Wagonik pędzi po torach w niekontrolowany sposób. Przed nim znajduje się pięć osób, a na bocznym torze stoi jeden człowiek. Wyobraź sobie, że znajdujesz się akurat tuż obok zwrotnicy, która może zmienić tor wagonika. W ten sposób uratujesz pięć osób, ale poświęcisz jedną. Czy zdecydujesz się pociągnąć za wajchę? Albo obserwujesz zdarzenie z kładki. Jedyną możliwością uratowania ludzi jest zrzucenie ciężkiego przedmiotu na tory. A ty stoisz tuż obok bardzo grubego faceta...
Ta zagadka etyczna, oparta na eksperymencie myślowym z 1967 roku przeprowadzonym przez brytyjską filozof Philippę Foot, zainspirowała wiele żywych dyskusji na całym świecie. Thomas Cathcart w inteligentny i zabawny sposób popularyzuje wiele poważnych teorii. Jedną z nich jest „dylemat wagonika”, a minispecjalizacja zajmująca się tym problemem potocznie nazywana jest „wagonikologią”. W swojej książce autor łączy teorie Jeremy’ego Benthama, Kanta, św. Tomasza z Akwinu, Nietzschego i innych. Dylemat wagonika dla większości ludzi był inteligentną, filozoficzną układanką, dopóki taka historia nie zdarzyła się naprawdę.
„Szczególnie cenny jest wybór przedmiotu monografii, jakim jest dokonanie Florenskiego, postaci choćby nie pierwszoplanowej w filozofii rosyjskiej, ale charakterystycznej dla rosyjskich elit intelektualnych okresu radykalnych przemian na przełomie wieku XIX i XX. Stąd rozprawa jest ważna dla określenia mentalności tych elit, jakże różnych od zsekularyzowanej kultury Zachodu. Równie cenne jest umiejętne, bowiem rzetelne ukazanie tego dokonania w złożonym kontekście intelektualnym, tyleż filozoficznym, co religijnym, sięgającym długiej tradycji doktrynalnej prawosławia. Ze względu na syntezujący charakter tej rozprawy, a nawet klarowny i dydaktyzujący sposób wykładu, ujęcie to, obok wprowadzania w tytułową problematykę, może być znakomitym kompendium kultury filozoficznej i religijnej omawianego okresu (…)”.
Ks. prof. Stanisław Janeczek
JUSTYNA KROCZAK doktor filozofii, pracuje w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Zielonogórskiego. Zajmuje się rosyjską filozofią religijną, myślą staroruską oraz filozofią bizantyjską. Publikowała m.in. w „Slavii Orientalis”, „Logos i Ethos”, „Przeglądzie Filozoficznym”.
Autor kompetentnie prezentuje, analizuje i komentuje stanowiska wybranych filozofów. (...) Książkę czyta się dobrze. (...) Tekst wyraża żywą myśl, rozwija się logicznie i wciąga czytelnika, który chce znaleźć odpowiedzi na intrygujące pytania. Autor jasno prezentuje sytuacje problemowe, a następnie pokazuje drogi ich rozwiązania. (...) Trudne i zawiłe dyskusje dotyczące prawdy, znaczenia i wartości są tutaj przedstawione jasno i zrozumiale.
Z recenzji prof. dr hab. Renaty Ziemińskiej
Jan Wawrzyniak (ur. 1975 r.) – adiunkt w Instytucie Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie. Książka jest zbiorem czterech większych rozpraw skupionych wokół dwu ważnych problemów filozoficznych (znaczenia i wartości) oraz dwu znaczących nazwisk współczesnych filozofów (Johna McDowella i Barry’ego Strouda). Autora szczególnie interesuje relacja pomiędzy stanowiskami w tych kwestiach a koncepcją filozofii u wymienionych filozofów.
