Dlaczego Europa tak zdecydowanie broni swoich granic? Dlaczego w ludziach, którzy uciekają przed wojną, przemocą i biedą, widzi tak wielkie zagrożenie? Dlaczego nawet dobra wola jednostek jest ograniczana przez prawo i struktury polityczne?
Europa nie jest gotowa na przyjęcie uchodźców. Przez wieki przygotowywała się przecież do czegoś przeciwnego – panowania nad obcym. Widać to nie tylko w porządku prawnym, ale i w takich kategoriach myślenia jak państwo narodowe, dom czy prawa człowieka, które w gruncie rzeczy są prawami obywatela. Człowiek, który nie jest obywatelem, staje się niewidoczny.
Pojawienie się uchodźców to szansa, by zastanowić się, dlaczego Europa – tak dumna z własnej otwartości – jest na Innego tak bardzo zamknięta. Uchodźcy każą zadać pytanie o sens domu, zamieszkiwania, gościnności i sąsiadowania. To nie tylko pytanie etyczne, ale też wyzwanie dla myślenia. Być może otwarcie granic to okazja, by przemyśleć wszystko od nowa i odkryć najgłębsze powody zamknięcia? Niewykluczone bowiem, że Europa jest iluzją, mającą zakryć jedno z najbardziej fundamentalnych i niepokojących doświadczeń człowieka: nieusuwalną bezdomność.
Roland Barthes (1915–1980), wszechstronny francuski interpretator kultury, w Mitologiach, jednej z pierwszych swoich książek (1957) zebrał komentarze do bieżącej rzeczywistości, pisane w latach 1954–1956. Tropi tam „mity codzienności”, jakie nieustannie produkuje „mieszczańska” społeczność. Obserwuje zjawiska ze sceny politycznej, artystycznej, literackiej, komentuje zdarzenia z dziedziny sportu, religii, kulinariów, gospodarstwa domowego. Ich trudno uchwytną rzeczywistość „pogłębia” ironiczno-sarkastyczną perspektywą wysokiej teorii. Mitolog, „łowca mitów”, wychwytuje ich mistyfikacje, pasożytnicze przesłanianie jednych znaczeń innymi, ich ideologemy, ucieczkę w fałszywą naturę. Mitolog Barthes, trzeba przy tym pamiętać, zwyczajem ówczesnych francuskich intelektualistów czyni to też z krytycznej, klasowej perspektywy. Obserwacje i interpretacje powszedniego życia zawarte w części pierwszej (Mitologie) systematyzuje semiologiczna część druga (Mit dzisiaj): nasza rzeczywistość nieustannie „obraca się w mit” w specyficznym sensie tego pojęcia. Dla autora mit nie jest jakąś fundamentalną opowieścią, lecz nową jednostką sensu nadbudowaną nad zwykłymi znaczeniami – może być rzeczą, fotografią, tekstem. Jest „mową” w jej najszerszym sensie „przekazu”. Od tego wczesnego rozpoznania mityczności naszego życia był już tylko krok do postrukturalistyczych symulaków, imitacji i irrealności. W tym sensie Mitologie są kanonem historii humanistyki II połowy XX wieku, a zarazem błyskotliwie, czasem anegdotycznie ukazaną panoramą współczesnej codzienności.
To obszerne dzieło Bertranda Russella (18721970), jednego z najwybitniejszych filozofów angielskich XX wieku, walnie przyczyniło się do przyznania mu Nagrody Nobla (1950), choć jednocześnie należy do najbardziej kontrowersyjnych ujęć historii filozofii. Russell, wszechstronny intelektualista, który wczesną karierę poświęcił matematyce, napisał ""Dzieje"" w czasie II wojny światowej, kiedy przebywał w USA i wygłaszał w Filadelfii odczyty dla dość różnorodnego audytorium. Na ich kanwie wyrosła rzecz wysoce nieakademicka. Autor nie stroni w nim od radykalnych opinii, z jednymi klasykami poważnie dyskutuje, innych wyśmiewa, a czytelnik otrzymuje rozległą panoramę myśli filozoficznej wraz z jej historycznym kontekstem społeczno-politycznym tak bardzo rozbudowanym, że proporcje tradycyjnego podręcznika ulegają zachwianiu i sam autor nazywa swoje podejście raczej historią społeczną. To szerokie tło jednak, dystans i sceptycyzm, świeżość spojrzenia i przenikliwa argumentacja będą dla czytelnika lepszym wprowadzeniem do filozofii niż niejedno rzeczowe, lecz drętwe kompendium. ""Dzieje"" to polemiczne ujęcie pewnej filozoficznej kultury, początkowo zdominowanej przez scholastykę, a potem, w czasach nowożytnych, przez naukę. Autor nie ukrywa tu swoich sympatii ani antypatii, czytelnicy i recenzenci również ich nie ukrywali, jedni potępiając go lub ganiąc za wybiórczość i dezinterpretacje (George Steiner), inni (Albert Einstein) chwaląc, a Stanisław Lem gotów był zabrać ""Dzieje"" Russella na bezludną wyspę.
