Maria Kazimiera Sobieska, żona Jana III Sobieskiego, jak inne królowe, które śmiały wychodzić poza narzucone im role matek i żon, spotykała się z niezrozumieniem, a jej wizerunek w historiografii i uległ zniekształceniu. Zbudowana wokół niej „czarna legenda” przetrwała przez wieki, pokazując ją jako zimną, wyrachowaną i obcą Polsce. Felicja Weisenfreünd, w napisanej w 1934 roku pracy, jako jedna z pierwszych próbuje zmierzyć się z tym niesprawiedliwym obrazem królowej. Autorka, osadzając losy Marii Kazimiery w kontekście stosunków polsko- -francuskich lat 1674–1696, ukazuje złożoność jej postaci i rolę, jaką odegrała w polityce dawnej Rzeczypospolitej. To nie tylko historia miłości i ambicji, ale także próba zrozumienia wpływu, jaki wywierała na Jana III Sobieskiego oraz na jego rządy. Rękopis Felicji Weisenfreünd, zachowuje wartość źródłową i badawczą, przypominając, że przeszłość to nie tylko „historie męskie”.
Rękopis Bohdana Murija, poświęcony ostatnim latom życia byłego hetmana kozackiego Jana Wyhowskiego, ukończony został w 1931 roku. Zarejestrowano go pod pozycją Lp. 123/31, 4 lipca 1931 roku. Było to ukoronowanie prac badawczych młodego historyka, ucznia profesora Stanisława Zakrzewskiego. Rękopis rozprawy doktorskiej Bohdana Murija sporządzony jest wyraźnym pismem, za pomocą długopisu, którego tusz mimo u pływu blisko stu lat nie wyblakł. Tekst pozyskany został w wyniku kwerendy archiwalnej w 2018 roku. Jest jednym z wielu dowodów unikalności badań prowadzonych na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Szkoła profesora Stanisława Zakrzewskiego, choć nie przetrwała wojny, do dziś jest ważnym elementem polskiej kultury, tożsamości państwowej i narodowej.
O Autorze:
Bohdan Murij student, a następnie doktorant Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, urodził się prawdopodobnie w Tarnopolu na początku XX wieku. Ustalono, że wielu jego krewnych mieszkało w tym mieście w drugiej połowie XIX wieku. Z zachowanych dokumentów opisujących stan nieruchomości w Tarnopolu można stwierdzić, że większość członków rodziny Murij była wyznania grekokatolickiego, a to dość jednoznacznie pozwala sądzić, że była to rodzina narodowości ukraińskiej. Jednocześnie część rodziny musiała się polonizować lub nawet zmienić wyznanie, skoro znajdują się informacje, że Józef Murij został decyzją wojewody tarnopolskiego Kazimierza Moszyńskiego w sierpniu 1931 roku przeniesiony ze starostwa powiatowego do Urzędu Wojewódzkiego jako referendarz w stanie spoczynku. Jest bardzo prawdopodobne, że Bohdan urodził się w rodzinie Piotra Murija i Stefanii z domu Serediuk. Oprócz syna małżeństwo to doczekało się jeszcze dwóch córek, Marii urodzonej 16 sierpnia 1926 roku i Hałyny, która urodziła się już w 1945 roku. W tym czasie rodzina znajdowała się na terenie III Rzeszy i trafi ła do amerykańskiej strefy okupacyjnej. W 1948 roku wyemigrowała do Kanady. Jedna z sióstr zmarła w 2005 roku, druga w 2011. O losach samego Bohdana Murija niewiele wiadomo. To, co nie budzi żadnej wątpliwości, to fakt, że napisał swój doktorat w języku polskim, piękną polszczyzną, unikając rusycyzmów czy jakichkolwiek naleciałości z języka ukraińskiego. I na pewno warto, by wzbogacił on współczesną historiografię.