William James (1842-1910) amerykański pisarz, psycholog i filozof, twórca (a własciwie współtwórca wraz z Ch. Piercem) nurtu filozoficznego zwanego pragmatyzmem, który to temin wszedł do powszechnego użycia jako synonim praktyczności, realistyczności, rzeczowości. Najogólniej mówiąc pragmatyści twierdzą iż prawdziwe są tylko te mysli, które sprawdzają się przez swe praktyczne skutki.
Na początku lat 50. Erich Fromm zajął się intensywnie zagadnieniem, czy człowiek żyjący we współczesnym społeczeństwie przemysłowym jest jeszcze zdrowy psychicznie. Z tego względu wykorzystywał różne zaproszenia na wykłady i odczyty do wypowiadania się na ten temat. Szczególnie jego nowy socjopsychologiczny punkt wyjścia (social psychoanalytic approach) w rozważaniach umożliwił mu przekształcenie metody psychoanalitycznej w rozległą krytykę patologii normalnego, przystosowanego społecznie człowieka.
To nie tylko pierwsza nowoczesna monografia tytułowego zagadnienia, ale bodaj najobszerniejsza i najbardziej wnikliwa interpretacja filozofii Nietzschego w języku polskim. Książka łączy ujęcie przekrojowe (analizę podstawowych wątków myśli Nietzschego: perspektywizm, genealogia, nadczłowiek, śmierć Boga) i historyczne (miejsce Nietzschego w kontekście filozofii niemieckiej oraz w tradycji hermeneutycznej). Odczytany na nowo w perspektywie hermeneutycznej, Nietzsche staje się filozofem najbardziej współczesnym, inicjatorem wielu ponowoczesnych problemów i pytań.
Podstawowe pytanie etyki okazuje się dzisiaj postawione na nowo. Dotychczas było nim pytanie: jak żyć? Ale wydaje się, że pojawiła się potrzeba, by zastąpić je innym, mianowicie: kim jest człowiek? Pytanie to jest pytaniem etycznym, ponieważ wskazuje na to, co stanowi cechę wyróżniającą człowieka na tle przyrody: zdolność do odróżniania dobra od zła, a zatem do pojmowania dobra i zła, która jest dyspozycją wybitnie ludzką. Dla istot prymitywnych dobre jest to, co zaspokaja ich biologiczną strukturę, pozwala trwać, gdyż przetrwanie jest ich naczelnym zadaniem. Zwierzę je, aby żyć, i żyje, aby jeść. Dla człowieka dobro oznacza coś więcej niż to wszystko, co mu służy na płaszczyźnie fizjologiczno-popędowej. Czynności, które podejmujemy, żeby utrzymać się przy życiu, nie mają związku z moralnością. Człowiek rozpoznaje dobro dzięki władzy sądzenia. Jeśli ma być człowiekiem, musi sądzić. Z tego sądu wyrasta poczucie moralnej satysfakcji albo odrazy, spokój sumienia albo wina i odpowiedzialność. Człowiek ma pewne moralne dyspozycje, moralności jednak nie bierze skądkolwiek.
Fragment z książki
Książka nie jest analizą platońskiej metody uprawiania filozofii, lecz niezwykle sugestywną propozycją wejścia na drogę Prawdy, Piękna i Dobra. Autor ukazuje dialogi Platona jako źródło inspiracji, które zachęca do odkrywania w sobie poznawczej i duchowej wrażliwości oraz podjęcia własnych poszukiwań filozoficznych.
Artykuły zamieszczone w tej książce dowodzą, że piłka wcale nie jest tylko spontaniczna. Jest ona narzędziem służącym budowaniu tożsamości, zarówno indywidualnej, jak i zbiorowej, w tym narodowej; areną walk pomiędzy grupami interesów; pozwala wyrażać frustrację, lecz także dumę i nadzieję; może być pretekstem do dyskusji o rozwoju ekonomicznym i politycznym.
