Profesor Ryszard Koziołek, znany z nieoczywistego spojrzenia na literaturę i rzeczywistość. I jego sąsiadka – błyskotliwie złośliwa, zjadliwie dowcipna, niewinnie prowokująca do stawiania wywrotowych pytań. Kiedy się spotykają – czy to na klatce schodowej, czy na słynnym katowickim Piazza Miarka – lecą iskry, a każda rozmowa to początek przygody.
Czy Taylor Swift powinna być w kanonie lektur szkolnych obok Wisławy Szymborskiej?
Co łączy Pana Kleksa z ChatemGPT, a Alojzego Bąbla z Oppenheimerem?
Dlaczego Izabela Łęcka jest polską Bellą Baxter z Biednych istot Jorgosa Lantimosa?
I czy w świecie jest miejsce i dla rosyjskich klasyków, i dla tekstów Maty?
Każde spotkanie z Profesorem i jego sąsiadką jest jak ożywczy prąd i przypomina o tym, że prawdę o sobie, świecie i życiu można znaleźć w muzyce, filmie i literaturze. Jeśli tylko chce się szukać (i rozmawiać z sąsiadami).
Z ilustracjami Jacka Świdzińskiego
Władysław Reymont, noblista w dziedzinie literatury za powieść ?Chłopi?, autor utworów powszechnie znanych, w tomie jubileuszowym jest także bohaterem historii swojego życia, listów, twórcą nieznanego reportażu, trylogii, scenarzystą filmowym. Eseje zawarte w książce pokazują różnorodność dorobku pisarza, a ponadto rysują wiele perspektyw zachęcających do dalszych lektur i badań.Pisarstwo Reymonta dopomina się ujęcia całościowego, osadzonego w kontekstach, pozwalającego zrozumieć, czym ono właściwie było i czym ciągle może być dla naszej literatury i kultury. Studia zamieszczone w tomie zawierają treści okołobiograficzne oraz interpretacyjne. Jedni badacze zgłębiają zakamarki bogatego życiorysu Reymonta, inni poddają utwory pisarza aktualizującej, ciekawej lekturze, analizując i komentując literaturoznawczo pojedyncze dzieła: powieści, opowiadania, reportaże. prof. dr hab. Dorota Samborska-Kukućdr hab. Beata Utkowska, prof. UJK
Jeśli literatura jest szaleństwem, to pisząc o literaturze, wikłamy się w Foucaultowski paradoks: czy mówić o niej językiem rozumu, a więc językiem szaleństwu organicznie obcym, czy mówić o niej językiem szaleństwa, niczego w literaturze nie porządkując, niczego nie wyjaśniając, towarzysząc jednak autorowi w jego szaleństwie, dopisując głosy na marginesie jego szalonego dzieła, traktując jego tekst jak zaczyn do własnego języka, własnych metafor.Tak właśnie Janusz Palikot czyta Schulza: wbrew rozumowym metodologiom i schulzologicznej tradycji. I zdaje się nas przekonywać, że właśnie tak powinniśmy czytać literaturę na własny, jednostkowy użytek, dla intelektualnej przyjemności.
Publikacja jest próbą przedstawienia, jak Adam Mickiewicz poprzez doświadczenia duchowe, lekturowe, intelektualne szukał recepty na dobre bytowanie w świecie. Autorka poddaje analizie teksty poety i zawarte w nich wątki antropologiczno-egzystencjalne. Ujęty w tytule książki projekt jasnoromantyczny stanowić ma dopełnienie zadomowionego w polskich badaniach "czarnego romantyzmu", akcentującego w postawach bohaterów epoki szaleństwo i melancholię, to, co w ludzkiej duszy mroczne, irracjonalne, niepokojące. Zawarte w książce rozważania wskazują na tęsknoty romantyków do poukładanego istnienia, któremu można by nadać sens, jakiego szukano - wbrew obiegowym ujęciom epoki - także w tradycji, w postawach koncyliarnych i wspólnotowych.*****The Light Romantic MickiewiczThe publication is an attempt to show how Adam Mickiewicz through his spiritual, literary, and intellectual experiences searched for a recipe for a good existence in the world. The author analyses the texts of the poet and their anthropological and existential themes. The "light Romantic project" in the title of the book complements dark Romanticism, fixed in the Polish studies, which accentuates in the characters' attitude the insanity, melancholy, and all that is dark, irrational and disturbing in the human soul. The book includes reflections indicating Romantics' longing for a well-organized existence, which can be given the meaning that was also searched for - against the mainstream perspectives of the era - in the tradition, and in the conciliatory and communal attitudes.
