Niniejszy tom zbiera wypowiedzi historyków i teoretyków literatury, teologów oraz edytorów. Profil pomieszczonych tekstów jest poszerzony o rozmaite konteksty, a horyzonty podejmowanych badań wyznacza perspektywa dorobku beletrystycznego i publicystycznego Prusa. Przedmiotem namysłu Autorów stały się zagadnienia wielowymiarowości myśli pisarza oraz jej filozoficznego, teologicznego, socjologicznego, historycznego, przyrodniczego aspektu. W prezentowanych tekstach widzimy więc drobiazgowe interpretacje pojedynczych utworów Prusa, analizy porównawcze z dziełami innych autorów, ujęcia syntezujące wybrane problemy twórczości autora Lalki, a także badania językoznawcze i koncepcje edytorskie.
Miejsca nieoczywiste: dalekie kresy, prowincjonalne miasteczka, albo peryferie i rzadko odwiedzane kwartały dużych miast. Miejsca nieoczywiste: zagubione w historii i na nowo odzyskiwane dla naszej pamięci. Miejsca nieoczywiste: w których gromadzą się ulotne, choć przecież materialne świadectwa inicjatyw i prac. O tych miejscach, wyrażanych w literaturze, gwarze, malarstwie i teatrze, o muzeum i o bibliotece jest ta książka.
Książka stanowi reedycję klasycznej już publikacji J. Dunina z 1982 r., która wpłynęła na dalszy rozwój badań historycznoliterackich i historycznobibliologicznych w Polsce, w opracowaniu i ze wstępem Jacka Ladoruckiego. Jest odpowiedzią na głosy środowiska naukowego mówiące o jej roli w XX-wiecznym dorobku dyscypliny oraz o potrzebie jej funkcjonowania w dydaktyce badaniach, zwłaszcza w czasach „przełomu cyfrowego”.
„Opracowanie weszło do kanonów lekturowych na studiach bibliologicznych w większości uniwersytetów w Polsce. Opisana w publikacji morfologia udokumentowana charakterystyką ewolucji poszczególnych elementów składowych druków, wzbogacona uwagami o historii czytelnictwa i instytucji wydawniczych, daje obraz przemian form edytorskich i odbioru tekstów w przeszłości. Parateksty opisane przez Dunina tworzą system i odgrywają ważną rolę w społecznym funkcjonowaniu literatury”.
Ze Wstępu Jacka Ladoruckiego
Czytając, widzę ich, jak idą. Obaj szczupli, lecz Andrzej lekko przygarbiony. Jerzy radosny, Andrzej zamyślony. Jeżeli nastąpiło zerwanie, to już sobie w tym zagrobnym spacerze wszystko wyjaśnili.
Chciałbym ich tak zapamiętać. Obydwu. Odchodzących, lecz nie odeszłych. Szczęśliwych, obłąkanych poezją. Z projektami na kolejne dni. Z teczkami kolejnych numeru pisma. Już nie `Orientacji`, już nie `Integracji`, może - `Przypomnień`? Mieli rację ironiści: z takim zapałem i zdolnościa budzili ruch wokół poezji - tylko oni!
Prof. dr hab. Marian Kisiel
W domu niewoli jest jednym z najwybitniejszych w polskiej i światowej literaturze świadectw stalinowskich zbrodni. Autorka opisuje swoją ciernistą drogę wojenną – od aresztowania w pierwszych miesiącach sowieckiej okupacji polskich kresów, poprzez przesłuchania, tułaczkę po stalinowskich więzieniach, wywózkę do okrytego czarną sławą łagru w Workucie, niełatwą drogę wiodącą przez radzieckie kołchozy aż po amnestię i drogę do Armii gen. Władysława Andersa. Autorka daje obraz swojego doświadczenia, ale także losów licznych towarzyszek niedoli, kobiet różnych narodowości, które w bestialskich warunkach potrafiły zachować człowieczeństwo lub poddały się upodleniu. Autorka maluje wstrząsający portret zniewolonych ludzi, a równocześnie obnaża niewyobrażalne okrucieństwo oprawców i ich metody. Dzieło Beaty Obertyńskiej, napisane przez historię, krzywdę i cierpienie kobiet, daje obraz nieludzkiego systemu sowieckiego więziennictwa, jaki przekazali również Gustaw Herling-Grudziński w Innym świecie czy Aleksander Sołżenicyn w Archipelagu Gułag.