Autorzy tej monografii podejmują jeden z ważnych tematów współczesnej filozofii, czyli kwestię zwierząt. Próbują odpowiedzieć na pytania związane z ochroną zwierząt: jak wygląda ona w prawodawstwie, czy jest wystarczająca, czy ogranicza cierpienie zwierząt i wpływa na poprawę ich dobrostanu, dlaczego chronimy tylko wybrane gatunki zwierząt. Autorzy podejmują dyskusję z antropocentrycznym podejściem do ochrony przyrody. Analizują znaczenie empatii i współodczuwania w trosce o jakość życia zwierząt, a także przybliżają poglądy konkretnych myślicieli, zwłaszcza Bryana G. Nortona, Toma Regana i mało znanej w Polsce Tatiany Pawłowej. Monografia nie wyczerpuje tematu, lecz co ważne – ustosunkowuje się do istotnych wyzwań filozofii, do pytań o status zwierząt, możliwość/konieczność objęcia ich ochroną etyczną lub prawną, motywacje w podejmowaniu dyskusji nad tymi zagadnieniami czy też nad stanem dyskusji w różnych nurtach filozofii.
Książka jest pierwszym na gruncie polskim wydaniem i przekładem trzech łacińskich traktatów z XV wieku o „sztuce umierania". Traktaty ars moriendi, czyli średniowieczne dzieła moralistyczne, służące przygotowaniu człowieka do bezpiecznego (a więc zgodnego z zaleceniami wiary i przy zachowaniu rytuałów ustanowionych przez Kościół) odejścia z tego świata, pojawiły się w Europie właśnie z początkiem XV stulecia. Oczywiście, rozprawy poświęcone śmierci i umieraniu powstawały znacznie wcześniej, ale można powiedzieć, że trzy przedstawione w tej książce traktaty: Jana Gersona De arte moriendi, przypisywana m.in. Mateuszowi z Krakowa Ars moriendi i nieznanego autorstwa Speculum artis bene moriendi, dały początek nowej odmianie gatunkowej, określanej mianem „traktatów de arte bene moriendi", realizującej pewien schemat pouczeń o sposobie przygotowywania się do „dobrej" śmierci.
Niniejsze opracowanie zawiera fotokopie stron piętnaste wiecznych edycji tych traktatów, łacińską transkrypcję tekstu i jego polski przekład oraz ilustracje towarzyszące wywodom w dziełku przypisywanym Mateuszowi z Krakowa. Całość poprzedza wstęp, przedstawiający m.in. genezę i rozwój „sztuki dobrego umierania" oraz charakterystykę trzech traktatów „wzorcowych", a edycja tych traktatów opatrzona została obszernymi komentarzami, w których oprócz aparatu krytycznego znalazły się szczegółowe objaśnienia tekstu i ilustracji.
"Sądzę, że mimo wszystko o rzeczywistości można dziś powiedzieć na sposób filozoficzny kilka rzeczy, które nie byłyby ani powtarzaniem dawnych doktryn, ani rozwodnioną wersją rozważań Einsteina i Bohra" (M. Poręba).
"Co to jest rzeczywistość?" to zapis wykładu wygłoszonego 11.10.2014 w trakcie gali kończącej II edycję Konkursu o Nagrodę im. Barbary Skargi. ?
Przynajmniej od czasów Kanta, a potem Baudelaire`a wiemy, że jednym z wyznaczników nowoczesności jest nieustanna wnikliwa i krytyczna refleksja nad współczesnością czy ściślej aktualnością, nie tylko nad tym, kim po prostu jesteśmy, ale też nad tym, kim właśnie przestajemy być i kim się stajemy. Krótko mówiąc: od jakichś 200 lat nie opuszcza nas namysł nad otaczającym nas światem w jego każdorazowej specyfice i zmienności. (...) Tom "Myślenie dziś II" jest pod tym względem wręcz wzorcowy. Co nas poprzedzało? Jaka forma myślenia właśnie odeszła lub odchodzi? Co w naszym własnym mysleniu pozostało jeszcze z tej nadchodzącej formy? Jakie nowe tryby i kształty zaczynają się w naszej refleksji zarysowywać? Dokąd wybiega nasz namysł? Które idee rzeczywiście są nowe, także w tym sensie, że zdolne uchwycić nowe postacie rzeczywistości? To tylko niektóre zawarte w nim pytania. Na uwagę zasługują jednak przede wszystkim smiałe odpowiedzi (...).