Paweł Tetera należy do grona najwybitniejszych hetmanów kozackich w dziejach. Należał do grona starszyzny kozackiej, która wytworzyła się w otoczeniu Bohdana Chmielnickiego. Blisko związany z Jerzym Chmielnickim i Janem Wyhowskim, chciał być kontynuatorem ich koncepcji politycznych. Szukał zbliżenia z Rzeczypospolitą, obawiając się rosnącej roli i znaczenia Państwa Moskiewskiego. Przyszło mu władać Kozaczyzną w czasach rozpadu tejże społeczności. Nie udało mu się jej ponownie zjednoczyć. W efekcie jego pozycja polityczna malała, a wpływy w świecie kozackich stawały się niewielkie. W historiografii zwykło się uważać Pawła Teterę za najbardziej propolskiego z hetmanów kozackich. To uproszczenie w ocenie wodza, który poświęcił życie dla realizacji idei wzmocnienia i zjednoczenia Kozaczyzny. Przedstawiana biografia polityczna hetmana kozackiego powstała blisko 100 lat temu. Zachowała jednak swoją wartość, tym bardziej, że jego postać nie doczekała się dotąd właściwego ujęcia.
Christianisation was not a singular event but rather an extended process marked by its own ups and downs, achievements, and obstacles. Jerzy Kłoczowski elucidated that ‘the Christianisation of the Slavs, Scandinavians (Normans), and Hungarians was a lengthy process spanning hundreds of years’ (…). Other scholars underscored the significance of monitoring shifts in mentality and the consolidation of Christian beliefs and ethics, which was ‘a lengthier process than the mere act of baptism’. (…)
The objective of this publication is to present various studies conducted by Polish and Czech scholars. These studies illuminate specific aspects of the tortuous process of Christianisation, evangelisation, catechisation, debates, and controversies. They analyse these phenomena in the context of the Church’s dual confrontation: on one front with remnants of pagan cults, magic, and superstitions, and on the other front with heretical movements, particularly Hussitism. The focus of these papers is predominantly on the late Middle Ages. Due to the specificity of archaeological sources, we begin the presentation with an earlier phenomenon in the light of material evidence from Wiślica and other towns in Poland, namely with the funeral rite. This is an exemplary starting point on the difficult path of Christianization in the longue durée, especially since in later centuries the memory of the dead was still an area where two traditions clashed. (…)
A comparative analysis of the process of Christianisation in Bohemia and Poland requires little justification, yet it has never been performed in such detail previously. Both neighbouring Slavic nations influenced each other, with Bohemia’s precedence in Christianisation not only providing a reference point for Poland, paved by the efforts of the Czech missionary St. Adalbert but also serving as a model for Christianisation during the initial phase of missionary evangelisation and the subsequent deepening of Christianization in the late Middle Ages. The latter process was shaped by the Prague milieu and the pre-Hussite Reformist movement in the Bohemian Church, along with the exchange of individuals, students, professors, and ideas. (…)
We illuminate this multifaceted process primarily through sources less commonly utilised in medieval studies of both countries. Our focus centres on legal sources, sermons, pastoral writings, and, finally, archaeological sources (catechetical tables, preaching exempla, sermons, consistory sources, synodal resolutions, brotherhood statutes and resolutions (‘Czech Brethren’), chronicles, legal opinions, parliamentary speeches, polemical treatises, biblical commentaries, as well as, more broadly, theological, archaeological, and funerary sources).
Krzysztof Bracha Martin Nodl
From the Introduction
Aleksandra Piekarniak, ur. w Warszawie, italianistka literaturoznawczyni, doktor Uniwersytetu Warszawskiego, były pracownik Ministerstwa Spraw Zagranicznych, jest autorką artykułów naukowych, m.in.: Malaparte – antipolacco? Lo scrittore pratese nei documenti d'archivio del Ministero degli Affari Esteri Polacco; Raccontare l'Olocausto: la visione letteraria polacca dell'Olocausto nella traduzione italiana di Medaliony di Zofia Nałkowska; La letteratura italiana in Polonia negli anni 1945-1989. W latach 2013-2017 przeprowadziła badania w Archiwum MSZ w Warszawie, odkrywając tam w dużej mierze nieznane i niezwykle ciekawe materiały, na podstawie których powstała niniejsza publikacja. Badania uzupełniła w Rzymie, przeprowadzając kwerendę w Bibliotece Senatu Republiki Włoskiej „Giovanni Spadolini”, której wizerunek widnieje na okładce oraz w Stacji Naukowej PAN w Rzymie, inicjując tam również serię wywiadów naukowych ze znanymi osobami, w większości bezpośrednimi uczestnikami opisywanych wydarzeń. Z przyjemnością oddajemy do rąk czytelników książkę o polsko-włoskich kontaktach kulturalnych z lat 1945-1980, które ukazane w świetle dokumentów archiwalnych polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, układają się w zajmującą opowieść, uwidaczniając jednocześnie rolę kultury w stosunkach międzypaństwowych i międzyludzkich.
