Dwa walce op. 5 Romana Statkowskiego pochodzą z wczesnego etapu twórczości kompozytora i ukazują różnorodne podejście do klasycznego wzorca walca. Każdy z utworów wyróżnia się innym charakterem, eksponując odmienne cechy tanecznej formy. Pełne elegancji i wirtuozerii kompozycje mogą służyć zarówno jako wartościowy materiał dydaktyczny dla uczniów szkół muzycznych II stopnia, jak i jako interesujący repertuar koncertowy dla zaawansowanych pianistów.
Publikację stanowi pochodzący z wczesnej twórczości kompozytora zbiór ośmiu miniatur Immortelles op. 19. Zbiór cechuje poetyka instrumentalnej miniatury lirycznej. W kształtowaniu linii melodycznej dominuje cantabile o genezie wokalnej, przeważają tempa wolne oraz umiarkowane. Mimo pewnych cech wspólnych, każda z ośmiu miniatur to odrębna całość wnosząca do zbioru niepowtarzalny charakter i wyraz. O odrębności utworów stanowi zwłaszcza zróżnicowanie rozwiązań fakturalnych, ukazujące szeroką, niezwykle bogatą skalę możliwości dynamicznych i ekspresyjnych fortepianu. Statkowski stosuje rozbudowane współbrzmienia dochodzące do dziewięciu dźwięków, przeciwstawia gęstą fakturę przebiegom jedno- i dwugłosowym, prezentując myśli muzyczne w rejestrach zarówno niskich, jak i wysokich. Francuski tytuł Immortelles można odczytać w kategoriach wyrażenia tego, co dla Statkowskiego w muzyce najważniejsze, tego co osobiste, ponadczasowe i wartościowe. W tym właśnie kontekście uzasadnione jest przypuszczenie, że kompozytor sięgnął do tradycji gatunku miniatury fortepianowej ukształtowanego w czasach romantyzmu oraz nawiązał do konwencji muzyki salonowej w dobrym tego słowa znaczeniu jak pisał Stanisław Niewiadomski w recenzji zbioru w roku 1900. Nieśmiertelną wartością była dla Statkowskiego również muzyka Fryderyka Chopina, której echa w postaci zwrotów melodycznych oraz rozwiązań harmonicznych można odnaleźć w Immortelles. Wszystkie wymienione tendencje okażą się wciąż aktualne w późniejszej twórczości kompozytora, co dowodzi wartości, jaką dla niego stanowiły.
W zbiorze op. 23 Statkowski uwzględnia właściwości metrorytmiczne krakowiaka dwudzielne metrum, synkopy i rytmy punktowane. Ponadto wprowadza struktury nawiązujące do charakterystycznych figur tanecznych, takich jak hołubce (dwa uderzenia piętą o piętę w powietrzu) i przytupy (trzy tupnięcia w rytmie: dwie ósemki i ćwierćnuta). Wzorem polskiej muzyki ludowej kompozytor stosuje technikę różnicowania fraz, eliminując proste powtórzenia na rzecz wariacyjnych. Elementy decydujące o gatunkowej tożsamości krakowiaka poddane zostały w op. 23 artystycznej stylizacji. Oprócz fragmentów utrzymanych w typowym dla tańca tempie szybkim pojawiają się odcinki znacznie wolniejsze, a także liczne przyspieszenia i zwolnienia narracji muzycznej, które osłabiają taneczny charakter miniatur.
Zbiór najwcześniejszych zachowanych utworów fortepianowych Romana Statkowskiego stanowi interesujący przykład stylistyki późnoromantycznej, w której odnaleźć można zarówno fascynację muzyką narodową, jak i wyraźne inspiracje twórczością Chopina. Pełne wyrazu kompozycje ukazują rozwój artystyczny młodego Statkowskiego, który już na tym etapie swojej twórczości przejawiał wyrafinowane podejście do formy i harmonii. Zbiór ten jest wartościowym materiałem dydaktycznym dla uczniów szkół muzycznych II stopnia oraz ciekawym wyborem repertuarowym dla koncertujących pianistów.