Der Band ist das Ergebnis eines Projektes, an dem Forscher aus Deutschland und von diversen Universitten in Polen teilnahmen. Das erlaubte, die Problematik der deutsch-polnischen Beziehungen im Bereich der Literatur und Kultur aus einer mglichst breiten Perspektive zu beleuchten und ein reiches Spektrum von Forschungsfragen, methodologischen Anstzen und zu analysierenden Materialien zu bercksichtigen. Im Fokus des Bandes steht die Suche nach hnlichkeiten und Differenzen im Umgang der beiden Literaturen mit denselben Motiven und Gattungsformen, wobei eine groe Aufmerksamkeit dem intertextuellen Dialog sowie den gewichtigen sozialen Fragestellungen geschenkt wird.*****Porównując literatury i kultury. Studia z zakresu komparatystyki polsko-niemieckiejTom jest rezultatem projektu, którego uczestnikami byli badacze z Niemiec i kilku polskich uniwersytetów. Pozwoliło to naświetlić problematykę związków polsko-niemieckich w obszarze literatury i kultury z możliwie szerokiej perspektywy i uwzględnić bogate spektrum pytań badawczych, podejść metodologicznych i analizowanych materiałów. Mimo że głównym wątkiem tomu było poszukiwanie podobieństw i różnic w sposobie podejścia do tych samych motywów i form gatunkowych w obrębie literatur polskiej i niemieckiej, Autorzy poświęcili wiele uwagi również dialogowi intertekstualnemu oraz ważkim zagadnieniom społecznym.*****Comparing Literatures and Cultures: Studies in Polish-German Comparative StudiesThe book is the result of a project whose participants were researchers from Germany and several Polish universities. It allowed them to highlight the issue of Polish - German relations in literature and culture from a broader perspective and include a rich spectrum of research questions, methodological approaches and analyzed materials. Although the main thread of the volume was the search for similarities and differences in the way the same motifs and genres are approached, the authors devoted much attention to the intertextual dialogue and major social issues.
Monografia poświęcona jest rozprzestrzenianiu się grup nazw miejscowych na Kurpiach Zielonych z perspektywy teorii dyfuzji innowacji. Autorka ustaliła etymologię niemal 200 ojkonimów i przeprowadziła ich klasyfikację semantyczno-etymologiczną, wyodrębniając pięć grup nazw: dzierżawcze, rodowe, relacyjne, topograficzne i kulturowe. Uwzględnienie kontekstu historycznego, kulturowego i geograficznego pozwoliło na identyfikację kierunków dyfuzji grup nazw miejscowych oraz typów procesu dyfuzji: ciągłej, ekspansywnej i relokacyjnej. Zastosowane podejście wzbogaca dotychczasową wiedzę o unikalną perspektywę łączącą geografię, język i historię regionu etnograficznego Kurpie Zielone.*****The Diffusion of Place Name Groups in Kurpie ZieloneThe monograph is devoted to the spread of place name groups in Kurpie Zielone from the perspective of the theory of diffusion of innovations. The author established the etymology of almost 200 oikonyms and conducted their semantic-etymological classification, separating five groups of names: possessive, ancestral, relational, topographic and cultural. Taking into account the historical, cultural and geographical context allowed for identification of diffusion directions of place name groups and types of the diffusion process: continuous, expansive and relocational. The approach used by the author enriches existing knowledge with a unique perspective combining geography, language and history of the Kurpie Zielone ethnographic region.