W książce przeanalizowano sposoby rozumienia cielesności człowieka obecne u autorów (głównie) nurtu filozofii realistycznej i zaproponowano wprowadzenie do filozofii człowieka (antropologii filozoficznej) kategorii organizmu, obecnej w filozofii niemal od samych jej od początków. Nowością jest próba umiejscowienia organizmu w strukturze bytowej człowieka. Organizm jest rozumiany jako specyficzna całość, ale stanowiąca charakterystyczny dla człowieka układ przypadłości, zapodmiotowany w całości wyższego rzędu w ludzkiej substancji osobie. Sama zaś substancja w tradycyjnym rozumieniu jest kompozycją formy (duszy) i ciała (organizowanej przez formę materii). Takie rozumienie cielesności człowieka skłoniło autora do ponownego przemyślenia początków życia człowieka (oraz możliwych rozumień grzechu pierworodnego), śmierci (oraz związanego z nią zmartwychwstania), jak również bardziej szczegółowych problemów związanych z cielesnością, jak transplantacje organów. W zakończeniu Autor zarysowuje możliwość spojrzenia z tej perspektywy również na zagadnienie ludzkiej płciowości.
Książka pod tytułem "Rozmowy z Ojcem Krąpcem" w swej kompozycji nawiązuje do starożytnej formy dialogu, podczas którego poszukiwano prawdy o świecie i sprawach ludzkich. Mistrzem, do którego kierowane są pytania, jest Ojciec Krąpiec, współtwórca Filozoficznej Szkoły Lubelskiej, profesor i wychowawca, rektor KUL, a przede wszystkim przewodnik na drodze realistycznego wyjaśniania rzeczywistości. Rozmowa jest próbą zrozumienia kim jest człowiek, czym jest dusza ludzka, na czym ludzkie działanie, jakie są relacje człowieka do społeczeństwa. W rozmowie został także podjęty problem śmierci.
Rozmowy z Mistrzem dotyczą jednej z najważniejszych sfer ludzkiego życia, a mianowicie moralności. Przedmiotem rozmowy jest moralność jako sposób działania człowieka i jej konieczne podmiotowe i przedmiotowe czynniki: decyzja, rozumne i wolne postępowanie ku prawdziwemu dobru ludzkiemu, szczęście jako cel dążeń człowieka, hierarchia dóbr: celów i środków w działaniu, cnoty moralne jako usprawnienia konieczne w spełnianiu dobra, prawo naturalne z naczelnym nakazem synderezy: ""dobro czyń"", społeczne warunki realizacji moralności. Drugim przedmiotem rozmowy jest etyka jako teoria moralności i jej uwarunkowania przyjętą koncepcją człowieka i jego działania oraz jej ostateczne uzasadnienia. Książka zawiera wykaz polecanych lektur: tekstów klasycznych i literatury uzupełniającej na temat etyki klasycznej.
