konsekwencje wynikające z przedłużonego i intensywnego kontaktu z polem badawczym. Autor, unikając metodologicznego i filozoficznego żargonu, pokazuje omawiane zagadnienia na przykładzie doświadczeń antropologów. Ukazane w książce antropologiczne going native to fascynujące relacje, w których nauka styka się z przygodą. Zarazem znajomość historii metody i jej immanentnych ograniczeń to kluczowe elementy przygotowania przyszłych badaczy terenowych.

Hebrajsko- polski przekład interlinearny Pięcioksięgu to pierwsze w Polsce tego typu dzieło przybliżające najbardziej podstawowy zbiór Biblii Hebrajskiej. Księga Rodzaju, Księga Wyjścia, Księga Kapłańska, Księga Liczb oraz księga Powtórzonego Prawa otwierają całość ksiąg świętych Starego Testamentu. Na tym zbiorze, który w kanonie nosi nazwę Tora, opierają się dwa pozostałe zbiory, czyli Prorocy i Pisma. Tora jest owocem wiary biblijnego Izraela, a dzięki temu fundamentem wiary i tradycji chrześcijańskiej oraz żydowskiej. Istnieje kilkanaście tłumaczeń Pięcioksięgu i poszczególnych jego ksiąg na język polski, ale teraz otrzymujemy możliwośćdokładniejszego poznawania oryginału i porównywania istniejących przekładów. Wielką pomocą w solidnych studiach biblijnych, teologicznych oraz innych jest właśnie dosłowny przekład tekstu hebrajskiego na język polski, zaopatrzony w transliterację oraz kody gramatyczne i indeks rdzeni. Wszyscy zainteresowani Pismem Świętym i jego orędziem otrzymują możliwość samodzielnego studium, sprzyjającego rozwiązywaniu rozmaitych problemów egzegetycznych i teologicznych. Ponieważ biblia współtworzy fundamenty kultury europejskiej i światowej, interlinearny przekład Pięcioksiągu jest adresowany nie tylko do biblistów i teologów, ale do wszystkich, którzy pragną lepiej poznać korzenie, z których wyrasta nasza duchowa tożsamość. Ks. prof. dr hab. Waldemar Chorostowski

Antologia najważniejszych tekstów antropologicznych została pomyślana jako uzupełnienie podręcznika Ewy Nowickiej Świat człowieka – świat kultury. Podzielona na 9 tematycznych bloków, obejmujących w sumie 40 tekstów źródłowych, przedstawia najważniejsze nurty antropologicznego myślenia oraz kluczowe dla tej dyscypliny prace, począwszy od Lewisa Morgana, przez Marcela Maussa, Franza Boasa, Ralpha Lintona, Ruth Benedict, aż po Bronisława Malinowskiego i Claude’a Levi-Straussa.

Dionizos był jednym z najpopularniejszych bogów świata starożytnego i czczono go wszędzie tam, gdzie dotarła kultura grecka, ale tylko w Rzymie jego czcicieli spotkały represje ze strony władz. Zbieg okoliczności, czy efekt świadomej polityki.

(...) Dzisiejsza nauka cechuje się co prawda zaskakującymi fuzjami rozmaitych dziedzin (mamy wśród stypendystów informatyków-medyków czy psychologów-ekonomistów), ale generalnie publicystyka naukowa jest wąsko wyspecjalizowana, hermetyczna, psycholog adresuje swoje pisarstwo do psychologa, logik wyraża się ? by tak rzec ? w logice logików. Z tego punktu widzenia niniejsze wydawnictwo jest lekturą niepowszednią i inspirującą. Weźmy tylko rozmaitość definicji hasła świadomość. Dla teologa to nie tylko kwestia opisu, ale też pewien postulat wobec jednostki ludzkiej. W kolejnych tekstach spotykamy się ze świadomością (i nieświadomością) rozumianą bodaj najbardziej zbieżnie z potocznym pojmowaniem tego słowa ? jako właściwością umysłu człowieka, przedmiotem badań psychologii psychiatrii. Wspólna świadomość społeczności ludzkich (czy też jej deformacje) to, oczywiście, przedmiot dociekań socjologicznych. Jest i świadomość sztuczna, czyli rozważania nad nieustającym wysiłkiem naukowców, by komputer zaczął myśleć. Jest i świadomość historyczna, zapisana w pamięci dzieci, świadomość prawna czy świadomość ekologiczna pojawiają się, gdy nauka wykracza poza obserwację i nazywanie zjawisk, robi krok dalej, poddaje refleksji nie tylko stan, ale i jakość współczesnego świata. I formułuje wskazania. (...) Jerzy Baczyński, Ewa Wilk ?Polityka? (...) [Książka] uzmysławia, by nie powiedzieć uświadamia, jak wiele może być różnych podejść w badaniu zjawiska świadomości. Jest ona przedmiotem badań filozofii i socjologii przez prawo i architekturę po psychologię i neurofizjologię. Podejście interpretacyjne idzie w parze z analitycznym. Przybliżenie myśli autorytetów i zdanie sprawy ze stanu badań uzupełnione jest tekstami bazującymi na oryginalnym materiale empirycznym. To właśnie świadomość stanowi oś jednoczącą rożne perspektywy badawcze i paradygmaty myślenia. (...) Paradoksalnie, każde przybliżenie tematu zarazem go rozprasza. Jednak dzięki tej lekturze zyskujemy dodatkową wiedzę i w sumie wykonujemy znaczący ruch w górę po poznawczej spirali. prof. zw. dr hab. Michał Buchowski Uniwersytet Poznański MECENAT WYDANIA: Fundacja Tygodnika POLITYKA Fundacja ORLEN "Dar Serca" Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej PATRONAT MEDIALNY: Tygodnik POLITYKA Radio TOK FM Magazyn psychologiczny CHARAKTERY Serwis PAP NAUKA W POLSCE