Antologia Opowiedz zwierzę zawiera 200 wierszy wybitnych polskich poetów XX i XXI wieku. To poezja dotykająca skomplikowanej, pięknej, ale i bolesnej relacji człowiek-zwierzę. Są wśród nich m.in. strofy Bolesława Leśmiana, Tadeusza Różewicza, Anny Świrszczyńskiej, Zbigniewa Herberta, Czesława Miłosza, Wisławy Szymborskiej i te pisane przez poetki i poetów debiutujących w ostatnich kilkunastu latach. Bardzo interesujące jest, jak w miarę postępów wiedzy zmienia się sposób pisania o tej pogmatwanej, meandrującej relacji, jak poezja - najlepsza z diagnostyczek - opisuje ogromniejący etyczny problem.
Opowieść o losach Henryka Sienkiewicza, a także jego najbliższych dzieciach, wnukach, prawnukach... To również relacja o związkach z majątkiem Oblęgorkiem na Kielecczyźnie, z Wielkopolską i dziejach pięknego Muzeum Sienkiewicza w Poznaniu. Opis koneksji Sienkiewicza z rodem Krasińskich z Radziejowic na Mazowszu. Autorka przytoczyła także rewelacyjną korespondencję z tym domem, który miał dewizę: Miłość Ojczyzny naszym prawem
Kim jest pisarz we współczesnym świecie? Twórcą, artystą, autorytetem? A może marką, którą należy świadomie kreować i zarządzać nią jak produktem? Wojciech Gustowski podejmuje pionierską próbę naukowego zdefiniowania fenomenu marki pisarza poprzez ukazanie jej kluczowej roli w mechanizmach rządzących współczesnym rynkiem książki.Autor wnikliwie analizuje, w jaki sposób tradycyjna relacja pisarz - książka - czytelnik przekształca się w marketingową relację producent - produkt - konsument. Objaśnia, w jaki sposób współczesne media umożliwiają powieściopisarzom planowanie, kształtowanie i komunikowanie marki, co skutkować ma zwiększeniem sprzedaży.Nie jest to poradnik, a monografia naukowa, która koncentruje się na tym, jak współczesny twórca literatury komercyjnej funkcjonuje w warunkach silnej konkurencji i konieczności autopromocji. Książka jest adresowana do badaczy i praktyków rynku wydawniczego, studentów kierunków związanych z branżą literacką, a także samych powieściopisarzy. Stanowi cenny wkład w naukową refleksję nad mechanizmami rządzącymi współczesnym rynkiem książki i pozwala zrozumieć, jak zmienia się status pisarza w XXI wieku.
Publikacja leksykonu powieści graficznych jest inicjatywą o wyjątkowym znaczeniu dla polskiego środowiska literackiego, akademickiego oraz artystycznego. Powieść graficzna jako forma łącząca sztuki wizualne i słowo pisane odgrywa coraz istotniejszą rolę w kształtowaniu współczesnej kultury. Leksykon pozwoli uporządkować i udokumentować dorobek tej dziedziny, oferując kompleksowe źródło wiedzy zarówno dla badaczy, jak i miłośników powieści graficznych.
Z perspektywy naukowej i popularyzatorskiej wydanie leksykonu powieści graficznych należy uznać za wyjątkowo wartościowe i potrzebne przedsięwzięcie. Publikacja ta nie tylko systematyzuje wiedzę na temat tego interdyscyplinarnego medium, ale także wprowadza nowe standardy badawcze w obszarze literatury i sztuki wizualnej. Wydanie tej publikacji jest zatem szczególnie istotne w kontekście rozwijającego się pola badań nad narracjami wizualno-literackimi, zarówno w Polsce, jak i za granicą.
Leksykon będzie ważnym punktem odniesienia dla przyszłych analiz naukowych, a jednocześnie narzędziem popularyzującym powieść graficzną jako istotny element współczesnej kultury.