Książka zawiera podstawowe wątki problematyki ateizmu: konieczne wyjaśnienia etymologiczne, podstawowe znaczenia terminu ateizm, główne rodzaje ateizmu (filozoficzny, teoriopoznawczy, semiotyczny, antropologiczny, religijny, psychologiczny, socjologiczny), teoretyczny i praktyczny, jak i postacie ateizmu, jak antyteizm czy pseudoateizm. Książka zawiera ponadto rys historyczny ateizmu uwzględniający źródła filozoficzne od starożytności po czasy najnowsze, oraz specyfikę teoretycznego i praktycznego ateizmu w jego wydaniu polskim. Ostatnią część książki tworzą obszernie omówione formy ateizmu, oraz analiza źródeł postaw ateistycznych ze szczególnym uwzględnieniem motywów filozoficznych. Książka zawiera ponadto omówienie takich postaw, jak agnostycyzm i sceptycyzm oraz spis najważniejszych pozycji bibliograficznych na temat ateizmu. Novum książki stanowi analiza fenomenu ateizmu w kontekście nie tylko religioznawczym, ale przede wszystkim filozoficzno-antropologicznym. Analiza ateizmu jako prądu umysłowego w kontekście filozoficznej wizji człowieka wyznacza nową perspektywę badawczą, sięgając głęboko do antropologii, gdzie podkreśla się naturalną tendencję natury ludzkiej jako ukierunkowanej na transcendencję.
Książka otwiera nową serię wydawniczą Polskiego Towarzystwa Tomasza Z Akwinu pod nazwą "Vademecum filozofii". Autor, kierownik Katedry Filozofii na Wydziale Teologii Uniwersytetu w Paderborn, zabiera głos w starej dyskusji o kompetencje poznania naturalnego i poznania z wiary. Pisze o roli filozofii w uprawianiu filozofii oraz roli rozumu w życiu wiarą w przekonaniu, że rozum i wiara, filozofia i teologia dopełniają się, a nie przeciwstawiają się sobie. Książka zawiera wybór tekstów filozoficznych na temat relacji teologia i filozofia oraz listę lektur pomocniczych.
Na książkę składają się artykuły dotyczące sztuki i jej rozumienia, co prowadzi do podstawowego filozoficznego typu wyjaśniania świata natury i kultury. Okazuje się bowiem, że rezygnacja z filozofii w wyjaśnianiu problemu sztuki powoduje błędny jej obraz, zaś oparcie jej rozumienia na idealizmie i jego pseudofilozofiach prowadzi do ideologii fundującej m.in. tzw. antysztukę i antyartystę. Autor ostrzega, że nie każdy fakt kulturowy, jaki rejestruje historia sztuki, jest faktem kulturotwórczym, bywa bowiem owocem błędu poznawczego twórcy i miast usuwać braki w świecie pomnaża je, deprawując odbiorcę i deterioryzując kulturę. W książce m.in. omówiono problem kultury i kulturoznawstwa, współczesne spory o sztukę, problem twórczości, relację sztuka i religia, oraz zamieszczono pomoce dydaktyczne: wybrane teksty oraz bibliografię prac z filozofii sztuki.
Przedmiotem kolejnej książki wydanej w serii Scripta Philosophiae Classicae jest rozumienie cnoty-arete jako sposobu spełniania się człowieka w życiu indywidualnym: w dziedzinie poznawczej, moralnej, twórczej i religijnej. Arete rozumiana jest tu jako sprawność ludzkiego działania, dzięki której człowiek może osiągnąć doskonałość stając się, wedle klasycznego ideału życia, pięknym i dobrym. Cnota, będąc usprawnieniem działania w różnych sferach życia ludzkiego, stanowi o możliwości spełnienia się człowieka, zwanego szczęściem. Autor analizuje teksty Platona i Arystotelesa i w oparciu o odmienne koncepcje człowieka obu filozofów wydobywa poszczególne składniki aretologii, sygnalizuje podobieństwa i różnice obu ujęć. Sięgając do antycznych źródeł aretologii i pedagogiki, autor ukazuje rolę cnoty-arete w osiąganiu doskonałości moralnej człowieka oraz przy okazji również bogactwo i aktualność klasycznych rozwiązań.
Przedmiotem analiz Autorki jest spór o wychowanie, o jego potrzebę, zakres, metodę i cel, który zawiązał się już w starożytnej Grecji i trwa po dzień dzisiejszy. W szranki stają trzy odmienne typy pedagogiki: kolektywistyczna, indywidualistyczna oraz personalistyczna. U ich podstaw tkwią różne koncepcje człowieka: bądź jako funkcji państwa (kolektywizm), bądź jako zaobsolutyzowanej jednostki (indywidualizm), bądź jako rozumnej, wolnej i suwerennej bytowo, ale spotencjalizowanej i żyjącej społecznie osoby (personalizm). Antropologie te są z kolei pokłosiem filozofii, a ostatecznie sporu o samą filozofię, jaki toczy się pomiędzy tradycją idealizmu (racjonalizmem i irracjonalizmem) a tradycją realizmu poznawczego. Okazuje się więc, że rzeczowe i racjonalne rozstrzygnięcie sporu o kształt i cel wychowania, a tym samym o naukowy status pedagogiki uniwersyteckiej oraz o jej rolę w praktyce wychowawczej zależy od rozstrzygnięcia sporu o filozofię i związane z nią koncepcje człowieka.