O dramacie poetyckim, jego istocie i wyróżnikach, dyskutowano i pisano wiele. Przede wszystkim stawiano pytania, czy powinien być rozpatrywany w kontekście wyznaczników gatunkowych, czy może raczej historycznoliterackich, będąc każdorazowo zjawiskiem powstającym w określonym czasie i miejscu, zwykle w momentach batalii o nowy teatr. Wychodząc od klasycznych rozpoznań Ireny Sławińskiej, sformułowanych w szkicu Ku definicji dramatu poetyckiego, a jednocześnie oczekując nowego spojrzenia i konfrontacji ze współczesnymi ujęciami metodologicznymi i przemianami form dramatycznych, zaproponowaliśmy wielopłaszczyznową refleksję, obejmującą zarówno tradycję, jak i współczesność oraz perspektywy dramatu poetyckiego w szerokim rozumieniu tego pojęcia. Jak słusznie zauważyła wspomniana Sławińska ""dramat poetycki był zawsze raczej zawołaniem bojowym niż określoną kategorią gatunkową"", zatem ""zjawiał się zawsze w aurze walki o teatr"".
Druga część Form męskości pod redakcją Adama Dziadka przynosi kapitalny przegląd sposobów użycia kategorii męskości (męstwa) do opisu kultury polskiej epok dawnych. Domysł redaktora tomu i współpracujących z nim autorów był bowiem jak najbardziej słuszny: jeśli męskość jest ważną kategorią kulturową, to musi mieć swoją historię, musi potwierdzać się w wielu ewoluujących wcieleniach i ujęciach, musi grać na różnych piętrach dyskursu publicystycznego, artystycznego, stricte politycznego. [...]
Tom zbiorowy pod redakcją Adama Dziadka przynosi oryginalny wkład w polską myśl humanistyczną, a sformułowane hipotezy i konkluzje, dzięki inspirującemu wsparciu koncepcji Foucaulta i psychoanalizy, wciąż zbyt skromniej zbyt jednostronnie wykorzystywanych w dyskursie naukowym, stają się lekturą obowiązkową.
Z recenzji wydawniczej prof. dr hab. Grażyny Borkowskiej
Książka zwiera osiem rozpraw, składających się na mapę różnorodnych zjawisk związanych z problematyką intertekstualności i intersemiotyczności literatury polskiego baroku. Analizują one twórcze i odtwórcze sposoby wykorzystywania przez dawnych poetów wierszy poprzedników oraz współczesnych im rycin. Ukazują złożone mechanizmy importu tekstów zachodnich (na przykładzie emblematycznego zbioru „Pia desideria”) oraz eksportu na wschód tekstów polskojęzycznych (na przykładzie rosyjskiej adaptacji „Sowiźrzała”). Osobne opracowania poświęcono poetyce staropolskiej recenzji, heterogeniczności tekstu w obiegu czytelniczym, a także mechanizmom, które doprowadziły do wykreowania Biernata z Lublina na pierwszego rodzimego paremiografa. Erudycyjne studia zostały napisane nie tylko z dobrą znajomością zróżnicowanej tematyki, ale także z badawczym temperamentem i swadą.
Długo oczekiwane wznowienie wiekopomnego dzieła Juliana Tuwima, wydanego wcześniej w niewielkim nakładzie w 1950 roku. Pegaz dęba to doskonałe świadectwo mistrzostwa poety w dziedzinie humorystyki. Autor, znany ze swojej erudycji, ale i specyficznego poczucia humoru, w niezwykle zabawny sposób uzmysławia czytelnikowi, jak ciekawy jest język sam w sobie i że może służyć do zabawy, nie tylko do opisów rzeczywistości. Tuwim, przywołując szereg niebanalnych palindromów, kunsztownych rymów, zadziwiających kalamburów i innych absurdalnych językowych wynalazków, wprowadza czytelnika w magiczny świat, w którym słowa pokazują swoje zadziwiające oblicze.
Eugene Ionesco (1909-94) – jeden z najważniejszych twórców XX wieku – zaskakiwał wielokrotnie. Wielki mistrz teatru absurdu wciąż rozśmiesza nas do łez paplaniną bohaterów „Łysej śpiewaczki”, tłumacząc pułapki używania języka, wstrząsa śmiesznosmutnymi „Krzesłami” na parę staruszków, opisującymi sens ludzkiej kondycji i imponuje błyskotliwą diagnozą totalitaryzmu w „Nosorożcu”.