Utwór zakorzeniony jest w tradycji barokowej, rozwijającej się w kierunku zwiększenia zwartości konstrukcji oraz intensyfikacji ekspresji, która osiągnęła kulminację w dziewiętnastowiecznej postaci gatunku. Statkowski osadza dzieło w ramach późnoromantycznego idiomu, wyrażonego poprzez nieprzerwany ruch figuracyjny, gęstość faktury i duży ładunek wyrazowy. Formę Toccaty op. 33 tworzy następstwo kontrastujących części ABAB1, zamkniętych rozbudowaną kodą. Nadrzędnym czynnikiem organizującym kompozycję jest ciągłość ruchu, którego odmiany wyznaczają jej formalne rozczłonkowanie.
Oba Polonezy op. 26 dopełniają się na zasadzie kontrastu. Odmienne pod względem charakteru oraz sposobu kształtowania formy i dramaturgii, uzupełniają się konstrukcyjnie. Wrażenie wzajemnej spójności wzmacnia obecność rozbudowanego wstępu w pierwszym utworze i efektownej kody w drugim elementów, które można odczytać jako rodzaj formalnej ramy. W obu Polonezach taneczna konwencja stanowi fundament, na którym Statkowski buduje swój indywidualny język ekspresji. Muzyka inspirowana tańcem przekształca się tu w nośnik treści artystycznej, nie tracąc przy tym związku z tanecznym gestem i idiomem gatunkowym.
Pieces caracteristiques op. 27 prezentują dwa różne oblicza muzyki polskiej, począwszy od wyboru gatunków zakorzenionych w odmiennych tradycjach regionalnych (mazura z Mazowsza i krakowiaka z Małopolski), po zróżnicowane rozwiązania w zakresie formy, metrorytmiki, tempa oraz harmonii.Pierwszy z tańców, Mazur d-moll utrzymany w metrum 3/4 i umiarkowanym tempie, ujęty został w klasyczną trzyczęściową formę repryzową. Części skrajne oparte są na jednotaktowym motywie z charakterystycznym dla mazura rytmem punktowanym, przy czym jednorodność warstwy rytmicznej spotyka się tu z urozmaiceniem fakturalnym i harmonicznym. Motyw pojawia się w różnych tonacjach, a jego kontury interwałowe poddawane są nieznacznym przekształceniom, co prowadzi do chromatycznego wzbogacenia materiału dźwiękowego. Kontrastująca część środkowa, opatrzona oznaczeniem energico, wyróżnia się typowymi dla mazura licznymi, nieregularnymi akcentami oraz zwartą fakturą akordową, przełamywaną krótkimi przebiegami o charakterze imitacyjnym.Krakowiak c-moll, osadzony w metrum 2/4 i utrzymany w tempie szybkim, rozwija się na zasadzie kontrastujących odcinków, zestawianych na wzór formy ronda. Utwór poprzedza wstęp, który można odczytać jako nawiązanie do przyśpiewki tradycyjnie rozpoczynającej ludowego krakowiaka. Właściwy temu gatunkowi rytm synkopowany występuje głównie w odcinku pełniącym funkcję refrenu, w kupletach z kolei kompozytor stosuje typowe dla muzyki ludowej wariantowanie. Zmiany tonacji, tempa i faktury charakteryzujące Krakowiaka c-moll współgrają z określeniem wykonawczym capriccioso, podkreślającym nieprzewidywalny i żywiołowy przebieg utworu.Oba tańce składające się na Pieces caracteristiques op. 27, odmienne pod względem pochodzenia, budowy i charakteru, stanowią uzupełniające się obrazy polskiej muzyki ludowej, ukazujące nie tylko różnorodność tradycji regionalnych, lecz także możliwości odwołania się do jej idiomu jako środka wyrazu tożsamości kulturowej.
Preludia op. 37 Romana Statkowskiego wykazują w pewnym stopniu związki z wczesną tradycją tego gatunku, z którą łączy je ograniczenie liczby motywów oraz jednostajność rytmiczna wynikająca z figuracji. Wyraźne jest także nawiązanie do tradycji miniatur lirycznych figuracyjno-ekspresywnych, którym początek dał Fryderyk Chopin, na co wskazuje samodzielność poszczególnych utworów, a także uszeregowanie ich według zasady kontrastu rodzajów ekspresji i następstwa tonacji z ich paralelami w porządku koła kwintowego. Zbiór cechuje szczególne wyczulenie na wartości kolorystyczne, które staną się wyznacznikiem dwudziestowiecznej tradycji gatunku.
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?