Prof. Tadeusz Miczka
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego
"Humorystki" to pełna śmiechu i łez opowieść o Magdalenie Samozwaniec, Stefanii Grodzieńskiej i Marii Czubaszek.Każda z nich była nazywana pierwszą damą polskiego humoru, każda z nich miała ogromny dystans do świata, ale przede wszystkim do siebie. Były pogodne, ale nie naiwne. Potrafiły być niesłychanie złośliwe, ale też ciepłe i życzliwe. Miały klasę i odwagę, żeby mówić własnym językiem. Były mistrzyniami humoru abstrakcyjnego, lecz miłość traktowały bardzo poważnie.Życie nie było specjalnie łaskawe dla żadnej z nich. Każda w pewnym momencie musiała zdecydować, co będzie najlepsze dla niej i dla tych, których kochała.O tym jest ta książka. O kobiecej intuicji i mądrości. O poszukiwaniu wolności, której nikt nie może nam dać. O miłości, bez której nie ma uśmiechu.Zwyczajnie tęsknię za Marysią Czubaszek, brakuje mi Stefanii Grodzieńskiej, chciałam lepiej poznać Magdalenę Samozwaniec, dlatego napisałam tę książkę. No i żeby razem z nimi trochę się pośmiać.Violetta OzminkowskiMyślałam, że mam depresję, a ja miałam męża.Magdalena SamozwaniecIle razy ktoś pozbawia mnie moich praw, a ja godzę się na to, słyszę: "Jesteś mądrą kobietą". Zastanawiam się, czy nie powinnam trochę zgłupieć.Stefania GrodzieńskaMężczyzna jest potrzebny kobiecie do tego, żeby miała na kogo ponarzekać. We wszystkich innych sprawach da sobie radę.Maria CzubaszekVioletta Ozminkowski - autorka między innymi bestsellerowej biografii Michaliny Wisłockiej "Sztuka kochania gorszycielki", na podstawie której został nakręcony film "Sztuka kochania", a ostatnio bestsellerowej biografii "Maria Czubaszek. W coś trzeba nie wierzyć". Te książki, jak również "Lubię farbować wróble", napisana na podstawie wywiadów z Agnieszką Osiecką, były adaptowane jako przedstawienia teatralne.
Książka Artura Grabowskiego Dziady i wnuczęta, zawierająca jego teksty krytycznoteatralne publikowane głównie na łamach portalu teatrologia info , jest czymś znacznie więcej niż tylko zwyczajnym zbiorem szkiców poświęconych przedstawieniom granym w krakowskich teatrach w czasie ostatnich kilku sezonów. Oczywiście ten zestaw artykułów stanowi także znakomitą kronikę życia teatralnego Krakowa i Polski, ale o jego randze decyduje przede wszystkim sam sposób, w jaki Grabowski uprawia pisanie o teatrze. Dla cenionego literaturoznawcy, dramatopisarza, poety i prozaika omawianie poszczególnych spektakli jest okazją do tego, by powiedzieć również coś ważnego o naszej współczesnej kulturze, stanie cywilizacji czy sytuacji społecznej.Jednym z największych walorów tej książki jest język - czuć w nim oryginalny talent literacki Grabowskiego - jego teksty skrzą się od paradoksów i gier słownych, są znakomicie skomponowane, otwarcia i zakończenia nigdy nie są przypadkowe, czytelnik nawet przez chwilę nie traci wrażenia, że autor świetnie panuje nad formą. W rezultacie jego eseje, bo tak właśnie należałoby określić formę tych tekstów, stanowią po prostu kawał dobrej literatury.To niewątpliwie odrębny głos we współczesnym piśmiennictwie teatralnym.Jarosław CymermanBardzo lubię krytyki teatralne Artura Grabowskiego, dlatego że nie jest on kpiarzem, cynikiem, wazeliniarzem, postrachem, klaunem, modnisiem, wyrobnikiem, rezonerem, frustratem, złośliwcem, wyjadaczem, influencerem, selekcjonerem, lewakiem, prawakiem, centrystą, a nade wszystko nudziarzem. No to kim jest? Człowiekiem, który