Książka ukazuje się w serii wydawniczej ""Teksty-Przekłady-Komentarze"". Obejmuje opracowany przez św. Tomasza z Akwinu, a dokończony przez Kajetana komentarz do traktatu Arystotelesa Hermeneutyka. Komentarz do Hermeneutyki dotyczy języka, nazwy, natury wyrażeń językowych, definicji, zdań i ich podziału itd. Tomaszowy traktat z zakresu, wydawałoby się, filozofii języka, jego struktury i funkcjonowania, podejmuje jednak pytania z dziedziny metafizyki języka: dlaczego i dzięki czemu istnieje język oraz co konstytuuje język jako taki. Refleksja nad tymi pytaniami ukazuje ścisłe powiązanie języka nie tyle z myśleniem, ile z poznaniem nakierowanym na realnie istniejącą rzeczywistość, która determinuje swoją strukturą zarówno poznanie, jak i wyrażający je język. Ta metafizyczna perspektywa wyróżnia tytułowy traktat w relacji do dociekań współczesnego językoznawstwa i filozofii języka. Publikacja zawiera tekst pierwszego polskiego przekładu oraz tekst łaciński traktatu, komentarze i objaśnienia sporządzone przez tłumacza, a także indeks-słownik najważniejszych terminów oraz bibliografię.
Pierwsza w dziejach polskiej kultury dwutomowa Encyklopedia Filozofii Polskiej obejmuje okres formowania się filozofii począwszy od XIII w. aż po czasy współczesne. Ukazuje osoby, problemy i szkoły odsłaniając bogactwo dorobku polskiej filozofii. Encyklopedia ta poświadcza, że w większości dziedzin filozofii, a także w ramach nauk pomocniczych filozofii, polscy myśliciele osiągnęli wartościowe i oryginalne wyniki. Dotyczy to zarówno logiki, jak i metodologii, filozofii prawa, jak i polityki, etyki i estetyki, metafizyki i antropologii, filozofii kultury i filozofii przyrody, czy filozofii Boga i religii. Encyklopedia prezentuje oryginalne teorie, które zostały opracowane przez polskich myślicieli, takie jak np. z teorii logiki i matematyki - notacja polska, systemy logik, logika norm, z etyki - etyka niezależna, personalizm etyczny, z metafizyki i antropologii - metafizyka realistyczna, personalizm metafizyczny, analogia transcedentalna, z historii filozofii - edycje tekstów filozoficznych, z filozofii prawa i polityki - teoria polityki, cywilizacji, solidarności, praw człowieka i praw narodów.Encyklopedia jest adresowana do szerokiego kręgu czytelników. Filozofia jest bowiem podstawą humanistycznego wykształcenia i myślenia. W sposób szczególny Encyklopedia przeznaczona jest dla polskich środowisk naukowych i filozoficznych oraz dla szkół gimnazjalnych i liceów, jako pomoc w studiowaniu, rozwijaniu i pogłębianiu polskiej kultury humanistycznej. Encyklopedia jest także promocją rodzimej tradycji filozoficzno-humanistycznej oraz świadectwem jej bogactwa i doniosłości.