Nie mniej zaskakująca jest ta książeczka, rozmiarami odwrotnie proporcjonalna do bogactwa spostrzeżeń w ponadczasowych kwestiach. Przede wszystkim jest bardzo osobista: powstała z zapisków młodego Ionesco w czasie II wojny, uzupełnianych w latach sześćdziesiątych i później. Ów „dziennik intymny” zawiera wiele wątków autobiograficznych, w tym nieposkromionych traum, przeżytych, gdy ojciec, rumuński prawnik, opuścił matkę Francuzkę, a potem odebrał jej prawa rodzicielskie, przymusowo ściągając małego Eugene z Paryża do Rumunii i oddzielając go od siostry.
„Ojczyzna”, znienawidzona zarówno za sprawą ojca jak i panującej tam, totalitarnej władzy skłania Ionesco do bolesnych rozważań na temat natury totalitaryzmu, roli propagandy i mechanizmów władzy...zdumiewająco przystających do naszych współczesnych realiów. Nie mniej aktualne pozostają rozważania na temat kwestii żydowskiej: opowiedziawszy się w wojnie 1967 roku za Izraelem, autor „Lekcji” analizuje zarówno antysemityzm jak i stosunek samych Żydów do ich państwa.
Przeplatając wątki osobiste, literackie, publicystyczne i filozoficzne z aforystyką, prozą niemal poetycką i nieodparcie śmiesznymi, absurdalnymi „bajkami dla dzieci poniżej trzeciego roku życia”, widzi też Ionesco więcej niż niejeden pisarz science fiction.
Książka prof. Barbary Zwolińskiej nie przynależy do obszaru wiedzy stricte medioznawczej, choć w tytule pojawia się „radio", ale do bardzo interesującego „pogranicza", na którym spotykają się i twórczo przenikają dwa fenomeny: indywidualna aktywność artystyczna badanego twórcy (tekstowa, dramaturgiczna, poetycka, prozatorska itp.) z medium, które owo dzieło rezonuje i jednocześnie przekształca je zgodnie z własnymi warsztatowymi możliwościami (głównie technicznymi).
Autorka jest literaturoznawczynią, która z dużą swobodą porusza się po obszarze polskiej (i nie tylko) literatury XIX i XX w., ma przy tym zacięcie analityczno-interpretacyjne, chciałoby się rzec z ducha fenomenologii, hermeneutyki, antropologii kulturowej i literackiej, mimo wyraźnego akcentowania poststrukturalizmu jako paradygmatu najlepiej opisującego zjawisko artystyczne pod marką „Różewicz", co oczywiście narzuca sama twórczość autora „Kartoteki”. Książka prof. Barbary Zwolińskiej to rzecz niszowa, pionierska, wyjątkowa zwłaszcza dzisiaj, kiedy humaniści tak bardzo się powtarzają, nie mają albo pomysłów, albo odwagi, by brać się za sprawy nieopisane dotąd dostatecznie, a taką właśnie sprawą jest radio i jego rola kreacyjna oraz kulturotwórcza.
Egzystencja, metafizyka i kultura… to tom o pisarstwie Kazimierza Świegockiego, a nie wyłącznie o jego poezji. Niniejsza wieloautorska praca, zestawiająca głosy badaczy z różnych ośrodków (i krajów nawet), reprezentujących różne szkoły metodologiczne, jest z gruntu polifoniczna. Gromadzi również teksty o szerszych ambicjach interpretacyjnych, syntetyzujące wybrane zagadnienia, jak i omówienia poszczególnych utworów wierszowanych Świegockiego, opinie na temat jego dorobku naukowego, autokomentarze poety i eseisty, wywiady z nim przeprowadzone. Wszystko to nie tylko dynamizuje i uatrakcyjnia proponowaną lekturę, ale i pokazuje pisarza – kompletnego, całkowitego.
Biografia historyczna Andrzeja Niemojewskiego - poety, pisarza, publicysty, polityka i działacza społecznego, a także wolnomyśliciela i wolnomularza. Przede wszystkim Andrzej Niemojewski został zapamiętany jako założyciel, redaktor i wydawca warszawskiego periodyku „Myśl Niepodległa” (1906-1931).