chodzi do teatru. Bezinteresownie, z miłości. A przy tym jeszcze myśli - na własny rachunek. Niebywała podzielność uwagi! Niebywała książka!Jarosław JakubowskiZa sprawą zebranych w tej książce tekstów dramatopisarz, dramaturg, badacz dzieł literackich i scenicznych wchodzi do teatru jako widz. To widz taki sam jak Ty - Drogi Czytelniku, Droga Czytelniczko - może tylko trochę bardziej skupiony, trochę bardziej krytyczny, trochę bardziej zdyscyplinowany w wyrażaniu własnych opinii.interesował mnie ludzki świat, z którego teatr brał swoje kreacje nieuchronnie i na którego międzyludzkie gry mógł, choćby nieznacznie, wpłynąć. Teatr w świecie, a nie świat w teatrze, miał dla mnie moc pobudzania myślenia. Myślenia o sobie, o nas, o Polsce, o międzyludzkim kosmosie. Co tam jest do myślenia teatrem, czego bez teatru nie dałoby się pomyśleć? I nie dałoby się z tego stworzyć literaturyZe wstępu AutoraArtur Grabowski - poeta, dramatopisarz, prozaik, eseista, krytyk i twórca teatralny, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownik Studium Literacko-Artystycznego na tej uczelni. Jako stypendysta fundacji Fulbrighta i Fundacji Kościuszkowskiej wykładał na uniwersytetach amerykańskich w Chicago, Seattle i Buffalo; w ramach stypendium Komisji Europejskiej spędził też kilka miesięcy w Indiach, gdzie wykładał na University of Delhi. Debiutował wierszami w środowisku "bruLionu", wydał kilka tomów poetyckich, napisał kilka dramatów, jest autorem opowiadań i powieści w formie dziennika oraz esejów o literaturze, filozofii i teatrze, a także przekładów poezji z języków angielskiego i włoskiego
Chodźmy poczytać. Zwłaszcza, że coraz łatwiej jest nie czytać. Coraz więcej rzeczy rozprasza i walczy o naszą uwagę. Coraz krótszy jest czas skupienia. Odrywamy się, porzucamy. Okazuje się, że przeczytane książki często układają się w naszej pamięci w rodzaj autobiografii. Pamiętamy o pewnych wydarzeniach, uczuciach, przełomach w związku z lekturami, które czytaliśmy. Wędrowanie śladem fabuł i bohaterów czasem otwiera kolejne szufladki w pamięci. Ta książka może być też zachętą do tego, by tworzyć własny katalog przyjemności i porażek związanych z czytaniem.Ze wstępu
Monografia uwzględnia wizerunki literatek i prezentuje ich utwory zapomniane lub całkowicie nieznane, pokazuje historie kobiet ze świata, który dawno przeminął. To ważny i nieobojętny dla badacza obraz czasów oraz sytuacji egzystencjalnej, społecznej, publicznej czy prywatnej niewiast, podkreślający kobiece doświadczenia, dążenia do życia na własnych zasadach, powolny proces emancypacji, walkę o prawa, zaangażowanie narodowe, pewną nowoczesność w postawie, działaniu, w wyrażaniu sądów czy w twórczości.
"Topografie wileńskie" są udaną próbą rekonstrukcji obrazu międzywojennego Wilna w kontekście procesów modernizacyjnych. Autorka tropi ślady nowoczesności w przestrzeni miasta utrwalone w jego tekstowych reprezentacjach, zarówno literackich, jak i nieliterackich, efektywnie wykorzystując instrumentarium analityczne z zakresu geopoetyki i studiów miejskich. Przyjęta perspektywa badawcza w połączeniu z wnikliwym wglądem w poetykę różnorodnych gatunkowo tekstów umożliwiła uchwycenie specyfiki doświadczenia nowoczesności w peryferyjnym, zapóźnionym modernizacyjnie mieście, w którym granica między centrum i przedmieściami pozostawała nieostra, a namiastkowa wielkomiejskość była niema niezauważalna (z recenzji wydawniczej dr hab. Elżbiety Sidoruk).
