Zapomniane, prześlepione, ukryte - dokumenty osobiste, akta kryminalne, notatki, zdjęcia, wspomnienia. To właśnie z tych strzępków opowieści o osobach uznanych za "ludzi zbędnych" Joanna Ostrowska tworzy wyjątkowy i fascynujący asamblaż. Nierzadko dotarcie do tych źródeł upodabnia pracę autorki do śledztwa historycznego. Często o znalezieniu artefaktu decyduje przypadek oraz intuicja podparta doświadczeniem..
Ślady to z jednej strony zapis "odmieńczego" archiwum badaczki, efemerycznego i płynnego, tworzonego na przestrzeni ostatnich dwóch dekad, z drugiej - próba zmierzenia się z tematem przepisywania historii ludzi, którą z rozmaitych powodów przeoczono w kontekście polskiej pamięci zbiorowej. W poruszającej książce dominują opowieści o osobach nienormatywnych, które przeżyły drugą wojną światową i próbowały odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Niektóre szkice są kontynuacją opowieści z poprzednich głośnych książek Ostrowskiej. Inne ujrzały światło dzienne przez zapośredniczone opowieści osób bohaterskich. Finałowa narracja to historia prababki autorki, o której dowiedziała się kilka lat temu - wcześniej ten rodzinny epizod wydawał się wszystkim "mało istotny".
Jedna z najbardziej wstrząsających książek historycznych ostatnich lat.
Po wojnie golono im głowy i skazywano na milczenie.
Pracownice domów publicznych w obozach koncentracyjnych, zmuszane do pracy seksualnej kobiety z ulic Krakowa czy Warszawy - zepchnięte na margines historii stały się niewidzialnymi i „niegodnymi” ofiarami wojny.
Oskarżano je o kolaborację, zawstydzano, napiętnowano. Ich historii nie było w podręcznikach, wspomnieniach ani oficjalnej pamięci.
Nowe, poszerzone wydanie przełomowej książki Joanny Ostrowskiej przynosi m.in. niepublikowane wcześniej świadectwa więźniarek i rozbudowaną część poświęconą Majdankowi. To efekt kolejnych lat pracy, nowych relacji i historii, które zaczęły docierać do autorki po pierwszym wydaniu.
Joanna Ostrowska, jedna z najbardziej wyrazistych i bezkompromisowych historyczek, pokazuje nie tylko skalę przemocy, lecz także sposób, w jaki po wojnie odbierano ofiarom godność, podmiotowość i prawo do własnego głosu.
Przemilczane to poruszająca opowieść o tym, jak łatwo historia pomija „niewygodne biografie”. I jak wielką siłę ma przywracanie głosu tym, których nie mogliśmy albo nie chcieliśmy słuchać.
Joanna Ostrowska (ur. 1983) – laureatka Nagrody Literackiej NIKE Czytelników i Czytelniczek 2022, doktorka nauk humanistycznych w zakresie historii, studiowała również w Instytucie Sztuk Audiowizualnych UJ, Katedrze Judaistyki UJ, Gender Studies UW, Zakładzie Hebraistyki UW
i PWSFTviT w Łodzi. Wykładowczyni akademicka i dramaturżka teatralna. Członkini Rady Programowej Queer Muzeum Warszawa. Autorka książek: Przemilczane. Seksualna praca przymusowa w czasie II wojny światowej (2018), „Mój Führerze!”. Ofiary przymusowej sterylizacji
na Dolnym Śląsku w latach 1934–44 (2019), Oni. Homoseksualiści w czasie II wojny światowej (2021) oraz Ślady. Historia pewnego archiwum (2025).
RECENZJE:
Choć opowieść Ostrowskiej ma fundament naukowy, dla miłośników takich autorów jak Svetlana Aleksijewicz czy Marcin Zaremba, stanowić będzie poruszające doświadczenie. Przemilczane to pozycja dla osób, które stawiają trudne pytania i są gotowe na rewizję własnych poglądów.
To lektura wymagająca odporności – napisana chłodnym, precyzyjnym językiem, który potęguje tragizm opisywanych realiów.
Prof. dr hab. Jolanta Kolbuszewska
Rozprawa naukowa, „dotykająca” bardzo skomplikowanej części i tak przecież niełatwego procesu historycznego (wojna, okupacja, konspiracja), a także jego następstw już po zakończeniu wojny.