Jak ten czas szybko leci. Pamiętam, jak do mego pokoju w Komendzie Głównej wszedł młody absolwent Szkoły Oficerskiej ze Szczytna. Tak, to był Janek Żbik. Szybko dał się poznać jako doskonały śledczy i wywiadowiec. Jego zaangażowanie w prowadzone sprawy było wzorem dla nieco młodszej kadry: porucznik Oli, Marzeny czy porucznika Michała. Pochlebnie wypowiadał się o Żbiku, kapitan Mirski ze Służby Bezpieczeństwa. Na Puławską, do Komendy docierały liczne listy gratulacyjne od komend dzielnicowych, Służby Ochrony Kolei, Lasów Państwowych, członków ORMO, partyjnych i... harcerzy. I właśnie wtedy na kolaudacji w Filmotece poznałem literata Władysława Krupińskiego oraz Dyrektora Sportu i Turystyki pana Alfreda Górnego. Krupiński wpadł na pomysł, aby przedstawić młodzieży trudną i odpowiedzialną pracą MO. Na bohatera poleciłem mu właśnie Żbika, który początkowo opierał się, mówiąc, że to cały kolektyw rozwiązuje zadania, nie tylko on. I tak 50 lat temu wydrukowano pierwszy "kolorowy zeszyt". W sumie ukazały się 53 zeszyty w ponad 11 milionach egzemplarzy. Każdy milicjant był dumny.
Przeczytałem właśnie pracę Teczka personalna poświęconą Żbikowi. Kolega Chosiński zbadał kilkadziesiąt „kolorowych zeszytów”, przeczytał wiele książek, obejrzał sporo filmów, odwiedził biblioteki, przejrzał archiwa papierowe i komputerowe. Muszę pochwalić jego pracę. Byłby z Chosińskiego niezły analityk czy wywiadowiec. Jest tylko mała nieścisłość, co do pani kustosz. Otóż żona Janka w dowodzie osobistym wpisane ma jako pierwsze imię Danuta. Jednak niezbyt je lubi. Tak więc na codzień posługuje się drugim imieniem, Krystyna. Z kolei nazwa miejscowości, w której była kustoszem uległa drobnej korekcie dokonanej przez Komisję Ustalania Nazw Miejscowości.
A teraz zapraszam do lektury!
pułkownik Czeladka
Nominowana do Nagrody Literackiej Nike autobiograficzna opowieść Janusza Głowackiego – pisarza cenionego w kraju, który na początku lat.80. znalazł się na emigracji.
Brawurowa gawęda o barwnym życiu artystycznym PRL-u, mimo siermiężnych czasów, a potem życiu w mitycznym Nowym Jorku, który przyszło Głowackiemu poznawać z perspektywy imigranta. Pełna niepowtarzalnego humoru, ironii i absurdu książka o powikłanych losach artysty, często krytyczna, a nawet bolesna w konstatacjach, ale fascynująca i ujmująca dowcipem.
Ostatnia książka wybitnego pisarza zmarłego latem 2017 roku.
Nawiązująca formą do słynnego Z głowy narracja o współczesnej Polsce, pełna – tak charakterystycznych dla Głowackiego – reminiscencji z życia i kariery autora w Polsce i w Nowym Jorku. Miejscami dowcipna, ironiczno-sarkastyczna w tonie, gdzie indziej uderzająca w nutę tragizmu, bardzo osobista i poruszająca książka. Składają się na nią ostatnie prozatorskie zapiski autora, nad którymi pracował równolegle z pisaniem scenariusza do głośnego filmu "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego.
Wędrówkę po Błękitnej Kropce Wiesław Lachiewicz rozpoczął w czerwcu 1941 r. Dopiero po latach ciężkiej tułaczki przez wertepy Wołynia i nadbużańskie wyboje przyszedł czas zadziwiania się urokiem naszej Ziemi, tajemnicą jej istnienia, magią życia. Dziś autor Podróży… po tej drobinie Wszechświata może powiedzieć, że był w ponad 30 krajach, na pięciu kontynentach. Z nieukrywaną pasją pisze (czasem białym wierszem) o odnajdywaniu podczas swoich wojaży autentycznego uroku Ziemi, jej cudów oraz o ich „dotykaniu”. Autor już w latach studenckich interesował się poezją. Pierwszym drukowanym wierszem były myśli matki (1979 r). Publikował w „Kamenie”, „Tygodniku Kulturalnym”, „Zielonym Sztandarze”, także w magazynie „Apetyt na zdrowie”. Jego wiersze są w wydanym w 2012 r. tomie Uśmiech jesieni (jest inicjatorem tej edycji), na który złożyły się utwory czworga słuchaczy Praskiego UTW przy Wyższej Szkole Menedżerskiej w Warszawie. W 2013 roku wydał …do światła czy donikąd w renomowanej Bibliotece Poetów LSW, a dwa lata później książkę o wielkości i didaskaliach naszego życia, jego trwaniu i przemijaniu, zatytułowaną Między ziemią i niebem. Podróż po Błękitnej Kropce to książka bardzo osobista. Jest jakby raptularzem i… katalogiem postrzegania fascynujących miejsc naszej Ziemi, jej barw i kształtowania jej wizerunku („architektury”) poprzez różne historie i mity, przez wojny, religie i obyczaje, przez… ludzkość. Autor nie pomija znaczącego udziału przy tym naszych rodaków, rozsianych po całym świecie.