Pierwsza w dziejach polskiej kultury dwutomowa Encyklopedia Filozofii Polskiej obejmuje okres formowania się filozofii począwszy od XIII w. aż po czasy współczesne. Ukazuje osoby, problemy i szkoły odsłaniając bogactwo dorobku polskiej filozofii. Encyklopedia ta poświadcza, że w większości dziedzin filozofii, a także w ramach nauk pomocniczych filozofii, polscy myśliciele osiągnęli wartościowe i oryginalne wyniki. Dotyczy to zarówno logiki, jak i metodologii, filozofii prawa, jak i polityki, etyki i estetyki, metafizyki i antropologii, filozofii kultury i filozofii przyrody, czy filozofii Boga i religii. Encyklopedia prezentuje oryginalne teorie, które zostały opracowane przez polskich myślicieli, takie jak np. z teorii logiki i matematyki - notacja polska, systemy logik, logika norm, z etyki - etyka niezależna, personalizm etyczny, z metafizyki i antropologii - metafizyka realistyczna, personalizm metafizyczny, analogia transcedentalna, z historii filozofii - edycje tekstów filozoficznych, z filozofii prawa i polityki - teoria polityki, cywilizacji, solidarności, praw człowieka i praw narodów.Encyklopedia jest adresowana do szerokiego kręgu czytelników. Filozofia jest bowiem podstawą humanistycznego wykształcenia i myślenia. W sposób szczególny Encyklopedia przeznaczona jest dla polskich środowisk naukowych i filozoficznych oraz dla szkół gimnazjalnych i liceów, jako pomoc w studiowaniu, rozwijaniu i pogłębianiu polskiej kultury humanistycznej. Encyklopedia jest także promocją rodzimej tradycji filozoficzno-humanistycznej oraz świadectwem jej bogactwa i doniosłości.
Książka jest kolejną pozycją w serii wydawniczej Scripta Philosophiae Classicae i drugą z prac w tej serii dotyczących greckiej aretologii, tym razem społecznych uwarunkowań realizacji cnoty-arete w nawiązaniu do tekstów Platona i Arystotelesa. Autor przypomina klasyczną koncepcję polityki jako działalności ludzkiej związanej z moralnością. Sięgając do Platońskiej i Arystotelesowskiej aretologii autor ukazuje istotę klasycznie rozumianej filozofii polityki, która wiązała organizację poszczególnych kręgów życia społecznego z kształtowaniem sprawności (cnót) moralnych. Celem tak rozumianej polityki jest pełnia rozwoju człowieka, a więc jego szczęście. Autor ukazuje najpierw przyjaźń jako podstawowy warunek spełniania się arete w relacjach międzyludzkich, a następnie główne obszary życia społecznego, jak gospodarka i polityka, w których realizuje się arete. Za Platonem i Arystotelesem autor wydobywa znaczenie państwa-polis jako miejsca spełniania się człowieka, ukazując podobieństwa i różnice w politologii obu myślicieli.
Temistiusza Parafraza księgi XII Metafizyki Arystotelesa jest rodzajem komentarza na temat tytułowej księgi, zawierającej wykład na temat substancji, jej rodzajów, natury, funkcji, aż po substancję pierwszą i jej rolę jako przyczyny ruchu w świecie. Temistiusz analizuje za Arystotelesem charakter przyczyn wewnętrznych i zewnętrznych, właściwości pierwszej przyczyny, jak: wieczność, niezmienność, jedność, jej relację do innych przyczyn ruchu w świecie, czy wreszcie jej charakter jako przyczyny celowej. Książka zawiera tekst łaciński i pierwszy polski przekład autorstwa Moniki A. Komsty wraz z komentarzem, słownikiem terminów, bibliografią oraz indeksami osobowym i pojęć. W obszernym wprowadzeniu od tłumaczki znajdziemy uwagi o historii badań nad księgą XII Metafizyki Arystotelesa, jej autentycznością, autonomią treściową w stosunku do innych części dzieła, relacją do pozostałych prac Stagiryty czy chronologią powstania. Niezwykle interesującą częścią wprowadzenia jest: historia samej parafrazy Temistiusza jako szczególnej formy komentarza sporządzonej na użytek szkolny, omówienie jej treści, a więc Temistiusza koncepcji Boga wraz z trudnościami, oraz uwagi o niezwykłych losach kolejnych przekładów parafrazy.
Książka Aleksandra z Afrodyzji ""O duszy"" to pierwszy polski przekład ważnego traktatu późnego antyku powstałego w środowisku Arystotelesowego Likejonu. Jego autorem jest jeden z ostatnich scholarchów szkoły perypatetyckiej w Atenach. Traktat dotyczy genezy duszy, jej natury, władz i funkcji. Aleksander stara się zgłębić tajemnicę życia w ogóle, wskazując na podstawy dla istnienia i działania bytów ożywionych. Książka, zawierająca tekst polski i grecki, wraz ze wstępem tłumaczki, zapoczątkowuje nową serię wydawniczą ""Teksty-Przekłady-Komentarze"". Celem serii jest przybliżanie wielkich, a nieznanych polskiemu czytelnikowi skarbów filozofii klasycznej, których znajomość jest konieczna dla kształtowania kultury filozoficznej.