Czyż oprócz zachwytu spotkać nas mogą rzeczy naprawdę wielkie?Leszek Aleksander Moczulski, Oddech 1979 Bohater niniejszej książki wniósł do poezji polskiej drugiej połowy XX i pierwszych dwóch dekad XXI wieku zachwyt nad dobrem; to ono zasiewa w człowieku tęsknotę za pięknem moralnym i umożliwia zarówno indywidualny, jak i wspólnotowy wysiłek duchowy. Bunt w imię dobra oddala pokusę wzgardy, szyderstwa oraz zbaczania z biblijnie rozumianych prostych ścieżek. W człowieku wewnętrznym wzbudza stany cichej radości i pokorny zachwyt nad istnieniem, który umożliwia człowiekowi akceptację siebie oraz swojego miejsca w świecie. Należy trzymać się rozumu, zachwytu, / nawet gdy się jest w rozpaczy (Piosenka na koniec świata. Wołamy).Ze WstępuZbigniew Chojnowski, kreśląc autorskie wprowadzenie do twórczości Leszka Aleksandra Moczulskiego (19382017), czyni jego ośrodkiem pojęcie zachwytu, nawiązujące do idei Cypriana Kamila Norwida. Przełamuje też stereotyp recepcyjny Moczulskiego jako autora tekstów popularnych piosenek, wskazując na głębię, inspiracje i motywy jego poezji. Czytelnik może śledzić ewolucję poetyki Moczulskiego od Nowej Fali ku liryce chrześcijańskiej i poetyckiemu personalizmowi propozycji duchowego antidotum na aksjologiczne zagubienie współczesnych ludzi. Semantyka słów, obrazów, rytmów i brzmień służy w nim zawiązywaniu i wzmacnianiu relacji międzyosobowych, a także pomaga w otwieraniu się na obecność Boga. W eseistyczną podróż tropem sugestywnych interpretacji tej twórczości autor zaprasza każdego miłośnika poezji i piosenkowej liryki. Projekt: Egzystencja i LiteraturaSeria poświęcona jest wybitnym polskim pisarzom i pisarkom ich twórczości ujmowanej przez nich samych i interpretowanej przez krytyków jako projekt egzystencjalny, jako próba ustanowienia i zapisania siebie i swojego sposobu odczytywania sensów rzeczywistości, indywidualnego oglądu różnych jej sfer społecznej, politycznej, etycznej, kulturowej, metafizycznej. Istotnymi kategoriami wyjaśniającymi pisarskie dzieło są w tym przypadku biografia, tożsamość oraz kształtujące je szeroko rozumiane doświadczenie: cielesne i zmysłowe, psychiczne i społeczne, historyczne i polityczne, etniczne i estetyczne, religijne i duchowe
Romantyzm, pojmowany jako początek nowego myślenia o człowieku i świecie, był także rewolucją w refleksji o literaturze. Ważnym zwiastunem zmian artystyczno-światopoglądowych było powstawanie nowych gatunków literackich oraz twórcze modyfikowanie zastanych form wypowiedzi. Autorzy tomu poddają namysłowi romantyczne gatunki, przyglądają się, w jaki sposób romantycy przyswajali i przekształcali formy klasyczne, jak tworzyli nowe formy gatunkowe. Badają także, jak te wypracowane przez nich formy gatunkowe były kontynuowane w późniejszych okresach literackich. ***** Romantic Genologies: On the Bicentenary of the Birth of Polish RomanticismRomanticism, understood as the beginning of new thinking about man and the world, was also a revolution in reflection on literature. The creation of new literary genres and creative modification of existing forms of expression was an important harbinger of artistic and ideological changes. The authors of this volume reflect on Romantic genres, look at how Romantics absorbed and transformed classical forms and how they created new genres. They also examine how the genres Romantics developed were continued in later literary periods.