"Twórczość literacka i plastyczna Brunona Schulza to dzieło wciąż żywe artystycznie i na różne sposoby aktualizowane w literaturze i sztuce współczesnej. Jest też bodaj najczęściej i najchętniej opisywane spośród wszystkich dokonań polskich twórców dojrzałego modernizmu.
Monografia "Przed i po. Bruno Schulz" to wielowymiarowa prezentacja dzieła artysty z Drohobycza. Przynosi nowe ustalenia historycznoliterackie, otwiera nowe perspektywy interpretacyjne, proponuje nowe języki opisu, wzmacnia też pozycję Schulza jako jednego z najważniejszych i najszerzej oddziałujących artystów polskiego i europejskiego modernizmu.
Książka nie zamyka tematu „Bruno Schulz” w badaniach kulturowych i literackich, lecz – przeciwnie – pokazuje, jak dużo kultura dojrzałej nowoczesności i ponowoczesności Schulzowi zawdzięcza, ile jest w niej wciąż nie do końca rozpoznanych Schulzowskich tropów i jak wiele badacze i komentatorzy twórczości autora Sklepów cynamonowych mają jeszcze do zrobienia."
Józef Olejniczak
Spis treści:
Wstęp /13
Słownik stosowanych skrótów /21
CZĘŚĆ PIERWSZA - ZARYS MONOGRAFICZNY
Rozdział I. My - Sarmaci 25
Rozdział II. W kręgu kościelnej moralistyki /65
Rozdział III. W kręgu ascezy i eschatologii /107
Rozdział IV. W kręgu dogmatów i kościelnego nauczania. Prawdy wiary w przekazie piśmiennictwa religijnego XVII i XVIII wieku /153
Rozdział V. W kręgu praktyk religijnych i popularnej nabożności. Tradycyjne formy katolickiej pobożności w zapisach z XVII i XVIII wieku /239
Rozdział VI. Między autorem a odbiorcą..., czyli o sposobach komunikowania się z perspektywy piśmiennictwa religijnego dawnych wieków /359
Zakończenie /447
Bibliografia /453
Sarmatian religiousness in the Polish writings in the 17th and 18th century (Summary) /535
Indeks /537
CZĘŚĆ DRUGA - ANTOLOGIA TEKSTÓW ŹRÓDŁOWYCH
Wstęp /553
Zasady wydania /563
Z kościelnych nauk /567
Tematyka pasyjna w przekazie zapisów barokowych /599
Z dziejów sarmackiego państwa /635
W stronę magii /653
Między doczesnością a sprawami ducha /659
W kontekście różnic wyznaniowych /689
Z tekstów o tematyce maryjnej /699
Święci - żywe altaria ojczyzny /757
Z rytuałów i postanowień wspólnot brackich /787
Z mądrości starych ksiąg /799
Noty o autorach i utworach /803
Spis ilustracji /825
Roślinna historia kultury.
Autorki i autorzy artykułów zamieszczonych w numerze zastanawiają się, w jaki sposób humanistyka w czasach rewolucji naukowej mogłaby na nowo zająć się badaniem natury i jak powinna się zmienić pod wpływem najnowszych odkryć biologii. Reprezentując różne dyscypliny, m. in.: etnografię, antropologię, filozofię, literaturoznawstwo, historię gospodarczą, historię sztuki i wykorzystując różne metodologie, próbują opisać skomplikowane relacje nawiązywane przez rośliny i ludzi w obrębie wspólnych, historycznie zmiennych środowisk.
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?