Obecna druga edycja trójjęzyczna Metafizyki jest przedsięwzięciem z okazji jubileuszu 2400. rocznicy urodzin Mędrca ze Stagiry. Arystotelesowska Metafizyka należy – jak czytamy w słowie od redakcji – do „tego rodzaju skarbów kultury filozoficznej, które nie tyle umieszcza się w muzeach, by je podziwiać, lecz po które się sięga, by z nich ciągle na nowo uczyć się rzetelnej i odpowiedzialnej filozofii”, stanowiącej podstawę formowania ludzkiej kultury. Wydanie polsko-grecko-łacińskie uprzystępnia w wersji źródłowej realistyczną metafizykę Stagiryty, pozwalając Czytelnikowi nie tylko zapoznać się z tekstem oryginalnym, ale i z jego tłumaczeniem zachowującym konsekwentnie specyfikę realistycznego sposobu filozofowania, jak i realizm języka Filozofa. Tekst grecki, łaciński i polski Metafizyki poprzedza wprowadzenie pióra o. prof. Mieczysława A. Krąpca, pod którego kierunkiem powstał przekład, jak i zostało zainicjowane pierwsze wydanie. Omawia ono główne problemy dzieła, które stanowią o jego pojmowaniu, jak i o rozumieniu poznania metafizycznego. Publikacja zawiera także obszerną bibliografię (zagraniczną i polską) dotyczącą dzieła, jak i problemów metafizycznych, oraz słownik-indeks terminów greckich, łacińskich i polskich, z zaznaczeniem miejsce ich występowania, opracowany przez Arkadiusza Gudańca. Jubileuszowym wydaniem Metafizyki Arystotelesa wpisujemy się w obchody Roku Arystotelesa, z nadzieją na ponowny rozkwit filozofii metafizycznej i badań nad myślą Stagiryty.
Książka otwiera nową serię wydawniczą Scripta Philosophiae Classicae, zawierającej studia i komentarze z dziedziny filozofii realistycznej, a dotyczy miłości jako podstawowego sposobu życia człowieka. Tytułowy paradoks opisuje trudność wynikającą z przyjęcia dwóch twierdzeń: (1) najwyższą postacią miłości jest bezinteresowna miłość wobec drugich osób; (2) wzorem i podstawą każdego typu miłości jest miłość siebie, zgodnie z którą człowiek kocha innych z uwagi na swoją doskonałość (miłość interesowna). Autor w oparciu o analizę osobowego działania opisuje naturę miłości, różne jej postaci: (jako uczucia, jako aktu woli) i rodzaje (przyjacielska, pożądliwa), a także formułuje aporie i uchyla twierdzenia składające się na tytułowy paradoks. Bazą źródłową dokonywanych analiz są teksty św. Tomasza z Akwinu, a praca stanowi studium z antropologii filozoficznej pogłębiające rozumienie człowieka i jego osobowego działania.
Książka ukazała się w nowej serii wydawniczej Scripta Philosophiae Classicae, obejmującej studia i komentarze z dziedziny filozofii realistycznej, a dotyczy podstaw racjonalności prawa stanowionego oraz filozoficznych źródeł współczesnego konwencjonalizmu prawa. Podstaw tych poszukuje się w zgodności prawa z naturą realnego bytu (osoby) i jego działania odczytanych przez rozum. W prawie, jak i w każdym racjonalnym wytworze wyróżnić można dwa aspekty: przedmiot i myśl o przedmiocie. W przypadku prawa aspekt przedmiotowy stanowi fakt prawa (ius), którym jest realna relacja wiążąca osoby ludzkie z dobrem wspólnym, zaś poznawcze ujęcie tej relacji i odczytanie jej treści stanowi norma (lex). Racjonalne prawo stanowione zakłada zatem obiektywny i racjonalny porządek realnej relacji międzyosobowej należnej z uwagi na dobro osoby.
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?