Cztery eseje zebrane w tym tomie, Emergencja, Pustynia, Cyrkulacja i Topologie, składają się na próbę zakreślenia horyzontu humanistyki transkulturowej. Jest to studium tego, co w aktywności człowieka skłonnego do przekraczania granic wytwarza z jednej strony zupełnie nowy poziom złożoności, przerastający bogactwo kultur wziętych z osobna, a z drugiej pustkę powstałą po załamaniu się sprzecznych wymagań stawianych przez każdą z nich. Opis tej nowej sytuacji wymaga teoretycznej inwencji, a ta z kolei – przemyślenia dziedzictwa ponowoczesnego. Między Miastem i Pustynią, Europą i Śródziemnomorzem, filozofią i erotyzmem, słowem i milczeniem, intelektualistą i mistykiem wyłania się nowy, choć zarazem tak dawny rodzaj cyrkulacji, tworzący przestrzeń symboliczną o szczególnej, wielowymiarowej topologii.
Ewa Łukaszyk (1972), komparatysta, profesor Wydziału „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego, łączy kompetencje romanistyczne i orientalistyczne. Autorka ponad 200 publikacji, w tym kilku książek o tematyce luzytanistycznej, takich jak Imperium i nostalgia. „Styl późny” w kulturze portugalskiej (Warszawa, DiG, 2015), kontynuuje zarysowane już poprzednio rozważania nad kondycją transkulturową, tym razem za główną oś tematyczną obierając relacje między Europą i światem orientalnym.
To rzeczywiście silva rerum. „Spotkania dawnych kultur" muszą mieć taki charakter, ale nie są pretekstem do uprawiania dyletantyzmu. Wszyscy bowiem dzisiaj jesteśmy świadomi, że istnieje strukturalne podobieństwo zachowań człowieka w różnych kulturach. Czym innym jednak jest ogólna świadomość, czym innym — możliwość przyglądania się szczegółowym sytuacjom komentowanym przez fachowców i czerpanie satysfakcji z odkrywania, że tak jest rzeczywiście. To coś jak wakacje dla zmęczonego specjalisty: wycieczka w czasie i przestrzeni.
Jerzy Axer
Adam Regiewicz Prof. zw. dr hab. nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, filolog i filmoznawca, od 2012 kieruje Instytutem Filologii Polskiej Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie. Zajmuje się badaniem zjawisk na pograniczu literaturoznawstwa i komparatystyki kulturowej, m.in. transkulturowym badaniem średniowieczności, antropologią i kulturą współczesną badanymi w perspektywie chrześcijaństwa jako paradygmatu kulturowego Europy i jego kryzysu w dobie sekularyzmu, audiowizualnością oraz muzycznością literatury. W ramach badań nad średniowiecznością literatury i kultury popularnej opublikował monografie: Ślady obecności średniowiecznego wizerunku inkwizytora i «civitas diaboli» w polskiej literaturze fantasy po roku 1989 (2009) oraz Mediewalizm wobec zjawisk audiowizualnych i nowych mediów (2014). Książka Średniowieczność w literaturze i kulturze popularnej jest kontynuacją podjętych przez autora badań nad śladami obecności kultury średniowiecznej w zjawiskach kultury współczesnej. Autor skupia się w niej na badaniu średniowieczności (jawnej i ukrytej) w literaturze przede wszystkim polskiej i przede wszystkim popularnej. Większą część książki wypełniają analizy poszczególnych tropów średniowiecznych zawartych w literaturze popularnej. Refleksja obejmuje badanie obecności średniowiecznych form czy gatunków w obrębie współczesnych