[z recenzji wewnętrznej]
Lista autorów:
Barbara Markowska,
Michał Kozłowski,
Piotr Graczyk,
Andrzej Gniazdowski,
Arkadiusz Żychliński,
Marcin Gokieli,
Marcin Poręba
Esej nagrodzony główną nagrodą w III edycji Konkursu o Nagrodę im. Barbary Skargi. Rozprawa o sztuce, o której sam Autor mówi:
"Schiller pisał, że sztuka jest pięknym kłamstwem, a centralna hipoteza eseju Przyszłość pewnej przenośni głosi, że kłamstwo to rozumieć można jako przeniesienie, w sensie zapożyczonym od psychoanalizy. Narzędziem tego przeniesienia sztuki są przenośnie, w których zakochuje się użytkowniczka/użytkownik sztuki"
Dwa i pół tysiąca lat temu w Gaja w Indiach, książę Siddharta Gautama z rodu Siakjów doświadczył Przebudzenia.Doświadczenie Przebudzenia - Bodhi stanowi istotę buddyzmu. Cała jego filozofia i wszystkie techniki medytacyjne mają na celu doprowadzenie praktykującego do tego właśnie doświadczenia. Pierwsze słowa Siddharty po Przebudzeniu brzmiały: ""O jakże wspaniale! Każda istota bez wyjątku jest Buddą"".
W książce Narodziny, życie i śmierć Czogjal Namkhai Norbu, wielki tybetański mistrz dzogczen i wybitny erudyta w zakresie wiedzy o kulturze dawnego Tybetu, przedstawia fundamentalne kwestie ludzkiej egzystencji z perspektywy nauk dzogczen i medycyny tybetańskiej. Książka ta jest także rodzajem poradnika, objaśniającego jak mamy postępować w codziennym życiu, aby stało się ono lepsze, nabrało głębszego, a nawet ostatecznego sensu.W części pierwszej autor wprowadza główne terminy medycyny tybetańskiej definiuje i objaśnia funkcjonowanie i związki pomiędzy trzema humorami i składnikami organicznymi. Część druga, Narodziny, zawiera między innymi opis rozwoju płodu oraz wskazówki dla kobiet w ciąży. Część trzecia, Życie, opisuje jak utrzymać w dobrym zdrowiu trzy aspekty naszej egzystencji (ciało, głos i umysł). Ukazuje, w jaki sposób brak równowagi między humorami prowadzi do chorób. Ostatnia część, Śmierć, dotyczy procesu śmierci oraz zawiera wyjaśnienia i nauki, jak w stanach bardo uzyskać wyzwolenie.Autor pokazuje też, jak ważne jest ciągłe utrzymywanie obecnoości i świadomości, zarówno dla życia w zdrowiu i szczęściu, jak i dla urzeczywistnienia.
W dzisiejszych czasach większość młodych ludzi ma niejasny obraz prawdy religijnej. Dawne, uniwersalne przekonania o obiektywnej prawdzie zastąpione zostały spersonalizowanymi i bardzo zrelatywizowanymi wersjami „prawdy dla mnie”. Wiele młodych ludzi postrzega prawdę w sposób pragmatyczny, jako to, co im osobiście sprawdza się w życiu. W ogóle nie interesują się tym, co jest prawdą w sensie absolutnym. Dlatego odchodzą od wiary i od Kościoła.
Historyczny fakt zmartwychwstania Jezusa jest podstawą wiary chrześcijańskiej. Nie jest jakąś fakultatywną prawdą wiary, jest fundamentem wiary! Bez zmartwychwstania Jezusa nie ma chrześcijaństwa. Przekonanie o prawdziwości chrześcijaństwa nie polega na wierze w system moralności religijnej – własnej lub cudzej – tylko na osobistym zaufaniu historycznemu, powstałemu z martwych Jezusowi. Bez historycznego zmartwychwstania Jezusa wiara chrześcijańska nie jest prawdziwym lekiem, ale zwykłym religijnym placebo. Jeśli Jezus nie powstał z martwych, fizycznie i dosłownie, to kult, wspólnota, studia biblijne, życie chrześcijańskie, moralne postępowanie i sam Kościół stają się pozbawionymi wartości ceremoniami.