Seria Nowy Regionalizm w Badaniach Literackich
Książka stanowi pokłosie badań nad literaturą osadniczą i postosadniczą, głównie lubuską, prowadzonych z perspektywy noworegionalnej. Tematem przewodnim jest przestrzeń ujmowana przez pryzmat „tropów topografii” i rozpatrywana w odniesieniu do powojennej polityki miejsca. Na plan pierwszy wysuwa się tu rola metaforyki przestrzennej w procesie zasiedlania Ziem Zachodnich i Północnych, wizje osadniczej arkadii i antyarkadii, sposób istnienia krajobrazu kulturowego polsko-niemieckiego pogranicza i winescape jako jego zielonogórska odmiana. Tym jednak, co najbardziej interesuje autorkę, jest kontrmit, który rozsadza narrację zakorzenienia / wrastania i – odsłaniając konflikt istniejący na styku tego, co prywatne i oficjalne – wydobywa ambiwalencje przesiedleńczego dyskursu.
„Tropy topografii to kolejna praca Małgorzaty Mikołajczak o literaturze regionalnej. Do ważnych tomów autorskich i zespołowych autorka dodaje bogatą problemowo książkę bilansującą jej dokonania z ostatnich lat. To, co zwraca uwagę, to monografizacja ujęcia. Małgorzata Mikołajczak nie tylko zestawia ze sobą teksty, które niedawno opracowała. Dodaje w swoich rozpoznaniach kolejne kategorie teoretyczne. W jej ujęciu nowy regionalizm literacki nie jest już tylko innym (i nowatorskim) odczytaniem piśmiennictwa regionu z wykorzystaniem: geopoetyki, tropologii, teorii postkolonialnej i postzależnościowej. Autorka włącza do swoich analiz: tematologię, antropologię kulturową, nowy historyzm, studia miejskie, poetyki gender (w wersji soft), spacjologię, ekokrytykę, komparatystykę... Małgorzata Mikołajczak dostrzega bowiem konieczność ciągłego sondowania i zgłębiania problematyki literatury regionalnej. Tej, która odzwierciedla procesy społeczne i jest świadectwem zadomowienia pisarzy w nowej przestrzeni (geograficznej, przyrodniczej, kulturowej i politycznej).
Tak pojmowane dociekania są potrzebne w edukacji szkolnej, uniwersyteckiej oraz obywatelskiej”.
Z recenzji profesora Jerzego Madejskiego, Uniwersytet Szczeciński
Małgorzata Mikołajczak – prof. dr hab., kierowniczka Zakładu Literaturoznawstwa w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Zielonogórskiego, od 2012 roku członkini Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk, redaktorka naukowa serii wydawniczej „Nowy regionalizm w badaniach literackich”, prezeska Lubuskiego Towarzystwa Naukowego i wiceprezeska Międzynarodowego Stowarzyszenia Studiów Polonistycznych. Zajmuje się teorią literatury i poezją współczesną, specjalizuje się w twórczości Zbigniewa Herberta i w regionalizmie literackim. Jej ostatnia książka nosi tytuł Ramiona Antajosa. Z teorii i historii regionalizmu literackiego w Polsce (2021).