narracji (metapowieść historiograficzna) a także wpisywanie tematów czy motywów kultury elitarnej Średniowiecza w formy popularne (romans, powieść kryminalna, fantasy). Ważne wydają się także transpozycje pewnych postaci (czarownicy, inkwizytora) czy motywów oraz możliwość wpisania ich we współczesny dyskurs kulturowy, naznaczony politycznością. Średniowiecze pomimo „czarnego PR-u” nadal pozostaje największym dla kultury (w Polsce obok romantyzmu) punktem referencyjnym. Ta książka jest tylko niewielkim wycinkiem możliwości odczytywania współczesności w kluczu mediewalistycznym i uświadamia jak wiele potencjału kreacyjnego tkwi w samym napięciu pomiędzy średniowiecznym zabytkiem, traktowanym często jako relikt przeszłości a jego recepcją. Okazuje się, że odczytywane przez pryzmat literatury współczesnej Średniowiecze, nie daje się zamknąć w muzeum, rozsadzając schematy, utarte przez dyskurs naukowy ramy, wypełniając wciąż swoje zadanie, jakie wynika z każdego dzieła sztuki – aby inspirować.
Książka przedstawia dzieje mariawityzmu od jego początków - formowania się nowego ruchu w obrębie Kościoła Katolickiego, po wyodrębnienie się struktur osobnej organizacji kościelnej w przededniu I wojny światowej. Autor śledzi dzieje tego ruchu, sytuując je na szerokim tle politycznym i społecznym. Uwzględnia przy tym zarówno stanowisko Watykanu, nastawienie władz carskich, jak i stosunek do mariawityzmu poszczególnych grup społecznych, czy echa prasowe jego obecności w kulturze. Wyraźnie zaznaczone zostało miejsce i rola mariawityzmu w odniesieniu do prób odnowy życia religijnego w Kongresówce. Praca powstała w oparciu o bogaty i zróżnicowany materiał źródłowy. Autor przeprowadził kwerendę w archiwach państwowych i kościelnych, wykorzystał druki i rękopisy, uwzględnił materiały z archiwów w Rzymie i Petersburgu. Książka przynosi wielostronny, rzetelny i obiektywny wykład skomplikowanych dziejów mariawitów i mariawityzmu w jego początkach i pierwszych latach istnienia.
W publikacji „trzeciej pozostałości”, „trzeciego dzieła” Jędrzeja Kitowicza dużą uwagę zwrócono na odtworzenie jego biografii. Zapewne największym osiągnięciem było wyjaśnienie zagadki pochodzenia pamiętnikarza, co skłoniło wydawców do wzbogacenia zbioru o wypisy z ksiąg metrykalnych kościoła św. Krzyża w Warszawie, a także kilkakrotnie już publikowany testament Imć Pana Jędrzeja. Do tego dołączono też fragmenty listów krewnych i jego samego do Józefy Zarembiny, które ukazują Kitowicza jako człowieka znającego się na sprawach gospodarczych. Potwierdza to też jego korespondencja z Michałem Lipskim, która stanowi ważny element przechowywanego w Bibliotece Polskiej w Paryżu zbioru autografów Jędrzeja Kitowicza z lat 1762-1776, będącego podstawą niniejszej edycji. Jego trzon stanowi 100 gazet rękopiśmiennych autorstwa Kitowicza, w pełni zasługujących na edycję nie tylko za sprawą osoby ich autora, ale przede wszystkim przez wzgląd na bogatą warstwę informacyjną – wartościowe źródło historyczne do wieloaspektowych badań nad dziejami Rzeczypospolitej Obojga Narodów i postawy jej społeczeństwa u schyłku konfederacji barskiej, w trakcie pierwszego rozbioru i sejmu rozbiorowego, a także prób rekonstrukcji państwa w nowych realiach politycznych.