To klucz w zrozumieniu „przemilczenia” i „przemilczanych”. Ich zdwojonego dramatu – czasu gwałtu, czasu ofiary i czasu powojennego – strachu, wstydu, odpowiedzialności, rodzinnej tajemnicy, często kłamstwa. Ale i odwagi – zgoda na dokumentację, zgoda na publikację – to nie tylko postawa, ale
i odpowiedzialność – zło wojenne pozostaje, również w formacie: gwałt, częścią całego procesu:
II wojna światowa, okupant – okupowani, konspiracja, ale i ofiara. Kobieta – ofiara.
Prof. dr hab. Jacek Chrobaczyński
Błędne koło przemocy mającej swe źródło w patriarchalno-mizoginiczno-bogoojczyźnianej moralności toczyło się nadal i w końcu przestało, spychając niewygodne ofiary na margines zapomnienia. I oto teraz, ponad siedemdziesiąt lat po wojnie, Joanna Ostrowska przywraca je naszej pamięci. Odmilcza przemilczane. Bardzo jestem z niej dumny.
Mike Urbaniak, Vogue
Wymazano je z historii, bo są niewygodne, bo rozbijają sztywny podział na oprawcę i ofiarę. Bo jak nazwać więźniów, którzy w puffach katowali bezbronne kobiety, odreagowując w ten sposób własne poniżenie? Ostrowska pierwsza w Polsce sięga po historie przymusowych pracownic seksualnych w czasie II wojny światowej. Dlaczego tak późno?
Polska pamięć była i jest martyrologiczna, heroiczna, męska.
Teraz te zapomniane ofiary nazizmu są już trochę mniej zapomniane.
Justyna Szklarczyk, Polityka
Ostrowska dowodzi, że cierpienia związane z przemocą seksualną wyparto z polskiej pamięci zbiorowej, bo były „moralną kontrowersją", nie pasowały do narracji
o bohaterskiej walce z okupantem. Obecna polityka historyczna też nie sprzyja takim opowieściom, więc ta praca jest tym bardziej cenna.
Piotr Gajdowski, Newsweek
Ogromna praca wobec porażającej historii i wobec dojmującego paradoksu, że łatwiej bywało – jak czytamy we Wstępie – ustalić umeblowanie w pokojach domu publicznego niż to, kto tam pracował. Joanna Ostrowska wykonała gigantyczną pracę, by podjąć próbę przywrócenia głosu tym, których doświadczenia zostały przemilczane, a osobiste historie zakodowane wyłącznie niemal w drobnych szczegółach: w punktach na mapie, w inicjałach, w datach pośpiesznie zapisanych na marginesach dokumentów.
Weronika Murek
TRUDNE HISTORIE POTRZEBUJĄ MĄDRYCH SŁÓWPewnej nocy, gdy na niebie jaśniał księżyc w pełni, do brzegu nieopodal lasu przybiła łódź. Jej pasażerowie przypłynęli z dalekich stron. Przemierzyli góry, pustynie i morza, kierując się Gwiazdą Polarną. Na ich widok wszyscy krzyknęli: INTRUZI!Baśń o otwartości, czułości i tolerancji.Opowieść, której zakończenie wybiera samo dziecko. I w tej książce. I w prawdziwym życiu.Susanna Isern jest uznaną autorką literatury dziecięcej. Zdobyła wiele nagród, między innymi Moonbeam Children's Book Awards. Jej książki zostały przetłumaczone na 30 języków. Profesjonalnie zajmuje się psychologią; jest profesorem psychologii na Universidad Europea del Atlntico w Santander.Powyższy opis pochodzi od wydawcy.
Zapierający dech w piersiach thriller rozgrywający się pod groźnymi szczytami Pirenejów Jesteś pewien, że chcesz poznać całą prawdę o tym, co wydarzyło się w Monteperdido? Ana i Lucía, sąsiadki i przyjaciółki z małej wioski w Pirenejach, wychodzą ze szkoły i kierują się do swoich domów. Nigdy jednak nie docierają do celu. Całe miasteczko pogrąża się w żałobie. Pięć lat później wśród szczątków rozbitego samochodu w pobliskim wąwozie służby znajdują ciało mężczyzny i nastolatkę, ciężko ranną i zdezorientowaną. Okazuje się, że to Ana. Służby wznawiają śledztwo. Kim jest kierowca? Kto porwał dziewczęta? Czy Lucía nadal żyje? Odpowiedzi na te pytania kryją straszne informacje, z którymi wielu mieszkańców Monteperdido boryka się od dawna. Inspektor Sara Campos i jej szef Santiago Bain zmuszeni są do współpracy z lokalną policją. Pięć lat temu popełniono fatalne błędy w śledztwie i jedno jest pewne – to nie może się powtórzyć. Ale Monteperdido ma swoje własne zasady… Serial na podstawie powieści Monteperdido wyprodukowała hiszpańska telewizja RTVE – La Caza Monteperdido. To świetna i klimatyczna alternatywa dla skandynawskich thrillerów. Agustín Martínez – hiszpański pisarz i scenarzysta. Studiował projektowanie obrazu i dźwięku w Madrycie, zajmował się też reklamą, następnie oddał się pisaniu scenariuszy do filmów krótkometrażowych, słuchowisk radiowych i seriali telewizyjnych.