„Książka Marka Tuszewickiego jest bez wątpienia nowatorska. Zebrany w niej materiał porównawczy jest wyczerpujący i znakomicie oddaje medycynę ludową Żydów aszkenazyjskich. Nakreślone przez niego wierzenia i praktyki zdrowotne oddają ich bogactwo z licznymi powiązaniami kulturowymi i znaczeniami. Są wręcz wzorcowym katalogiem środków i metod leczniczych właściwych kulturze Żydów w środkowej Europie”. (Dr hab. Leszek Hońdo)
„Marek Tuszewicki zrekonstruował przekonania i działania odnoszące się do koncepcji zdrowia, choroby, śmierci, reguł klasyfikacji symptomów schorzeń, ich nazywanie, tabu słów. Opisał przekonania o anatomii, fizjologii i patologii, znaczenie dla lecznictwa związków duszy i ciała, traktowanie choroby jako «okazji» do oczyszczenia duszy z grzechu, spopularyzowane w tradycjach żydowskich stare teorie mikro- i makrokosmosu, traktowanie człowieka jako przekroju bytów. Z tym przedstawił związki konceptualizacji chorób z zasadami ich zwalczania, regułami wyboru środków roślinnych i zwierzęcych jako leków. Napisał o patologii humoralnej, astrologii, życiu regulowanym systemami zakazów i nakazów religii, tradycji i obyczajów, których nierespektowanie skutkowało grzechem, chorobą, nieszczęściem, o personifikacji chorób, o związkach lecznictwa z demonologią, czarownictwem, o magicznych sposobach zwalczania nieszczęść”.
(Prof. dr hab. Zbigniew Libera)
Oddajemy do rąk Czytelników pierwszy tom serii HORYZONTY FILOZOFII PRAWA poświęcony myśli filozoficznoprawnej Gustava Radbrucha. Przedrukowi czterech niewielkich powojennych pism Radbrucha towarzyszy obszerny komentarz, który obejmuje charakterystykę biografii oraz całej twórczości niemieckiego filozofa, prawnika, polityka i humanisty.
Czym jest kobiecość? Skąd wiemy, że kobieta jest kobietą? Czy decyduje o tym biologia (chromosomy, gonady, hormony), czy jednak kobiecość to cechy społecznie, które są za takie uznawane (delikatność, emocjonalność, subtelność)? W książce zaprezentowane są różne rozumienia i ujęcia pojęcia kobiecości, którymi posługują się autorki feministyczne. Punktem wyjścia jest stanowisko Simone de Beauvoir wyrażone w „Drugiej płci”, gdzie kobieta jest Innym. Dalej autorka niniejszej książki kolejno przedstawia koncepcje esencjalistyczne kobiecości (które zakładają, że kobiecość w jakiś sposób istnieje lub jest to trwały zestaw cech: esencjalizm biologiczny, psychologiczny i ontologiczny) oraz koncepcje antyesencjalistyczne (które kwestionują pojęcie kobiecości jako zespołu cech: denaturalizacja, materializm i performatywność). Finalnie autorka pokazuje teoretyczne próby przekroczenia opozycji pomiędzy esencjalizmem i antyesencjalizmem: esencjalizm strategiczny oraz uniesencjalizm. Prezentuje także własną propozycję - prototypowe pojęcie kobiecości. Książka, dzięki ujęciu esencjalizm/atyesencjalizm, ukazuje dynamikę zmian, jakie zaszły na polu teorii feministycznych w ostatnich dekadach oraz prezentuje tendencje wśród myślicielek, które zastanawiają się na kwestią płci i jej znaczeniu w naszym życiu.
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?