Podjęty przed laty zamysł autorski zbliża się do finału. Bieżący tom, trzeci z kolei, kończy prezentację kobiecej twórczości pisarskiej w dawnych czasach, to znaczy w starożytności i wiekach średnich z „otwarciem okna” na czasy późniejsze. Rzeczywiście, tylko o „otwarciu okna”, czy raczej — maleńkiego lufcika, może być mowa. O ile w dwóch pierwszych tomach Pióra w wątłych dłoniach , doprowadzonych mniej więcej do przełomu XIII i XIV w., można było w zasadzie ogarnąć i próbować przedstawić wszystkie wybitniejsze, a przynajmniej znane nam osiągnięcia niewieściego pióra, dla wieków XIV i XV, tym bardziej zaś w odniesieniu do następnych stuleci, byłoby to zupełnie niemożliwe, przede wszystkim ze względu na szybko narastający i różnicujący się dorobek pisarski kobiet, w wieku XVI przybierający już wręcz lawinowy charakter.
(ze Wstępu)
Choć w oficjalnych wypowiedziach średniowiecznego Kościoła postać Szatana nie zajmuje wiele miejsca, to jednak zarówno literatura, jak i sztuka tego wieku często niesie ze sobą wyobrażenie "siewcy zła". Autorka podąża ich tropem.
Seria Medycyna i religia jest poświęcona prezentacji badań nad wzajemnymi relacjami tych dwóch obszarów ludzkiej kultury. Medycyna jest tu definiowana jako zespół działań, których celem jest zachowanie i przywrócenie zdrowia, których uzasadnienie teoretyczne jest czerpane ze zmieniających się w kolejnych okresach historycznych standardów wiedzy i racjonalności. Realizacja tych celów przyjmuje w związku z tym różne formy praktyczne, zmieniające się zgodnie z aktualnym poziomem fizjologii, patologii i diagnostyki, stanowiących podstawę dla zmieniającego się standardu terapii. Religia jest tu definiowana jako obszar dogmatyczny, ustanawiający obowiązujące swych wyznawców normy i praktyki kultowe, wywierające wpływ na świadomość wiernych kształtując ich obyczaje, styl życia codziennego i zachowania o charakterze odświętnym. W każdym z wyznań zawartych jest wiele reguł odnoszących się bezpośrednio do ciała i zachowania jego zdrowia oraz zasad postępowania w przypadku pojawienia się choroby. Reguły te adresowane są zarówno do osób chorych lub zagrożonych chorobą, jak i do udzielających im pomocy, tj. lekarzy. Konkretne formy terapii i profilaktyki zalecane wiernym mogą więc ulegać zmianom i w praktyce tak się dzieje. Jednak teoretyczne podstawy ich oceny pozostają w danym wyznaniu zasadniczo niezmienne. Powyższa sytuacja jest od wieków zarzewiem potencjalnego konfliktu między medycyną i religią, ponieważ zmieniający się system uzasadnień teoretycznych występujący w medycynie musi koegzystować z niezmiennymi regułami dogmatycznymi i etycznymi charakterystycznymi dla każdego z występujących w świecie wyznań religijnych. Konflikt ten rzadko jednak przybierał w historii ludzkości radykalną postać, częściej przedstawiciele obu tych obszarów poszukiwali jakichś form porozumienia, mając na względzie zachowanie spójności społecznej i dobro jednostek ludzkich, definiowanych zarówno w kategoriach wiernych, jak i pacjentów. Współczesna medycyna kliniczna zmienia się w szybkim tempie, a stopień skomplikowania jej standardu uniemożliwia jego zrozumienie przez laików. W kręgu wszystkich wyznań występują próby przystosowania aktualnego standardu medycyny do reguł dogmatycznych i norm etycznych charakterystycznych dla każdego z nich. Są kierowane zarówno do lekarzy, jak i do pacjentów. Celem serii Medycyna i religia jest dokumentowanie, analizowanie i przedstawianie Czytelnikom różnych aspektów relacji, jakie nawiązywały się w historii ludzkości między teorią i praktyką medycyny a poglądami instytucji religijnych i świadomością wiernych. Publikowane w serii artykuły należą do różnych obszarów humanistyki: historii medycyny, historii religii i religioznawstwa, psychologii i socjologii religii, etnologii, antropologii kulturowej i historii kultury. W kolejnych tomach prezentujemy wyniki badań nad tą problematyką prowadzonych w kilkunastu polskich ośrodkach akademickich. Serię Medycyna i religia adresujemy przede wszystkim do studentów i doktorantów kierunków humanistycznych, ponieważ umożliwi im uzyskanie orientacji we współczesnym stanie badań. Adresujemy ją także do szerokiego grona Czytelników zainteresowanych tą problematyką