W jaki sposób doświadczamy nastroju grozy? I jak twórcy kreują w nas, czytelnikach i czytelniczkach, to doświadczenie?Paweł Wielopolski, analizując najważniejsze dzieła literackie, omawia doświadczenie grozy i pokazuje, w jaki sposób mistrzowie pióra wzbudzali je w czytelnikach. Posługuje się przy tym stworzoną przez siebie koncepcją rejestrów artystycznych, czyli środków mających na celu wywołanie określonego efektu emocjonalnego. Składają się na nie archetypy i wzorce, które znajdują odzwierciedlenie w figurach, motywach i tematach. W przypadku rejestru grozy są to:doświadczenie Tajemnicy na skutek ingerencji niesamowitego w naturalny porządek rzeczy, czego nie można objąć rozumem i co skutkuje poczuciem głębokiego wyobcowania,archetyp złego miejsca i jego rozmaite aspekty (m.in. więzienie, piekielne laboratorium, diabelski wymiar),archetyp potwora, który ujawnia się w różnorodnych postaciach (m.in. wampira, wilkołaka, ducha),archetypiczna relacja prześladowcy i ofiary zasadzająca się na uzależnieniu nękanego od sił wyższych,terror ciała i umysłu wyrażający się w fizycznym i psychicznym cierpieniu wywołującym poczucie lęku, wstrętu i obrzydzenia.Te konkretne zagadnienia pomagają czytelnikom lepiej rozumieć teksty grozy, takie jak horror, dreszczowiec czy dark fantasy, a autorom - konstruować i tworzyć własne opowieści.W książce Rejestr grozy. Przewodnik po technikach narracyjnych Paweł Wielopolski zachęca czytelników do własnych poszukiwań twórczych, a także podpowiada, jak rozpoznawać zjawisko grozy w tekstach kultury.To przewodnik po literaturze, podręcznik do nauki interpretacji oraz poradnik dla twórców w jednym.
Herbarium krytyczne to zbiór 64 szkiców i recenzji ogłaszanych w ciągu ostatniego półwiecza na łamach najważniejszych krajowych pism literackich. Autorka omawia tu polską prozę i literaturę dokumentu osobistego, czyta na nowo dzieła kanoniczne, interesuje się przemianami współczesnej kultury. Wśród bohaterów tekstów Teresy Walas znajdują się zarówno Czesław Miłosz i Jerzy Andrzejewski, jak też Anna Bojarska i Antoni Lange, Karol Irzykowski i Jacek Dukaj.
*
Zarówno książki, które recenzowałam, jak i towarzyszące im omówienia były częścią i wytworem konkretnych, złożonych sytuacji literackich, żyły w pełni włączone do ich krwiobiegu. Odcięte od niego, trwają w odmiennym trybie egzystencji: wychodzą spod władzy własnego czasu teraźniejszego, ale tracą część swoich pierwotnych właściwości. Stąd pokrewieństwo tego zbioru z zielnikiem, które to słowo, powleczone warstwą dystansującego werniksu kultury, przekształciło się w „herbarium”.
(Od autorki)
*
Mamy do czynienia ze zbiorem tekstów, które wypada uznać za najcelniejsze, najbardziej charakterystyczne, najlepiej wprowadzające czytelnika w metodę i styl krytyki literackiej Teresy Walas, z kolekcją pozwalającą się zorientować w skłonnościach autorki, w jej sympatiach, przekonaniach ideowo-artystycznych… Herbarium krytyczne w żadnym razie nie jest zbiorem „zabytków krytycznoliterackich”. Poświadcza raczej naprawdę unikatowy fenomen ciągłości, bo też ostatecznie tak w roku 1970, jak i w roku 2020 Teresa Walas po prostu czyta i komentuje książki.
(dr. hab. Dariusz Nowacki, prof. UŚ)
Teresa Walas – literaturoznawczyni, badaczka i historyczka literatury, krytyk literacki, profesor nauk humanistycznych, całe życie zawodowe związana z polonistyką w Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracowała w Katedrze Teorii Literatury, następnie w Katedrze Antropologii Literatury i Badań Kulturowych. Założycielka kwartalnika „Wielogłos”, a także współzałożycielka i redaktorka „Dekady Literackiej” (późniejszej „Nowej Dekady Krakowskiej”). Wchodzi w skład zarządu Fundacji Wisławy Szymborskiej. Opublikowała monografie: Ku otchłani. Dekadentyzm w literaturze polskiej 1890–1905 (1986); Czy jest możliwa inna historia literatury? (1993); Zrozumieć swój czas. Kultura polska po komunizmie (2003). Przygotowała do druku m.in. Wybór poezji Zenona Przesmyckiego (Miriama). Członkini Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i PEN Clubu.
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?