Jednym z centralnych motywów pisarstwa Josepha Conrada jest konfrontacja wiedzy dyskursywnej z doświadczeniem kontekstu kulturowego. Stawiając swych bohaterów w sytuacji transgresji, pisarz pokazuje, że to, co obce, inne, nigdy nie może zostać w pełni oswojone, zinterpretowane. Conrad ostrzega, że nie wolno nam łudzić się, że istnieje spójny kulturowo świat, który można ogarnąć za pomocą uniwersalnego modelu poznawczego. Wsparta na nauce wiedza przestaje być uniwersalna, kiedy zostaje przeniesiona w obcy kulturowo kontekst lub kiedy jej dyskursy pojawiają się nieoczekiwanie w nowych konfiguracjach.

Zakryta przez ciało o refleksach platońskiej idei pamięci w kulturze współczesnej. Burek Aleksandra - filozof kultury, grecystyka, doktor nauk humanistycznych.

Historia Filozofii Fredericka Coplestona uważana jest za najlepsze i najwszechstronniejsze opracowanie dziejów europejskiej myśli filozoficznej od starożytności po czasy współczesne, jakie zostało kiedykolwiek dokonane przez jednego autora. Cechuje ją zarówno obiektywizm ujęcia tematu, jak i klarowność i przystępność języka. Pełni funkcję zarówno podręcznika akademickiego, jak i gruntownego wprowadzenia w dzieje filozofii dla każdego kto jest zainteresowany historią kultury europejskiej. Obecna edycja została uzupełniona dwoma dodatkowymi tomami poświęconymi filozofii rosyjskiej oraz empiryzmowi logicznemu i egzystencjalizmowi.10 tom,podejmujący temat filozofii rosyjskiej,dopełnia edycję monumentalnego dzieła brytyjskiego jezuity poświęconego euro-atlantyckiej historii filozofii.Rosyjska myśl filozoficzna wymyka się przyjętym na Zachodzie kryteriom uznawania danej problematyki za filozoficzną.Copleston w pełni świadomie włącza tu wątki z zakresu historii idei,historii teorii społecznych,a także historii myśli religijnej.Jego praca obejmuje zarówno okres sprzed rewolucji bolszewickiej,jak i oficjalną filozofię w Związku Radzieckim oraz myśl filozoficzną na uchodźstwie.

Edmund Baka absolwent Instytutu Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, obecnie asystent w Katedrze Porównawczych Studiów Cywilizacji UJ, współpracuje również z Katedrą Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ. Od wielu lat ćwiczy chińskie sztuki walki Taijiquan i Baguazhang Biorąc pod uwagę bogatą i rzetelną faktografię, spoistą do granic możliwości siatkę kategorialną i wielki wysiłek interpretacyjny, mając na względzie całokształt pracy stwierdzam, że książka Edmunda Baki jest osiągnięciem w wymiarze tematyczno-problemowym. Oceniam ją pozytywnie, podkreślając pionierski charakter podjętych poszukiwań na polskim gruncie i twórczą konstrukcję międzydyscyplinarnego pola badań budującą nową, interesującą całość znaczeniową w obszarze nauk humanistycznych.