Seria Medycyna i religia jest poświęcona prezentacji badań nad wzajemnymi relacjami tych dwóch obszarów ludzkiej kultury. Medycyna jest tu definiowana jako zespół działań, których celem jest zachowanie i przywrócenie zdrowia, których uzasadnienie teoretyczne jest czerpane ze zmieniających się w kolejnych okresach historycznych standardów wiedzy i racjonalności. Realizacja tych celów przyjmuje w związku z tym różne formy praktyczne, zmieniające się zgodnie z aktualnym poziomem fizjologii, patologii i diagnostyki, stanowiących podstawę dla zmieniającego się standardu terapii. Religia jest tu definiowana jako obszar dogmatyczny, ustanawiający obowiązujące swych wyznawców normy i praktyki kultowe, wywierające wpływ na świadomość wiernych kształtując ich obyczaje, styl życia codziennego i zachowania o charakterze odświętnym. W każdym z wyznań zawartych jest wiele reguł odnoszących się bezpośrednio do ciała i zachowania jego zdrowia oraz zasad postępowania w przypadku pojawienia się choroby. Reguły te adresowane są zarówno do osób chorych lub zagrożonych chorobą, jak i do udzielających im pomocy, tj. lekarzy. Konkretne formy terapii i profilaktyki zalecane wiernym mogą więc ulegać zmianom i w praktyce tak się dzieje. Jednak teoretyczne podstawy ich oceny pozostają w danym wyznaniu zasadniczo niezmienne. Powyższa sytuacja jest od wieków zarzewiem potencjalnego konfliktu między medycyną i religią, ponieważ zmieniający się system uzasadnień teoretycznych występujący w medycynie musi koegzystować z niezmiennymi regułami dogmatycznymi i etycznymi charakterystycznymi dla każdego z występujących w świecie wyznań religijnych. Konflikt ten rzadko jednak przybierał w historii ludzkości radykalną postać, częściej przedstawiciele obu tych obszarów poszukiwali jakichś form porozumienia, mając na względzie zachowanie spójności społecznej i dobro jednostek ludzkich, definiowanych zarówno w kategoriach wiernych, jak i pacjentów. Współczesna medycyna kliniczna zmienia się w szybkim tempie, a stopień skomplikowania jej standardu uniemożliwia jego zrozumienie przez laików. W kręgu wszystkich wyznań występują próby przystosowania aktualnego standardu medycyny do reguł dogmatycznych i norm etycznych charakterystycznych dla każdego z nich. Są kierowane zarówno do lekarzy, jak i do pacjentów. Celem serii Medycyna i religia jest dokumentowanie, analizowanie i przedstawianie Czytelnikom różnych aspektów relacji, jakie nawiązywały się w historii ludzkości między teorią i praktyką medycyny a poglądami instytucji religijnych i świadomością wiernych. Publikowane w serii artykuły należą do różnych obszarów humanistyki: historii medycyny, historii religii i religioznawstwa, psychologii i socjologii religii, etnologii, antropologii kulturowej i historii kultury. W kolejnych tomach prezentujemy wyniki badań nad tą problematyką prowadzonych w kilkunastu polskich ośrodkach akademickich. Serię Medycyna i religia adresujemy przede wszystkim do studentów i doktorantów kierunków humanistycznych, ponieważ umożliwi im uzyskanie orientacji we współczesnym stanie badań. Adresujemy ją także do szerokiego grona Czytelników zainteresowanych tą problematyką
Książka, poświęcona jest stosunkowi Eneasza Sylwiusza Piccolominiego (1405-1464), jednego z największych włoskich humanistów, a od 1458 r. papieża Piusa II, do Polski i Polaków. Podstawą analizy były różne typy tekstów, które wyszły spod ręki Piccolominiego, takie jak listy, traktaty historyczno-geograficzne i poezja. Szczegółowa analiza fragmentów pism Eneasza daje obraz humanisty, który miał niewielką wiedzę o Polsce, a jego stosunek do tego kraju zmieniał się kilkakrotnie w zależności od środowiska, w jakim żył, i osób, z którymi przebywał (korespondował). Przyszły Pius II pisał szczególnie niechętne Polsce teksty w latach czterdziestych XV wieku, kiedy mieszkał i pracował na dworze cesarskim w Wiedniu. Z czasem zmienił wiele swoich negatywnych sądów, a duża w tym zasługa biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego, z którym przez lata korespondował. Masowo kopiowane teksty Piccolominiego na długie dziesięciolecia stały się podstawą wiedzy mieszkańców Europy Zachodniej o Polsce i Polakach.