Seksualność w trakcie zbrojnego konfliktu najczęściej sprowadza się do przemocy: masowych gwałtów, zniewolenia, naznaczania. Doświadczenie seksualnej pracy przymusowej w nazistowskim burdelu nadal pozostaje w sferze tabu. Przemilczany pozostaje sam fakt istnienia systemu kontrolowanego nierządu, przemilczane są jego ofiary. Przemilczany jest też okres powojenny – czas, w którym wojenny los kobiet równał się z grzechem kolaboracji, kobiet, którym publicznie golono głowy za intymne relacje z wrogiem.
Historia seksualnych pracownic przymusowych w okresie wojny nigdy nie będzie klasyczną narracją. Prawdopodobnie nigdy nie stanie się też częścią polskiej pamięci zbiorowej. Jest już za późno. Mikrobiografie bohaterek tej książki pozostaną niedokończone. Rzadko zdarza się, żeby któraś z ofiar pozostawiła świadectwo, nikt też nie zadbał o to, aby zaświadczyły o swojej przeszłości. Powojenne milczenie o ich cierpieniu było najprawdopodobniej najsurowszą karą. Ich cierpienie pozostało niewypowiedziane.
Dotychczas nie było „odpowiedniego” momentu. Nadal tak zwani więźniowie asocjalni, homoseksualiści, ofiary przemocy seksualnej to „nieistotne wyjątki”. Strach było o nich mówić. Nie mogliśmy albo nie chcieliśmy o nich usłyszeć. Joanna Ostrowska wypełnia tę lukę.
Joanna Ostrowska (ur. 1983) – doktor nauk humanistycznych w zakresie historii (Wydział Historyczny UJ), absolwentka Instytutu Sztuk Audiowizualnych UJ, Katedry Judaistyki UJ i Gender Studies UW. Studiowała również produkcję filmową i telewizyjną na PWSFTviT w Łodzi. Wykładała m.in. w Katedrze Judaistyki UJ, na Gender Studies UW i na Studiach polsko-żydowskich IBL PAN. Zajmuje się tematyką związaną ze zjawiskiem przemocy seksualnej w trakcie II wojny światowej i zapomnianymi ofiarami nazizmu. Krytyczka filmowa i selekcjonerka Krakowskiego Festiwalu Filmowego. Pracowała jako dramaturżka przy spektaklach teatralnych Małgorzaty Wdowik i Marty Ziółek. Obecnie studiuje również hebraistykę na Wydziale Orientalistycznym UW. Mieszka w Warszawie.
Trzymający w napięciu literacki thriller, a zarazem pełna emocji opowieść o zdradzonych ideałach, wiecznej miłości, odwlekanej zemście i o tym, jak nieubłagany potrafi być los
Gonzalo Gil, niespełniony zawodowo prawnik, wiedzie życie, w którym czuje się obco. Codziennie zmaga się z manipulacjami wszechobecnego i niezwykle wpływowego teścia. Monotonną egzystencję mężczyzny przerywa pewnego dnia tragiczna wieść. Gonzalo dowiaduje się, że Laura, siostra, z którą od lat nie miał kontaktu, popełniła samobójstwo. Jej śmierć sprawia, że krucha równowaga, którą jako mąż i ojciec starał się dotąd utrzymywać, zostaje poważnie zagrożona. Kiedy Gonzalo postanawia zbadać przyczyny samobójczej śmierci siostry, dowiaduje się, że podejrzewano ją o torturowanie i zamordowanie rosyjskiego mafiosa, który wcześniej porwał i zabił jej synka.
To, co na początku wydawało się zemstą, okazuje się początkiem drogi, która prowadzi Gonzala w głąb rodzinnej, nieznanej dotąd przeszłości. Mężczyzna odkrywa fascynującą historię swojego ojca, Elíasa Gila, bohatera walki z faszyzmem, który jako młody inżynier wierzący w ideały rewolucji wyjechał z Asturii do ZSRR, gdzie został aresztowany i zesłany na straszliwą wyspę Nazino. Potem zaś stał się kluczową postacią najmroczniejszych lat w dziejach Hiszpanii.
„Powieść godna podziwu”. Philippe Lemaire, Onlalu.com
„Głęboki, ujmujący kryminał”. Bernard Lehut, RTL
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?