Tom stanowi kontynuację serii ,,Pragmatyka Komunikacji Interpersonalnej". Czytelnik uzyska tutaj informacje dotyczące zarówno społecznych, jak i biologicznych oraz rozwojowych aspektów skutecznego komunikowania się. Dowie się między innymi, jakie czynniki odgrywają istotną rolę podczas rozmowy kwalifikacyjnej, dlaczego relacje między nauczycielem i uczniami nie zawsze są udane, a także jak należy rozmawiać na drażliwe tematy. Znajdzie również dane charakteryzujące język figuratywny, język humorystyczny, język haseł politycznych oraz język kobiecy.

Hasła omówione w niniejszej ENCYKLOPEDII BIOETYKI dzielą się na problemowe i przeglądowe. Hasła problemowe prezentują określoną technikę stosowaną w biologii lub medycynie, która niesie ze sobą określone dylematy moralne. Hasła przeglądowe nie zawierają problematyki moralnej oraz rozstrzygnięć normatywnych, lecz są istotnie ważne w bioetyce.

Trudno, może poza Lévi-Straussem, znaleźć antropologa, który bardziej niż Victor Turner (1920-1983) wpłynął na kształt współczesnej humanistyki w tak wielu dziedzinach. Zrewolucjonizował on funkcjonalistyczną refleksję antropologiczną, przestawiając ją na badania symboli i procesów społecznych. Turner wykorzystuje teorię pól Kurta Lewina, który traktuje rzeczywistość jako obszar częściowo przenikających się pól sił, ograniczonych w czasie i przestrzeni, co pozwala mu uniknąć odrębnego traktowania psychiki jednostkowej i układów społecznych. Religia jest tworzona przez działania obrzędowe stanowiące akt komunikacji z sacrum. Jest ona uporządkowanym chronologicznie zbiorem artykułów z kluczowych dla dojrzewania orientacji naukowej autora lat 1958-1964, ukazującym jego ewolucję metodologiczną i podstawy nowego podejścia do obrzędów.

Intrygującą kwestią jest to, iż Niklas Luhmann, inaczej niż wielu innych socjologów, w odniesieniu do funkcji religii używa liczby pojedynczej. Co zatem jest ową najważniejszą, tytułową funkcją? W opinii Luhmanna jest to transformacja „nieokreślalnego w dające się określić”, niewyrażalnego w dające się wyrazić. A zatem religia jest rodzajem języka, sytuującego się na granicy widzialnego i niewidzialnego świata - czyli w terminologii Luhmanna w odniesieniu do religii - na granicy systemu religijnego i jego środowiska. Religia oferuje narzędzia do przetworzenia i przyswojenia swoistej nicości tego co nieokreślalne poprzez rytuały, a współcześnie w nowoczesnych społeczeństwach zachodnich przede wszystkim dzięki dogmatyce. Zracjonalizowana dogmatyka, której abstrakcyjny rozwój dostosowuje się do wzrostu złożoności społeczeństwa, oferuje w ramach religijnego systemu interpretację przeżyć i działań odnoszących się do sfery nieokreślalności, interpretację, która niesie ze sobą znaczenie. Wymogiem tej nośności jest wiara. Irena Borowik

Współczesne nauki humanistyczne, dążąc do wiernego opisu zmieniającej się rzeczywistości społecznej, także w zakresie przeżyć duchowych zbiorowości nowoczesnych i ponowoczesnych, szukają adekwatnych terminów, za pomocą których zmiany można by wyjaśnić w możliwie wyczerpujący i pełny sposób. Religioznawcy, którym bliska jest funkcjonalna definicja religii, zauważyli, że współczesny człowiek znacznie częściej posługuje się terminem 'duchowość' na oddanie swoich przeżyć, dawniej sytuowanych przez niego w sferze religijnej. Coraz częściej pojęcie religii kojarzone jest raczej z doświadczeniem sacrum zapośredniczonym przez instytucje, podczas gdy duchowość obejmuje sferę duchowych doświadczeń człowieka dokonujących się także poza Kościołem, czy szerzej poza sferą transcendentnego sacrum. Liczni badacze wskazują, iż w pojęciu tym znajduje swoje odzwierciedlenie proces prywatyzacji religii i indywidualizacji religijnych światopoglądów. Prezentowany tom wpisuje się w debatę naukową na temat nowej duchowości, odzwierciedlając różnorodność definicyjną, która została zarysowana we wstępie. Przedstawione teksty omawiają główne problemy związane ze specyfiką nowej duchowości we współczesnych społeczeństwach przynależnych do kręgu kulturowego Zachodu.