„Pod względem warsztatu historycznego praca ta zasługuje na bardzo pozytywną opinię, tak co do wykorzystania ważkiej literatury przedmiotu, jak przede wszystkim pozyskania nieznanych dotąd różnego typu źródeł, w tym wielu z kościelnych zasobów archiwalnych (...). Jej wartość podnosi fakt, iż podjęta tematyka nie należy jeszcze do domeny zamkniętej przeszłości historycznej, lecz stanowi nadal ważny element polskiego dyskursu politycznego współczesności, zwłaszcza w aspekcie pozycji Kościoła zajmowanej wobec najważniejszych problemów czasów obecnych i jego odpowiedzi na pytanie, aktualne dziś tak samo jak przed ponad stu laty, o zakres uczestnictwa tej instytucji w życiu publicznym”. (z recenzji wydawniczej dr hab. Magdaleny Niedzielskiej, prof. UMK)
Niniejsza publikacja zapoczątkowuje pierwsze polskie opracowanie naukowe Miszny, głównego dzieła Tory ustnej (Tora szebaealpe). Miszna (w przekazach ustnych od III w. p.n.e.), stanowiąca razem z Gemarą główne części Talmudu, ostatecznie spisana po hebrajsku na przełomie II i III wieku n.e., jest podstawowym komentarzem i wyjaśnieniem Biblii hebrajskiej. Obejmuje sześć działów zwanych porządkami, które dzielą się na traktaty (łącznie sześćdziesiąt trzy), a te z kolei na rozdziały i lekcje zwane także misznami. Misznę wraz z przekładem opracowano w wielu językach, w niektórych doczekała się nawet kilku wersji. Niestety, nie ma do tej pory żadnego wydania Miszny po polsku.
Książka oprócz naukowego opracowania zawiera zarazem pierwszy polski przekład z języka hebrajskiego pierwszego działu Miszny Zeraim (Nasiona), postrzegającego przez pryzmat Tory sprawy związane z uprawą roli, płodami ziemi, korzystaniem z nich i dzieleniem się z biednymi.
Miszna, główne dzieło Tory ustnej (Tora szebaealpe, w przekazach ustnych od III w. p.n.e.), stanowiąca razem z Gemarą główne części Talmudu, ostatecznie spisana po hebrajsku na przełomie II i III wieku n.e., jest podstawowym komentarzem i wyjaśnieniem Biblii hebrajskiej. Obejmuje sześć działów zwanych porządkami, które dzielą się na traktaty (łącznie sześćdziesiąt trzy), a te z kolei na rozdziały i lekcje zwane także misznami.
Nakładem Wydawnictwa DiG ukazało się w ubiegłym roku pod redakcją naukową Romana Marcinkowskiego opracowanie pierwszego porządku Miszny, zatytułowane Miszna: Zeraim (Nasiona), Warszawa 2013, ss. 327. Książka stanowi pierwsze polskie opracowanie naukowe zawierające pierwszy polski przekład z języka hebrajskiego pierwszego działu Miszny Zeraim, postrzegającego przez pryzmat Tory zagadnienia związane z uprawą roli, płodami ziemi, korzystaniem z nich i dzieleniem się z biednymi.
Celem obecnej publikacji jest pierwsze polskie opracowanie naukowe obejmujące także pierwszy polski przekład z oryginału na język polski drugiego działu Miszny Moed omawiającego sprawy związane z zaniechaniem pracy, odpoczynkiem i świętowaniem, co odnosi się przede wszystkim do szabatu, czyli dnia odpoczynku obchodzonego co tydzień oraz do świąt i postów postrzeganych w kalendarzu rocznym.
Książka jest rezultatem kilkuletnich poszukiwań i analiz źródłowych podjętych przez Autorki zajmujące się problematyką dzieciństwa w Rzeczypospolitej przedrozbiorowej, które sięgnęły do źródeł pisanych i ikonograficznych. O ile źródła pisane były do tej pory dosyć często wykorzystywane w badaniach nad dziejami dziecka i dzieciństwa, o tyle ikonografia stanowiła do nich jedynie ilustrację, a nie równorzędne analizowane źródło. W pracy zaprezentowano wiele różnorodnych barwnych przekazów ikonograficznych, w tym sporo niepublikowanych i mało znanych. Większość z nich to przedstawienia sakralne, nierzadko dla oglądających mało dostępne ze względu na słabe światło, wielkość czy też miejsce umieszczenia w kościołach i klasztorach w całej Polsce. Ich analiza stała się podstawą rekonstrukcji wybranych sfer życia dziecka na ziemiach polskich do końca I Rzeczypospolitej, takich jak narodziny i początek życia, czy nauka domowa i szkolna. Pokazano też ubiór dziecięcy zróżnicowany wiekowo, stanowo i ze względu na płeć, przedmioty otaczające dziecko, zabawki i zabawy oraz zabiegi będące wyrazem troski o zdrowie i życie dziecka.
Dyplomatyka to nauka o dokumencie, traktowanym szeroko jako sporządzone w odpowiedniej formie pisane świadectwo dokonanych czynności prawnych. To jeden z najważniejszych rodzajów źródeł historycznych. Właśnie na podstawie krytyki dokumentów wypracowywano podstawowe zasady krytycznej analizy źródłowej. Dyplomatyka jest najstarszą nauką pomocniczą historii i uchodzi za królową w ich zespole. Tradycyjnie skupiała się na dokumentach średniowiecznych, obecnie jednak coraz szerzej wykracza się poza tak zakreślone ramy chronologiczne, uwzględniając zarazem inne, właściwe dla czasów późniejszych formy dokumentacji stosunków prawnych. Książka nawiązuje do tych tendencji. Stara się podsumować wiedzę o owych różnorodnych formach w całej epoce przedrozbiorowej, ukazując ich rozwój w szerszym kontekście zjawisk kultury, upowszechnienia pisma i jego roli w komunikacji społecznej. Kolejne rozdziały, opracowywane przez autorów, posiadających doświadczenie w badaniach nad daną problematyką, dotyczą: istoty dyplomatyki, jej dziejów i pojęć, wydawnictw dokumentów, zagadkowych wciąż początków i ukształtowania się dokumentu polskiego w czasach dzielnicowych, wytworom kancelarii królewskiej oraz innych kancelarii centralnych monarchii, dokumentacji urzędów administracji terytorialnej, dokumentacji Kościoła katolickiego i Kościołów protestanckich, dokumentacji miejskiej, wiejskiej i prywatnej, wreszcie dokumentom ze Śląska, Prus i Pomorza Zachodniego, ziem pozostających wówczas poza granicami państwa polskiego, a całość zamyka ukazanie dziedzictwa staropolskiego w praktyce kancelarii dziewiętnastowiecznych.
Ten produkt jest zapowiedzią. Realizacja Twojego zamówienia ulegnie przez to wydłużeniu do czasu premiery tej pozycji. Czy chcesz dodać ten produkt do koszyka?
